«شمس‌الدین» زیر تیغ نقد؛ مرز واقعیت و خیال در روایت زندگی یک قهرمان کجاست؟
به گزارش گروه فرهنگ دفاع‌پرس، نشست نقد و بررسی کتاب «شمس‌الدین» به قلم مهدی زارعی، روز پنجشنبه ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ در موزه افتخارات کشتی، ساختمان شهید کیانپور، با حضور نویسنده اثر، سمیه جمالی به‌عنوان مجری و کارشناس، دکتر رضا زنگنه به‌عنوان منتقد و جمعی از اهالی فرهنگ و رسانه برگزار شد.
در این نشست، منتقدان ضمن بررسی نقاط قوت کتاب، به چالش‌های روایت زندگی قهرمانان ورزشی، مرز میان مستندنگاری و داستان‌نویسی و ضرورت پرداخت عمیق‌تر به ابعاد شخصیتی قهرمانان پرداختند.
رضا زنگنه: نیمه نخست کتاب از نظر روایت موفق‌تر است
دکتر رضا زنگنه با اشاره به دشواری نگارش زندگی‌نامه داستانی قهرمانان ورزشی، نبود منابع جامع تاریخ شفاهی را یکی از چالش‌های مهم نویسنده دانست و اظهار کرد: زمانی که تاریخ شفاهی مستندی از زندگی یک شخصیت وجود ندارد، نویسنده ناچار است با تکیه بر پژوهش و پرداخت داستانی، روایت را شکل دهد؛ موضوعی که با انتخاب زاویه دید اول‌شخص دشوارتر نیز می‌شود.
وی با تأکید بر ضرورت تفکیک تاریخ شفاهی از آثار داستانی افزود: بهتر است ابتدا زندگی و خاطرات شخصیت‌ها در قالب آثار مستند گردآوری و منتشر شود تا نویسندگان بتوانند با آزادی عمل بیشتری به خلق روایت‌های داستانی بپردازند.
زنگنه همچنین با اشاره به پرداخت مفصل برخی مسابقات و وقایع تاریخی در کتاب، معتقد بود که می‌شد به‌جای تمرکز طولانی بر این جزئیات، ظرفیت بیشتری به شخصیت‌پردازی و بزنگاه‌های مهم زندگی اختصاص داد.
وی با تأکید بر ارزشمندی اثر و دشواری کار نویسنده، نیمه نخست کتاب را از نظر روایت موفق‌تر از نیمه دوم ارزیابی کرد و انتخاب ساختاری متفاوت را از ظرفیت‌های قابل بررسی برای تقویت داستان دانست.
سمیه جمالی: مرز میان خیال و واقعیت در کتاب روشن نیست
سمیه جمالی نیز با تأکید بر ضرورت مشخص بودن قالب ادبی آثار گفت: پیش از نقد هر کتاب باید مشخص شود که اثر در قالب زندگی‌نامه، خاطره‌نگاری یا داستان نوشته شده است؛ چراکه هرکدام از این قالب‌ها قواعد خاص خود را دارند.
وی یکی از چالش‌های کتاب «شمس‌الدین» را مشخص نبودن مرز میان خیال و واقعیت دانست و با اشاره به زاویه دید اول‌شخص، پایان‌بندی اثر را از نظر منطق روایی قابل نقد ارزیابی کرد.
جمالی در عین حال، تعدد رخداد‌ها و حوادث را از نقاط قوت کتاب برشمرد که موجب ایجاد کشش روایی و همراهی مخاطب با داستان شده است.
وی همچنین توجه نویسنده به پژوهش، بررسی منابع و راستی‌آزمایی اسناد را از ویژگی‌های ارزشمند اثر دانست و تلاش انجام‌شده در این زمینه را شایسته تحسین عنوان کرد.
مهدی زارعی: ثبت نشدن تاریخ ورزش، کار نویسندگان را دشوار می‌کند
مهدی زارعی، نویسنده کتاب «شمس‌الدین»، با اشاره به مشکلات پژوهش در تاریخ ورزش، کمبود اسناد و اطلاعات معتبر را از مهم‌ترین موانع نگارش آثار زندگی‌نامه‌ای دانست.
وی با بیان اینکه گاهی دستیابی به اطلاعات ساده درباره اتفاقات گذشته نیز به جست‌و‌جو‌های طولانی نیاز دارد، بر ضرورت ثبت خاطرات، رویداد‌ها و اطلاعات تاریخی ورزشکاران تأکید کرد.
زارعی همچنین معتقد بود نویسنده در روایت زندگی قهرمانان باید میان وفاداری به واقعیت‌های تاریخی و ایجاد جذابیت داستانی تعادل برقرار کند تا اثر برای مخاطبانی فراتر از علاقه‌مندان حرفه‌ای کشتی، به‌ویژه نوجوانان، نیز خواندنی باشد.
وی توجه متعادل به افتخارات ورزشی، ویژگی‌های اخلاقی و ابعاد شخصیتی قهرمانان را از ضرورت‌های نگارش آثار زندگی‌نامه‌ای عنوان کرد.
کتاب «شمس‌الدین» به قلم مهدی زارعی، روایتی داستانی از زندگی شمس‌الدین سیدعباسی، قهرمان کشتی آزاد المپیک و از چهره‌های برجسته کشتی ایران است؛ پهلوانی که به مهارت ویژه در اجرای فن «فیتیله‌پیچ» شهرت داشت و نامش با افتخارآفرینی، اخلاق و جوانمردی در کشتی ایران گره خورده است.
انتهای پیام/
