توافق تهران و بغداد نیازمند نظارت مستمر است

«پیمان لطیفی» رئیس هیأت اندیشه‌ورز نخبگان بسیج استان کرمانشاه در گفت‌وگو با خبرنگار دفاع‌پرس در کرمانشاه، با تأکید بر ضرورت نظارت مستمر بر توافق امنیتی اخیر میان تهران و بغداد، اظهار داشت: تحقق اهداف این توافق به اجرای عملی تعهدات، هماهنگی سه‌جانبه تهران، بغداد و اربیل و ایجاد سازوکارهای شفاف برای مهار فعالیت گروه‌های مسلح در مناطق مرزی وابسته است.

وی توافق امنیتی تهران و بغداد را نقطه‌ای حساس در مسیر بازگرداندن اقتدار دولت مرکزی عراق و تثبیت مسئولیت دولت‌ها در قبال امنیت سرزمینی دانست و افزود: اگر این توافق از سطح اعلام سیاسی فراتر برود و به سازوکاری اجرایی و قابل پایش تبدیل شود، می‌تواند یکی از گام‌های مهم در مدیریت پایدار تهدیدات فرامرزی و کنترل فعالیت گروه‌های مسلح غیردولتی در نوار مرزی غرب ایران باشد.

فاصله توافق سیاسی تا اجرای عملی تعهدات

رئیس هیأت اندیشه‌ورز نخبگان بسیج استان کرمانشاه با اشاره به تفاوت میان روایت سفیر ایران و متن رسمی منتشرشده از سوی دفتر مشاور امنیت ملی عراق، تصریح کرد: این اختلاف نشان می‌دهد که همچنان میان اعلام توافق و اجرای عملی آن فاصله وجود دارد؛ فاصله‌ای که پر کردن آن مستلزم تعریف سازکارهای روشن، نظارت مستمر و برخورداری طرفین از اراده واقعی برای اجرای تعهدات است.

لطیفی با تأکید بر اینکه اهمیت توافق در جابه‌جایی چند گروه مسلح خلاصه نمی‌شود، بیان کرد: در صورت اجرای عملی، این توافق می‌تواند ظرفیت گروه‌های مسلح برای استفاده از خاک عراق به‌عنوان عمق عملیاتی علیه ایران را محدود کند. هدف تعیین‌کننده، سلب امکان سازمان‌دهی، پشتیبانی لجستیکی و تحرکات مسلحانه این گروه‌ها در مناطق مرزی است.

وی اراده سیاسی بغداد برای اعمال حاکمیت در مناطق مرزی، همکاری عملی اقلیم کردستان، مقاومت گروه‌های مسلح، پیچیدگی‌های حقوقی مربوط به تحویل افراد، فشار بازیگران خارجی و دشواری کنترل جغرافیای کوهستانی را از جمله عوامل مؤثر بر اجرای توافق برشمرد و گفت: نبود جدول زمانی مشخص و سازوکار نظارتی شفاف می‌تواند فاصله میان توافق سیاسی و تحقق میدانی آن را افزایش دهد.

رئیس هیأت اندیشه‌ورز نخبگان بسیج استان کرمانشاه با اشاره به حضور نمایندگان اقلیم کردستان در نشست مشترک تهران و بغداد، عنوان کرد: این موضوع نشان می‌دهد که پرونده مذکور از سطح روابط دوجانبه میان ایران و عراق فراتر رفته و به مسئله‌ای مرتبط با حاکمیت ملی و امنیت داخلی عراق تبدیل شده است. دستیابی به نتایج پایدار بدون هماهنگی سه‌جانبه تهران، بغداد و اربیل دشوار خواهد بود و همکاری اقلیم کردستان در این مسیر اهمیت ویژه‌ای دارد.

پیامدهای منطقه‌ای توافق امنیتی تهران و بغداد

لطیفی توافق امنیتی تهران و بغداد را حامل پیامی برای بازیگران منطقه‌ای دانست و عنوان کرد: این توافق بر اصل مسئولیت دولت‌ها در قبال امنیت سرزمینی تأکید دارد و می‌تواند محدودیت‌های بیشتری بر فعالیت بازیگران مسلح غیردولتی در خاک کشورهای همسایه اعمال کند؛ برای تهران، این توافق نشانه‌ای از کاهش تحمل استفاده از قلمرو عراق علیه امنیت ملی ایران است؛ برای بغداد، گامی در مسیر بازگرداندن اقتدار دولت مرکزی به شمار می‌رود و برای دیگر بازیگران منطقه‌ای نیز پیامی درباره تغییرات احتمالی در ترتیبات امنیتی مرزهای ایران و عراق دارد.

وی در ادامه با اشاره به پیامدهای احتمالی افزایش فشارهای امنیتی بر گروه‌های مسلح، خاطرنشان کرد: تشدید فشارهای امنیتی می‌تواند زیرساخت‌های عملیاتی این گروه‌ها را تضعیف کند، اما لزوماً به معنای پایان تهدید نیست؛ در چنین شرایطی، احتمال دارد این گروه‌ها به سمت پراکندگی بیشتر، تغییر شیوه فعالیت و استفاده از شبکه‌های کم‌تمرکز حرکت کنند؛ موضوعی که ضرورت استمرار نظارت و اتخاذ تدابیر امنیتی متناسب با تحولات میدانی را دوچندان می‌کند.

نقش اقلیم کردستان در تثبیت ترتیبات امنیتی عراق

رئیس هیأت اندیشه‌ورز نخبگان بسیج استان کرمانشاه درباره جایگاه اقلیم کردستان در روند اجرای توافق نیز گفت: اقلیم ممکن است هم‌زمان با مطالبات دولت مرکزی عراق و فشارهای امنیتی ایران مواجه شود؛ بااین‌حال، اگر اجرای توافق در چارچوب قانون اساسی عراق و بر مبنای ترتیبات امنیتی شفاف مدیریت شود، این وضعیت می‌تواند به فرصتی برای تثبیت نقش اقلیم در ساختار امنیتی عراق تبدیل شود؛ نحوه تنظیم روابط میان بغداد و اربیل و میزان پایبندی طرفین به تعهدات، در تعیین مسیر آینده توافق مؤثر خواهد بود.

لطیفی در پایان تأکید کرد: توافق امنیتی تهران و بغداد بیش از آنکه اقدامی برای اخراج چند گروه مسلح باشد، آزمونی برای سنجش ظرفیت دولت عراق در اعمال حاکمیت، میزان هماهنگی بغداد و اربیل و توان دو کشور در تبدیل همکاری‌های امنیتی به سازوکاری پایدار برای کنترل تهدیدات فرامرزی است؛  نقطه تعیین‌کننده در ارزیابی این توافق، نه صرفاً متن اعلام‌شده، بلکه چگونگی اجرا، وجود ضمانت‌های عملی و استمرار اجرای تعهدات در میدان خواهد بود.

انتهای پیام/