روایتگری شهدا؛ تلاشی برای انتقال فرهنگ ایثار به نسل جوان

گروه استان‌های دفاع‌پرس: انتقال فرهنگ ایثار و شهادت به نسل جوان، تنها با زنده نگه‌داشتن نام و تصویر شهدا محقق نمی‌شود، بلکه شناخت دقیق زندگی، ویژگی‌های اخلاقی، انتخاب‌ها و مجاهدت‌های آنان می‌تواند زمینه آشنایی عمیق‌تر نسل امروز با الگوهای واقعی فداکاری و مسئولیت‌پذیری را فراهم کند.

در همین راستا، برگزاری برنامه‌های هفتگی روایتگری شهدا در مساجد شهر سمنان، فرصتی برای بازخوانی خاطرات شهدای محلات و آشنایی مردم، به‌ویژه نوجوانان و جوانان، با ابعاد مختلف زندگی این قهرمانان فراهم کرده است؛ برنامه‌هایی که با تکیه بر منابع مستند و خاطرات ثبت‌شده، می‌کوشد یاد شهدا را از قاب تصاویر و نام‌ها فراتر ببرد و به شناختی ملموس از سیره و منش آنان برساند.

«مصطفی مطهری‌نژاد» روایتگر شهدای سمنان در گفت‌وگو با خبرنگار دفاع‌پرس در سمنان، با اشاره به روند برگزاری این برنامه‌ها اظهار داشت: جلسات روایتگری با نام «دوشنبه های شهدایی» به‌صورت هفتگی و چرخشی در دو مسجد شهر سمنان برگزار می‌شود؛ به‌گونه‌ای که یک هفته دوشنبه‌ها در مسجد المهدی و هفته بعد در مسجد حضرت ابوالفضل(ع) شهرک جانبازان حضور پیدا می‌کنیم.

وی افزود: در این جلسات، هر هفته زندگی و خاطرات یکی از شهدای منتسب به این دو مسجد و محله‌های مرتبط با آن‌ها روایت می‌شود. هدف ما این است که یاد شهدا صرفاً به ذکر نام و برگزاری مراسم محدود نماند، بلکه مردم با شخصیت، سبک زندگی، ویژگی‌های اخلاقی، روحیه مسئولیت‌پذیری و نحوه حضور این عزیزان در دوران دفاع مقدس آشنا شوند.

این روایتگر شهدا با اشاره به بخش‌های دیگر این برنامه‌ها بیان کرد: در مسجد المهدی، برنامه‌هایی همچون قرائت زیارت عاشورا و بیان حدیث نیز برگزار می‌شود و تلاش داریم در کنار ایجاد فضای معنوی، زمینه شناخت بیشتر شهدا و ارزش‌هایی را فراهم کنیم که زندگی خود را بر پایه آن‌ها بنا کردند.

مطهری‌نژاد با تأکید بر ضرورت مستندبودن روایت‌ها تصریح کرد: یکی از منابع اصلی ما فرهنگ‌نامه شهدای استان سمنان است که اطلاعات و خاطرات شهدا در آن گردآوری شده و نسخه کتابی آن نیز در دسترس قرار دارد. در روایتگری‌ها تلاش می‌کنیم از این منبع معتبر استفاده کنیم تا مطالبی که برای مردم بیان می‌شود، پشتوانه مستند داشته باشد.

وی ادامه داد: روایتگری شهدا نباید صرفاً بر پایه شنیده‌های پراکنده و نقل‌هایی باشد که امکان بررسی صحت آن‌ها وجود ندارد. هرچه روایت‌ها مستندتر باشند، اعتماد مخاطب بیشتر می‌شود و زمینه انتقال صحیح تاریخ شفاهی دفاع مقدس به نسل‌های بعدی بهتر فراهم خواهد شد.

این روایتگر شهدا با اشاره به ضرورت توجه به شهدای کمتر شناخته‌شده گفت: یکی از مسائل موجود این است که بسیاری از مردم، شهدا را تنها با یک نام یا تصویر می‌شناسند و از جزئیات زندگی، ویژگی‌های اخلاقی و خاطرات آن‌ها اطلاع چندانی ندارند. این موضوع درباره شهدایی که کتاب مستقلی درباره زندگی آن‌ها نوشته نشده یا آثار شاخصی برای معرفی شخصیتشان وجود ندارد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مطهری‌نژاد افزود: تلاش ما این است که با مراجعه به منابع معتبر و استفاده از خاطرات ثبت‌شده، ابعاد بیشتری از زندگی این شهدا را برای مردم بازگو کنیم. وقتی مخاطب با جزئیات زندگی یک شهید آشنا می‌شود، بهتر می‌تواند با شخصیت او ارتباط برقرار کند و از ویژگی‌های اخلاقی و رفتاری‌اش الگو بگیرد.

وی درباره استقبال مردم از این برنامه‌ها نیز گفت: مردم به فرهنگ ایثار و شهادت علاقه‌مند هستند و حضور و همراهی آن‌ها در این جلسات نشان می‌دهد که روایتگری مستند و بیان خاطرات واقعی می‌تواند مخاطب را جذب کند. برای ما مهم است که افراد با علاقه در برنامه حضور پیدا کنند، روایت‌ها را دنبال کنند و تا پایان جلسه همراه باشند.

