فرهنگ اسلامی و ایرانی بر پایه گذشت، مدارا و اصلاح ذات‌البین است
به گزارش خبرنگار دفاع‌پرس از بیرجند، حجت‌الاسلام والمسلمین «یدالله وحدانی‌نیا» معاون امور حل اختلاف دادگستری کل استان، در سخنرانی پیش از خطبه‌های نماز جمعه ۱۵ آبان‌ماه، به مناسبت سالروز تأسیس شورا‌های حل اختلاف، در دو بخش به تبیین مبانی فرهنگی و دینی همبستگی اجتماعی و تشریح عملکرد شورا‌های حل اختلاف استان پرداخت.
وی در بخش نخست سخنان خود با موضوع «از تکبر تا تفرقه، از الفت تا پیوند؛ تقابل فرهنگ استکبار با فرهنگ اسلامی ـ ایرانی» اظهار کرد: انسان امروز با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در عرصه‌های فناوری، ارتباطات، پزشکی و سایر حوزه‌ها، همچنان تشنه آرامش، صمیمیت و همدلی است و این پرسش اساسی مطرح می‌شود که چرا با وجود گسترش ابزار‌های ارتباطی، احساس تنهایی، فاصله و سوءظن در روابط انسانی افزایش یافته است.
حجت‌الاسلام وحدانی نیا با بیان اینکه یکی از ریشه‌های اساسی این وضعیت، حاکمیت فرهنگ خودبزرگ‌بینی و منفعت‌طلبی فردی است، افزود: استکبار صرفاً یک اصطلاح سیاسی نیست، بلکه پیش از آنکه در عرصه سیاست ظهور کند، نوعی نگرش و سبک زندگی است که بر اساس آن، انسان تنها خود را می‌بیند، حقوق دیگران را نادیده می‌گیرد و منافع خویش را بر سرنوشت دیگران ترجیح می‌دهد.
معاون امور حل اختلاف دادگستری استان با اشاره به آیات قرآن کریم درباره سرپیچی ابلیس از فرمان الهی و تکبر در برابر حضرت آدم (ع)، تصریح کرد: عبارت «أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ»؛ یعنی من از او بهترم، هسته اصلی فرهنگ استکباری را تشکیل می‌دهد؛ نگرشی که هرگاه در روابط انسانی و اجتماعی حاکم شود، روحیه جمع‌گرایی و همبستگی را تضعیف کرده و جایگزین «ما» را با «من» رقم می‌زند.
وی با اشاره به سرگذشت فرعون در قرآن کریم، بیان کرد: قرآن کریم از فرعون به‌عنوان نمونه‌ای از استکبار یاد می‌کند که با ایجاد تفرقه و دسته‌بندی میان مردم و تضعیف گروهی از آنان، زمینه سلطه و استثمار جامعه را فراهم کرد. بر همین اساس، تفرقه‌افکنی و ایجاد شکاف میان ملت‌ها، از شیوه‌های شناخته‌شده نظام سلطه برای تضعیف جوامع است.
حجت‌الاسلام وحدانی‌نیا در ادامه با تبیین ظرفیت‌های فرهنگ اسلامی و ایرانی در تقویت پیوند‌های انسانی، گفت: در نقطه مقابل فرهنگ خودخواهی و استکبار، فرهنگ غنی اسلامی و ایرانی قرار دارد؛ فرهنگی که انسان‌ها را نه رقیب و دشمن یکدیگر، بلکه برخوردار از پیوند‌های ایمانی و انسانی می‌داند.
معاون امور حل اختلاف دادگستری کل استان با اشاره به فرمایش ماندگار امیرالمؤمنین علی (ع) در عهدنامه مالک اشتر مبنی بر اینکه مردم یا برادر دینی انسان هستند یا در آفرینش همانند او، اظهار کرد: این آموزه ارزشمند، مبنایی اساسی برای رعایت حقوق انسان‌ها، مدارا با دیگران و گسترش عدالت و مهربانی در جامعه است.
