دو نام، یک حافظه؛ سنجرخان وزیری و شیخ محمد مردوخ در تاریخ مقاومت کُردستان

به گزارش دفاع‌پرس از کردستان، «محمدصادق صادقی» مدرس دانشگاه و دبیر جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی کردستان، در یادداشتی با عنوان «دو نام، یک حافظه؛ سنجرخان وزیری و شیخ محمد مردوخ در تاریخ مقاومت کردستان»، با مرور نقش این دو چهره تاریخ معاصر کردستان، بر چندلایه بودن تاریخ مقاومت منطقه و ضرورت بازخوانی مستند، بی‌اغراق و واقع‌گرایانه آن تأکید کرده است.

 

 

تاریخ کردستان ایران، تنها تاریخ فرهنگ، ادب و طبیعت نیست؛ این سرزمین در برهه‌های گوناگون، شاهد ایستادگی مردانی بوده است که در برابر نفوذ بیگانگان و تعرض به سرزمین خود، راه مقاومت را برگزیدند. در میان این چهره‌ها، سنجرخان وزیری و شیخ محمد مردوخ کردستانی، هر یک با ویژگی‌ها و شیوه‌ای متفاوت، جایگاهی در روایت مبارزات سیاسی و اجتماعی منطقه دارند.

 

سنجرخان وزیری؛ سردار مقاومت در برابر نیرو‌های خارجی: سنجرخان وزیری، مشهور به سردار اکرم، از چهره‌های مبارز منطقه سنندج در اواخر دوره قاجار بود. نام او با مقاومت در برابر حضور نیرو‌های روسیه تزاری و بریتانیا در کردستان پیوند خورده است. در روزگاری که ضعف حکومت مرکزی و رقابت قدرت‌های خارجی، امنیت و آرامش بسیاری از مناطق ایران را تهدید می‌کرد، او با اتکا به نیرو‌های محلی به مقابله با حضور بیگانگان پرداخت. منابع تاریخی و پژوهش‌های مربوط به قیام او، بر نقش نیرو‌های مردمی و اهمیت این مقاومت در تاریخ محلی کردستان تأکید دارند.

 

اهمیت سنجرخان را باید فراتر از میدان نبرد جست‌و‌جو کرد. او در حافظه تاریخی منطقه، نماد دلاوری، استقلال‌خواهی و دفاع از مردم در برابر سلطه خارجی است. بازشناسی چنین شخصیت‌هایی، فرصتی فراهم می‌کند تا نسل امروز بداند که دفاع از سرزمین و عزت ملی، در تاریخ ایران از مسیر‌های گوناگون و با مشارکت اقوام و جوامع مختلف دنبال شده است.

 

شیخ محمد مردوخ کردستانی؛ عالم دینی و کنشگر سیاسی: شیخ محمد مردوخ کردستانی، از علمای نامدار سنندج در اواخر دوره قاجار و دوره پهلوی، افزون بر فعالیت‌های دینی و علمی، در رویداد‌های سیاسی زمان خود نیز حضور داشت. در منابع مربوط به زندگی او، از مواضعش در برابر حضور نیرو‌های روس در کردستان و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی‌اش در سال‌های جنگ جهانی اول یاد شده است.

 

مردوخ نمونه‌ای از حضور عالمان دینی در عرصه عمومی است؛ چهره‌ای که فعالیت‌هایش را نمی‌توان صرفاً به تدریس و نگارش محدود کرد. بااین‌حال، کارنامه سیاسی او در دوره‌های مختلف پیچیدگی‌هایی دارد و بررسی منصفانه آن مستلزم توجه به همه مواضع و انتخاب‌های سیاسی اوست.

 

درس مشترک این دو چهره: سنجرخان با تکیه بر نیروی میدانی و مبارزه مسلحانه، و مردوخ با بهره‌گیری از نفوذ اجتماعی و فعالیت سیاسی، در بخشی از تاریخ پرآشوب کردستان نقش‌آفرینی کردند. مطالعه این دو شخصیت یادآور آن است که تاریخ مقاومت در کردستان، یک روایت تک‌بعدی نیست؛ بلکه از مجموعه‌ای از حرکت‌های مردمی، مذهبی، سیاسی و نظامی شکل گرفته است.

 

امروز نیز شناخت دقیق این میراث تاریخی، زمانی ارزشمندتر خواهد بود که با پژوهش مستند، پرهیز از اغراق و احترام به واقعیت‌های تاریخی همراه شود. پاسداشت مبارزان گذشته، تنها بازگویی نام‌ها نیست؛ بلکه تلاشی برای فهم ارزش استقلال، امنیت، کرامت انسانی و مسئولیت‌پذیری در برابر سرنوشت جامعه است.

 

انتهای پیام/