این روایتگر شهدا خاطرنشان کرد: وقتی خاطرات شهدا با جزئیات واقعی و مستند بیان می‌شود، مخاطب احساس نزدیکی بیشتری با آن‌ها پیدا می‌کند. این شیوه به‌ویژه برای نوجوانان و جوانان مؤثر است؛ زیرا می‌توانند با انسان‌هایی آشنا شوند که در همین شهرها و محله‌ها زندگی کرده‌اند و در شرایطی واقعی، انتخاب‌هایی بزرگ و سرنوشت‌ساز داشته‌اند.

مطهری‌نژاد با اشاره به ظرفیت مساجد در انتقال فرهنگ دفاع مقدس اظهار داشت: مسجد یکی از پایگاه‌های مهم فرهنگی و اجتماعی محله است و برگزاری برنامه‌های روایتگری در این مکان، امکان ارتباط مستقیم و مستمر با مردم را فراهم می‌کند. شهدای هر محله بخشی از هویت تاریخی آن منطقه هستند و معرفی زندگی آنان می‌تواند پیوند نسل جدید را با گذشته و ارزش‌های جامعه تقویت کند.

وی افزود: وقتی در مسجدی درباره شهیدی روایتگری می‌شود که از همان محله برخاسته یا با آن مسجد ارتباط داشته است، مخاطب احساس نزدیکی بیشتری با موضوع پیدا می‌کند. ممکن است نوجوانی سال‌ها نام شهیدی را روی تابلوی یک خیابان دیده باشد، اما تاکنون فرصتی برای آشنایی با زندگی واقعی او نداشته باشد. این جلسات می‌توانند چنین فاصله‌ای را از میان بردارند.

این روایتگر شهدا با اشاره به ظرفیت‌های استان سمنان در حوزه دفاع مقدس گفت: استان سمنان از ظرفیت ارزشمندی در زمینه گردآوری خاطرات شهدا برخوردار است و فرهنگ‌نامه شهدای استان نیز منبع مهمی برای معرفی مستند این عزیزان به شمار می‌رود. در کنار این منابع، یادگاران دفاع مقدس و خانواده‌های شهدا گنجینه‌ای از خاطرات و تجربه‌های آن دوران را در اختیار دارند که باید برای ثبت و انتقال آن‌ها برنامه‌ریزی کرد.

مطهری‌نژاد تأکید کرد: تا زمانی که پدران و مادران شهدا و دیگر یادگاران دفاع مقدس در قید حیات هستند، باید از فرصت حضور آن‌ها برای ثبت خاطرات و انتقال تجربه‌هایشان استفاده کنیم. بخشی از این خاطرات ممکن است در کتاب‌ها ثبت نشده باشد و اگر برای گردآوری و مستندسازی آن‌ها اقدام نشود، احتمال دارد بخش‌هایی از این میراث ارزشمند از دست برود.

وی خاطرنشان کرد: مراجعه به خانواده‌های شهدا، گفت‌وگو با والدین و همرزمان آنان و ثبت دقیق خاطرات باید در کنار استفاده از منابع مکتوب مورد توجه قرار گیرد. همچنین می‌توان با توسعه برنامه‌های روایتگری در مساجد، مدارس و مراکز فرهنگی، زمینه آشنایی گسترده‌تر نوجوانان و جوانان با شهدای هر منطقه را فراهم کرد.

این روایتگر شهدا با اشاره به ضرورت توجه به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب درباره زنده نگه‌داشتن یاد شهدا و انتقال فرهنگ ایثار و شهادت گفت: یکی از راه‌های عملی تحقق این رویکرد، تبدیل یاد شهدا به برنامه‌ای مستمر در زندگی اجتماعی مردم است. وقتی هر هفته زندگی یک شهید روایت می‌شود، یاد و خاطره شهدا از حالت مناسبتی خارج شده و به بخشی از فعالیت‌های فرهنگی محله تبدیل می‌شود.

مطهری‌نژاد افزود: برای اثربخشی بیشتر این برنامه‌ها، باید از روایت‌های دقیق، مستند و متناسب با مخاطب استفاده کرد تا جوانان بتوانند با زندگی شهدا ارتباط برقرار کنند. بهره‌گیری از فرهنگ‌نامه شهدای استان، خاطرات خانواده‌ها و تجربه‌های یادگاران دفاع مقدس، می‌تواند زمینه شناخت بهتر این الگوهای واقعی را فراهم کند.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت انتقال میراث دفاع مقدس به نسل‌های آینده اظهار داشت: جوانان و نوجوانان نباید شهدا را فقط به‌عنوان نام‌هایی در کتاب‌ها، تصاویر نصب‌شده در شهر یا اسامی خیابان‌ها بشناسند، بلکه باید درباره زندگی آن‌ها مطالعه کنند و با ویژگی‌های اخلاقی و انتخاب‌هایشان آشنا شوند. صداقت، مسئولیت‌پذیری، فداکاری و توجه به دیگران از جمله ارزش‌هایی است که می‌توان با شناخت درست سیره شهدا در زندگی امروز به آن‌ها توجه کرد.

این روایتگر شهدا ابراز امیدواری کرد با همراهی خانواده‌های شهدا، یادگاران دفاع مقدس، مسئولان فرهنگی و مردم، برنامه‌های روایتگری در استان سمنان گسترش یابد و خاطرات این عزیزان به شکلی مستند و ماندگار به نسل‌های آینده منتقل شود.