وی با اشاره به آیه ۶۳ سوره انفال درباره الفت میان دل‌ها، افزود: پیوند قلبی و ایجاد محبت میان انسان‌ها از نعمت‌های بزرگ الهی است و هیچ قدرت مادی به‌تنهایی قادر نیست جایگزین این سرمایه ارزشمند شود.
حجت‌الاسلام وحدانی نیا با یادآوری ابیات ماندگار سعدی درباره همبستگی بنی‌آدم، خاطرنشان کرد: سنت‌هایی همچون صله‌رحم، همسایه‌داری، کمک به نیازمندان، حمایت از جوانان در آستانه ازدواج، وقف، مشارکت در امور عام‌المنفعه و احترام به بزرگ‌ترها، از جلوه‌های اصیل فرهنگ اسلامی و ایرانی است که باید در زندگی اجتماعی بیش از پیش تقویت شود.
معاون امور حل اختلاف دادگستری کل استان با اشاره به حدیث پیامبر اکرم (ص) درباره برتری اصلاح ذات‌البین بر برخی عبادات مستحبی، تصریح کرد: اصلاح روابط میان مردم، رفع کدورت‌ها و ایجاد صلح و سازش، از ارزشمندترین اقدامات اجتماعی و دینی است و باید برای احیای این فرهنگ در خانواده و جامعه تلاش کرد.
وی با تأکید بر اینکه بخش مهمی از تقابل فرهنگی در عرصه روابط خانوادگی و اجتماعی شکل می‌گیرد، اظهار کرد: امروز باید مراقب بود که سوءظن، قضاوت‌های شتاب‌زده، بی‌تفاوتی و کم‌حوصلگی جایگزین صبر، فداکاری و گذشت نشود و میان نسل والدین و فرزندان، همسران، اقوام و همسایگان فاصله و کدورت ایجاد نکند.
حجت‌الاسلام وحدانی نیا، تمرین گفت‌و‌گو و مدارا در محیط خانواده، پیش‌قدم شدن برای رفع اختلافات و جلوگیری از تداوم کدورت‌های خانوادگی و همچنین تقویت روحیه همدلی، مواسات و گره‌گشایی از مشکلات دیگران در محیط کار و محله را از راهکار‌های عملی تحکیم پیوند‌های اجتماعی برشمرد.
معاون امور حل اختلاف دادگستری کل استان در جمع‌بندی این بخش از سخنان خود تأکید کرد: فرهنگ استکباری، فرهنگ منیت، جدایی و تفرقه است؛ اما فرهنگ اسلامی و ایرانی، فرهنگ برادری، ایثار، گذشت و شکوفایی است و هر اندازه بتوانیم خودخواهی و تکبر را از زندگی فردی و اجتماعی دور کنیم، به جامعه‌ای سرشار از آرامش، محبت و همبستگی نزدیک‌تر خواهیم شد.
وی در بخش دوم سخنان خود با تشریح عملکرد شورا‌های حل اختلاف خراسان جنوبی در ۶ ماهه نخست سال جاری، اظهار کرد: در این مدت ۸ هزار و ۲۸۶ فقره پرونده به شعب شورا‌های حل اختلاف استان وارد و ۸ هزار و ۳۸۸ فقره پرونده مختومه شده است که از مجموع پرونده‌های مختومه، ۴ هزار و ۷۴۸ فقره با تلاش اعضای شورا‌ها به صلح و سازش منتهی شده است.
حجت‌الاسلام وحدانی نیا افزود: میزان سازش در پرونده‌های مختومه شورا‌های حل اختلاف استان در نیمه نخست سال جاری ۵۷ درصد بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ۶ درصد رشد داشته است.
