تکثیر امواج خشم در قاره سبز/ بحران آموزش و معیشت یقه اروپا را گرفت

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: خیابان‌های اروپا در پاییز ۲۰۲۶ شاهد دور تازه‌ای از تنش‌های اجتماعی است؛ اعتراضاتی که ابتدا از محیط‌های آموزشی آغاز شد و به سرعت به بستر بروز نارضایتی عمیق‌تر جوانان از شرایط اقتصادی و سیاست‌های عمومی تبدیل گشت. آنچه در اواسط سپتامبر با تجمعات محدود دانش‌آموزان دبیرستانی در حومه پاریس و منطقه برتانی شکل گرفت، اکنون به جنبشی فراگیر بدل شده که با عبور از مرز‌های فرانسه، دست‌کم شش کشور دیگر اروپایی را درگیر ساخته است. تحلیلگران این پدیده را نه یک رویداد مقطعی و خودبه‌خودی، بلکه پیامد مستقیم انباشت چالش‌های اقتصادی، فشار‌های بودجه‌ای دولت‌ها و فرسودگی خدمات عمومی در سراسر قاره ارزیابی می‌کنند.

موج اعتراضی کنونی که ابتدا تحت پوشش مطالباتی، چون کمبود بودجه آموزشی، کلاس‌های درس فشرده و فرسودگی زیرساخت‌های فیزیکی مدارس سر برآورد، به سرعت با بحران‌های کلان‌تری همچون تورم لجام‌گسیخته، هزینه‌های سرسام‌آور زندگی و بحران مسکن پیوند خورد. گزارش‌های میدانی از حومه پاریس نشان می‌داد که دانش‌آموزان در کلاس‌های پیش‌ساخته غیرمقاوم با دمای صفر درجه در زمستان و گرمای طاقت‌فرسای تابستان درس می‌خوانند، از سیستم‌های بهداشتی ناکارآمد رنج می‌برند و با معضل کمبود شدید کادر آموزشی و معلمان متخصص دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

با این حال، هنگامی که این اعتراضات با واکنش تند و امنیتی نیرو‌های پلیس رو‌به‌رو شد و در مواردی به درگیری‌های شدید خیابانی، بازداشت هزاران جوان و نوجوان که اکثرا زیر سن قانونی بودند و حوادث تلخی همچون مصدومیت شدید یک دانش‌آموز ۱۵ ساله انجامید، موتور محرک خشم عمومی شتابی صدچندان گرفت.

این بحران دیری نپایید که از مرز‌های جغرافیایی فرانسه عبور کرد و به سایر کشور‌های اروپایی سرایت نمود. بلژیک یکی ازنخستین مقصد‌هایی بود که موج اعتراضات را با تمام وجود لمس کرد. در شهر‌های «لیژ» و «بروکسل»، دانشجویان و دانش‌آموزان خشمگین با الگوبرداری از همتایان فرانسوی خود، مراکز آموزشی را به کنترل درآورده و دست به اعتراضات خیابانی زدند. 

در شهر لیژ، تنش‌ها به حدی بالا گرفت که شهرداری ناچار به اعمال قوانین اضطراری سخت‌گیرانه، از جمله ممنوعیت تجمع بیش از سه نفر در نقاط کلیدی شهر شد و نیرو‌های امنیتی برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور و ماشین‌های آب‌پاش بهره جستند. ثبت صد‌ها مورد بازدشتی در بلژیک نشان داد که نارضایتی جوانان ریشه‌ای عمیق‌تر از مسائل صرفاً محلی دارد.

در همین راستا، جنبش‌های دانش‌آموزی و دانشجویی در ایتالیا و یونان نیز به خط مقدم اعتصابات پیوستند. در شهرهایی، چون «رم» و «تورین»، جوانان ایتالیایی با بلند کردن دست نوشته‌هایی با شعار نمادین «همانند فرانسه عمل کنیم»، همبستگی خود را با معترضان پاریسی اعلام کرده و علیه فرسودگی زیرساخت‌های آموزشی، گرانی فزاینده شهریه‌ها و کمبود بودجه به پا خاستند. 

همزمان، در یونان، آلمان، ایرلند و اتریش نیز اعتراضات مشابهی با مطالبات مشخصی نظیر افزایش بودجه‌های دانشگاهی، تعدیل هزینه‌های مسکن دانشجویی و اصلاح نظام‌های آموزشی ناکارآمد شکل گرفت. به عنوان نمونه، اتحادیه‌های دانشجویی در اتریش نسبت به تصمیم دولت برای اعمال کسری بودجه یک میلیارد یورویی در نظام دانشگاهی هشدار داده و فضای دانشگاه‌ها را به سوی تنش سوق دادند.

ریشه‌یابی اقتصادی این بحران سراسری نشان می‌دهد که دولت‌های اروپایی در یک بن‌بست ساختاری گرفتار شده‌اند. براساس پیش‌بینی‌های کمیسیون اروپا، کشور‌های کلیدی مانند فرانسه، بلژیک و اتریش امسال با کسری بودجه‌های کلانی فراتر از سقف‌های مجاز یعنی بالای ۴ تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی، دست‌وپنجه نرم می‌کنند. 

در شرایطی که هزینه‌های سنگین استقراض و بازپرداخت بدهی‌های عمومی دولت‌ها را وادار به اعمال سیاست‌های انقباضی و اعمال شدیدترین محدودیت‌ها بر بودجه‌های رفاهی و خدمات عمومی کرده است، بخش آموزش و پرورش نخستین و بزرگ‌ترین قربانی این جراحی‌های مالی به شمار می‌آید. کاهش هزینه‌های دولتی در تضاد مستقیم با مطالبات اقشار جوانی است که روزبه‌روز زیر بار سنگین‌تر تورم، هزینه‌های سرسام‌آور مسکن و آینده‌ای مبهم خم می‌شوند.

اکنون، پایتخت‌های اروپایی با ترسی پنهان تحولات جاری را رصد می‌کنند. آنچه در خیابان‌های پاریس، بروکسل، رم و دوبلین جریان دارد، هشداری جدی به سیاست‌گذاران قاره سبز است؛ هشداری مبنی بر اینکه نارضایتی اجتماعی دیگر به یک کشور یا یک صنف خاص محدود نمانده، بلکه به پدیده‌ای زنجیره‌ای و مسری تبدیل شده است. اگر دولت‌های اروپایی نتوانند پاسخی ساختاری و متقاعدکننده به این مطالبات انباشته اقتصادی و آموزشی بدهند، استمرار این اعتراضات می‌تواند ثبات سیاسی و اجتماعی اتحادیه اروپا را در ماه‌های آینده با چالش‌هایی بنیادین و پیش‌بینی‌نشده مواجه سازد.

انتهای پیام/ ۴۶۱