اسناد تاریخی باید برای انعکاس حقایق دوران پهلوی منتشر شوند

به گزارش خبرنگار سیاسی دفاع‌پرس، قاسم تبریزی، مورخ تاریخ معاصر ایران، در هفتمین نشست تخصصی «جهاد تبیین» شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی با موضوع «بازخوانی و واکاوی واقعیت‌های دوران پهلوی؛ تبارشناسی مسجدستیزی در رژیم پهلوی از واقعه ۲۴ مهر ۱۳۵۷ مسجد جامع کرمان تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲»، با اشاره به اهمیت اسناد تاریخی اظهار داشت: تاکنون میلیون‌ها سند تاریخی در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است، اما دانشگاه‌ها و مراکز علمی در تحلیل و تبیین این اسناد کوتاهی کرده‌اند.

وی افزود: مرکز اسناد تاریخی تاکنون صد‌ها جلد کتاب از اسناد ساواک منتشر کرده است که بخشی از آنها به علما، مراجع تقلید و جریان‌های مذهبی اختصاص دارد؛ با این حال، همچنان اسناد بسیاری وجود دارد که انتشار و بررسی آنها می‌تواند به شناخت دقیق‌تر تاریخ معاصر ایران کمک کند.

تبریزی با اشاره به تلاش برخی جریان‌ها برای تطهیر رژیم پهلوی تصریح کرد: در بررسی عملکرد این رژیم نباید نقش استعمار و قدرت‌های خارجی را نادیده گرفت. از نظر تاریخی، سیاست‌های حکومت پهلوی را باید در پیوند با ساختار استبدادی و وابستگی آن به قدرت‌های خارجی بررسی کرد و صرفاً به رفتار‌های شخصی حاکمان محدود نساخت.

این مورخ تاریخ معاصر با تأکید بر ضرورت بررسی نقش قدرت‌های خارجی در تحولات ایران خاطرنشان کرد: برای تحلیل مسائل تاریخی باید به اسناد و شواهد مراجعه کرد و از تقلیل رویداد‌ها به اقدامات چند فرد یا گروه خودداری کرد؛ چراکه شناخت زمینه‌های سیاسی و ساختاری تحولات، برای درک درست تاریخ اهمیت دارد.

وی در ادامه، مساجد را از مهم‌ترین کانون‌های فعالیت مذهبی و سیاسی در تاریخ معاصر ایران دانست و گفت: مسجد علاوه بر محل عبادت، مرکز وحدت اسلامی، تربیت نسل جوان، انسجام اجتماعی و مقاومت در برابر استبداد و استعمار بوده است. در جریان انقلاب اسلامی نیز بسیاری از فعالیت‌های مردمی و انقلابی در مساجد شکل گرفت و این مراکز در سازمان‌دهی نیرو‌های اجتماعی نقش مهمی ایفا کردند.

تبریزی با اشاره به واقعه ۲۴ مهر ۱۳۵۷ مسجد جامع کرمان اظهار داشت: برای بررسی دقیق این حادثه باید به اسناد تاریخی، گزارش‌های ساواک و نقش نیرو‌های دخیل در آن مراجعه کرد. به گفته وی، در جریان این واقعه، مهاجمان با استفاده از ابزار‌هایی همچون چوب و چماق و با ایجاد فضای رعب و وحشت به مردم حاضر در مسجد حمله کردند و قرآن‌ها و کتاب‌های دینی نیز در جریان این حمله به آتش کشیده شدند.

وی با بیان اینکه این حادثه باید در چارچوب تحولات انقلابی سال‌های ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ بررسی شود، افزود: پس از گسترش اعتراضات مردمی، مساجد به یکی از پایگاه‌های اصلی تجمع و فعالیت انقلابی تبدیل شده بودند و برخورد با این مراکز در راستای مقابله با گسترش نهضت اسلامی صورت می‌گرفت؛ موضوعی که بررسی اسناد تاریخی می‌تواند ابعاد آن را روشن‌تر کند.

این پژوهشگر تاریخ معاصر با اشاره به نقش نیرو‌های جوان و مذهبی در تحولات کرمان تأکید کرد: نباید نقش دانش‌آموزان، جوانان و روحانیون در شکل‌گیری و گسترش فعالیت‌های انقلابی نادیده گرفته شود. بررسی تشکل‌های اسلامی جوانان و فعالیت‌های مساجد در آن دوره، بخش مهمی از شناخت ریشه‌های اجتماعی انقلاب اسلامی است.

تبریزی همچنین با اشاره به تعرض به مساجد و اماکن مذهبی در حوادث سال گذشته، خواستار بررسی مستند این رویداد‌ها شد و گفت: برای تحلیل چنین حوادثی باید به شواهد، اسناد و اطلاعات قابل اتکا مراجعه کرد و ابعاد مختلف آنها را به‌صورت دقیق مورد بررسی قرار داد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت انتشار اسناد تاریخی دستگاه‌های مختلف تأکید کرد و افزود: اسناد وزارت امور خارجه، نخست‌وزیری و ارتش، در کنار اسناد ساواک، ظرفیت گسترده‌ای برای پژوهش درباره تاریخ معاصر ایران دارند و باید زمینه دسترسی پژوهشگران به این منابع فراهم شود.

این مورخ تاریخ معاصر با تأکید بر اینکه انتشار اسناد به‌تنهایی کافی نیست، خاطرنشان کرد: اسناد باید در قالب پژوهش‌های علمی، کتاب، مقاله، مستند، فیلم و آثار داستانی به محتوای قابل استفاده برای جامعه تبدیل شوند. تولید دانش تاریخی و انتقال آن به نسل جوان، از ضرورت‌های مقابله با تحریف واقعیت‌های گذشته است.

تبریزی در پایان با تأکید بر اهمیت تداوم فعالیت مراکز اسنادی و پژوهشی کشور گفت: بازخوانی تاریخ دوران پهلوی، بررسی نقش مساجد در انقلاب اسلامی و انتشار اسناد مربوط به عملکرد این رژیم، باید با رویکردی مستند و پژوهش‌محور ادامه یابد تا نسل جدید بتواند شناخت دقیق‌تری از زمینه‌ها و روند شکل‌گیری انقلاب اسلامی به دست آورد.

انتهای پیام/381