معاون امور حل اختلاف دادگستری استان با اشاره به کاهش زمان رسیدگی به پرونده‌ها، بیان کرد: میانگین زمان رسیدگی در شورا‌های حل اختلاف استان طی ۶ ماهه نخست امسال ۲۱ روز بوده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، سه روز کاهش یافته است.
وی با اشاره به نقش پویش‌های مردمی در ترویج فرهنگ بخشش و گذشت، گفت: در نیمه نخست سال جاری دو پویش ملی «به حرمت امام حسین (ع) می‌بخشم» و «به عشق رهبر شهیدم می‌بخشم» در استان اجرا شد که نقش مؤثری در توسعه فرهنگ مصالحه و گذشت میان مردم داشت.
حجت‌الاسلام وحدانی نیا افزود: در نتیجه اجرای این دو پویش، یک‌هزار و ۷۲۸ فقره پرونده در مراکز حل اختلاف استان به صلح و سازش منتهی شد که از این تعداد، ۱۶۱ پرونده خانوادگی و ۲۷ پرونده با موضوع مطالبات میلیاردی بوده است؛ همچنین ۹۱ زندانی نیز با بهره‌مندی از ظرفیت این پویش‌ها از زندان‌های استان آزاد شدند.
معاون امور حل اختلاف دادگستری استان با اشاره به فعالیت شعب ویژه صلح و سازش در زندان‌های استان، اظهار کرد: این شعب با هدف توسعه میانجیگری، کاهش خشونت، حل‌وفصل اختلافات و کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها راه‌اندازی شده‌اند و در همین راستا، طی ۶ ماهه نخست سال جاری، ۱۷۱ زندانی با اقدامات منتهی به صلح و سازش از زندان‌های استان آزاد شده‌اند.
وی با تشریح عملکرد صلح‌یاران استان نیز گفت: در ۶ ماهه نخست سال جاری، ۷ هزار و ۶۵۷ فقره پرونده برای پیگیری و ایجاد صلح و سازش به صلح‌یاران ارجاع شده که از این تعداد، ۴ هزار و ۵۴۴ فقره به سازش منتهی شده است؛ به این ترتیب، میزان سازش در پرونده‌های ارجاعی به صلح‌یاران به ۵۹ درصد رسیده است.
حجت‌الاسلام وحدانی‌نیا با بیان اینکه در حال حاضر ۲۶۰ صلح‌یار و ۳۷ هیئت صلح در نقاط مختلف استان فعالیت دارند، تصریح کرد: استفاده از ظرفیت معتمدان، بزرگان، ریش‌سفیدان و افراد مورد اعتماد جامعه، نقش مؤثری در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات و جلوگیری از گسترش دعاوی دارد.
معاون امور حل اختلاف دادگستری استان در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت‌های داوری و میانجیگری اشاره کرد و گفت: در حال حاضر ۱۲ داور و ۲۵ میانجی‌گر در استان فعالیت دارند و کانون داوری استان نیز در ابتدای سال جاری راه‌اندازی شده است.
وی افزود: در ۶ ماهه نخست سال جاری، ۹۱ فقره پرونده به داوری ارجاع شده است که این اقدام در راستای توسعه روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی، تسهیل دسترسی مردم به شیوه‌های تخصصی حل اختلاف و کاهش مراجعات به محاکم صورت گرفته است.
حجت‌الاسلام وحدانی‌نیا در پایان با گرامیداشت سالروز تأسیس شورا‌های حل اختلاف، بر ضرورت تقویت فرهنگ گذشت، بخشش، گفت‌و‌گو و اصلاح ذات‌البین تأکید کرد و گفت: شورا‌های حل اختلاف و مجموعه ظرفیت‌های مردمی صلح و سازش، فرصتی ارزشمند برای تبدیل اختلافات به تفاهم، جلوگیری از استمرار دعاوی و تحکیم روابط انسانی هستند و تداوم این مسیر نیازمند مشارکت مردم، معتمدان، خیران و تمامی ظرفیت‌های اجتماعی است.
انتهای پیام/
