حماسه‌ای که راه سقوط کامل آبادان را سد کرد
گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس - مهدی طالقانی؛ در تاریخ هشت سال دفاع مقدس، روز‌های آغازین جنگ تحمیلی سرشار از رویداد‌هایی است که اگر ایثار مردمی و هوشیاری رزمندگان نبود، سرنوشت نبرد‌ها به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد. یکی از تعیین‌کننده‌ترین و در عین حال مظلوم‌ترین حماسه‌های این دوران، «عملیات کوی ذوالفقاری» در نهم آبان‌ماه ۱۳۵۹ است. نبردی که دشمن بعثی را در دستیابی به هدف راهبردی تسخیر کامل شبه‌جزیره آبادان ناکام گذاشت.
بستر تاریخی و نقشه دشمن برای محاصره آبادان
پس از عبور متجاوزان بعثی از کارون در مهرماه ۱۳۵۹ و اشغال خرمشهر، ارتش عراق درصدد برآمد با محاصره آبادان، حلقه محاصره جنوب خوزستان را کامل کند. هدف استراتژیک رژیم بعث، قطع ارتباط زمینی آبادان با سایر نقاط کشور و در نهایت تصرف پالایشگاه و جزیره آبادان بود.
در شب هشتم آبان‌ماه ۱۳۵۹، نیرو‌های عراقی با احداث یک پل شناور روی رودخانه بهمنشیر در منطقه «کوی ذوالفقاری»، وارد نخلستان‌های حاشیه آبادان شدند. طرح دشمن غافلگیرانه بود؛ ورود از نقطه‌ای کم‌تردد، دور زدن مدافعان شهری و دستیابی سریع به جاده‌های مواصلاتی و مرکز شهر.
دریاقلی سورانی؛ دیده‌بانی از دل مردم
نقطه عطف این حماسه، نام «شهید دریاقلی سورانی» را به یاد می‌آورد؛ اوراق‌فروشی که در همان حوالی حضور داشت و متوجه نفوذ شبانه ستون‌های تانک و نیرو‌های پیاده بعثی شد. او با درک خطری که شهر را تهدید می‌کرد، با دوچرخه‌اش کیلومتر‌ها مسیر پرخطر را رکاب زد و خود را به مقر مدافعان در شهر رساند و فریاد زد: «عراقی‌ها از ذوالفقاری آمدند!»
این خبررسانی به‌موقع، نقشه شبیخون دشمن را به یک نبرد تمام‌عیار تبدیل کرد و فرصت دفاع را برای نیرو‌های خودی فراهم ساخت.
تقابل غیرت مردمی با ادوات زرهی
بلافاصله پس از اعلام خطر، ترکیبی از نیرو‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران، فدائیان اسلام به فرماندهی شهید سید مجتبی هاشمی و خیل عظیمی از مردم بومی، جوانان، نوجوانان و حتی سالخوردگان با سلاح‌های سبک از جمله ژ۳، برنو و تعدادی آرپی‌جی به سمت نخلستان‌های ذوالفقاری حرکت کردند.
درگیری سنگینی در میان نخلستان‌ها شکل گرفت. نیرو‌های دشمن با پشتیبانی زرهی و آتش سنگین وارد عمل شده بودند، اما ناآشنایی آنها با جغرافیای منطقه از یک سو و انگیزه عاشورایی مدافعان از سوی دیگر، معادله را تغییر داد.
نبرد تن به تانک: به دلیل پوشش متراکم نخل‌ها و جوی‌های آب، مانور تانک‌های عراقی محدود شد و رزمندگان موفق شدند چندین دستگاه تانک و نفربر دشمن را منهدم یا به غنیمت بگیرند.
قطع عقبه دشمن: مدافعان با پیشروی هوشمندانه، عقبه نیرو‌های نفوذی عراقی در حاشیه بهمنشیر و پل شناور را زیر آتش قرار دادند و راه عقب‌نشینی آسان را بستند.
دستاورد‌ها و اهمیت راهبردی عملیات
تا غروب نهم آبان‌ماه ۱۳۵۹، سرپل تصرف‌شده توسط بعثی‌ها کاملاً پاکسازی شد. تلفات سنگینی به ادوات و قوای دشمن وارد آمد و مابقی نیرو‌های بعثی ناچار به عقب‌نشینی به آن سوی رودخانه بهمنشیر شدند.
اهمیت این حماسه در چند مؤلفه
جلوگیری از سقوط قطعی آبادان: تصرف کوی ذوالفقاری آبادان را وارد جنگ شهری در تمام اضلاع می‌کرد که تخلیه یا سقوط آن را محتمل می‌ساخت.
شکل‌گیری الگوی دفاع مردمی: هم‌افزایی نیرو‌های مسلح کلاسیک، نهاد‌های انقلابی و مردم بومی نشان داد تکیه بر توان مردمی بزرگ‌ترین مانع در برابر تجهیزات مدرن زرهی است.
زمینه تثبیت خطوط دفاعی: این ایستادگی، خطوط پدافندی آبادان را مستحکم ساخت و راه را برای طراحی عملیات پیروزمندانه «ثامن‌الائمه» و شکست نهایی حصر آبادان در مهر ۱۳۶۰ هموار کرد.
حماسه کوی ذوالفقاری سندی زنده از مظلومیت و شجاعت فرزندان این مرزوبوم است که با دست‌های خالی، اما ایمانی راسخ، رویای الحاق خوزستان به خاک دشمن را به کابوسی ابدی برای متجاوزان تبدیل کردند.
انتهای پیام/ 122
