قزلی: روایت زندگی رهبر شهید نیازمند پرهیز از کلی‌گویی است
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، مهدی قزلی دبیر بخش روایت همایش سوختگان وصل، با اشاره به جایگاه روزافزون ادبیات روایی در جهان و به‌ویژه در کشورمان اظهار داشت: روایت به‌عنوان یک قالب ادبی که پیشینه قابل توجهی در فرهنگ و ادبیات ما دارد، این روزها بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. همایش سوختگان وصل نیز با سابقه‌ای حدود ۲۳ سال، همواره تلاش کرده است متناسب با تحولات و نیازهای روز حرکت کند.
وی با اشاره به روند تکامل موضوعی این همایش افزود: در ابتدا جانبازان شیمیایی محور اصلی جشنواره بودند، اما برگزارکنندگان به‌سرعت دریافتند که برای حفظ جایگاه و پویایی این رویداد باید دامنه موضوعات را گسترش دهند. به همین دلیل، در دوره دوم داستان نیز به بخش‌های جشنواره اضافه شد و اکنون با توجه به افزایش علاقه‌مندی مخاطبان و تولیدکنندگان آثار ادبی به حوزه روایت، این بخش نیز مورد توجه قرار گرفته است.
قزلی با بیان اینکه ادبیات روایی ظرفیت ویژه‌ای برای ثبت جزئیات و تجربه‌های انسانی دارد، تصریح کرد: اتفاقات بزرگ تاریخی معمولاً در قالب تاریخ ثبت می‌شوند، اما آنچه ادبیات می‌تواند به این اتفاقات اضافه کند، جزئیات، احساسات و تجربه‌های انسانی است. روایت این امکان را فراهم می‌کند که فضایی را که در یک رویداد شکل گرفته و تجربه‌ای را که افراد از آن داشته‌اند، به شکلی ملموس و ماندگار ثبت کنیم.
دبیر بخش روایت همایش سوختگان وصل با اشاره به تجربه فعالیت در حوزه ثبت و انتشار خاطرات و روایت‌های مرتبط با دیدارها و جلسات رهبر شهید انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: در سال ۱۳۸۷، با توجه به تأکید رهبر شهید انقلاب بر ضرورت انعکاس صمیمیت و فضای واقعی جلسات، تلاشی در مجموعه رسانه‌ای برای تولید گونه‌ای متفاوت از اطلاع‌رسانی در کنار اخبار رسمی آغاز شد. در همین راستا، از اردیبهشت سال ۱۳۸۸ تا اردیبهشت سال ۱۳۹۷، در برخی جلسات، سفرها، بازدیدها و برنامه‌های عمومی و خصوصی حضور داشتم که حاصل این تجربه‌ها در کتاب «روایت اول» منتشر شد.
وی ادامه داد: نکته مهم این تجربه آن بود که رهبر شهید انقلاب علاقه‌مند بودند علاوه بر انعکاس رسمی اخبار، فضای واقعی، صمیمیت و اتمسفر جلسات نیز به مخاطب منتقل شود. این دقیقاً یکی از ظرفیت‌های ادبیات روایی و ادبیات غیرداستانی است.
قزلی با تأکید بر ضرورت پرهیز از کلی‌گویی در آثار ارسالی به همایش سوختگان وصل گفت: بزرگی یک موضوع به‌تنهایی موجب ارزشمندی اثر ادبی نمی‌شود. نویسنده باید بتواند با قدرت روایتگری، ثبت جزئیات و انتقال فضای واقعی یک اتفاق، اثری خلق کند که امضای شخصی او را داشته باشد و مشابه آن را در جای دیگری نتوان یافت.
وی افزود: اگرچه موضوع کلی آثار این بخش به رهبر شهید انقلاب اسلامی مربوط می‌شود، اما آنچه به هر اثر هویت می‌بخشد، جزئیات و نسبتی است که راوی با موضوع و اتفاق مورد روایت دارد.
دبیر بخش روایت همایش سوختگان وصل، صداقت را از مهم‌ترین تفاوت‌های روایت با داستان و شعر دانست و عنوان کرد: برخلاف داستان و شعر که نویسنده در آنها از آزادی بیشتری برای خلق اثر برخوردار است، روایت متعهد به آن چیزی است که واقعاً اتفاق افتاده است. بنابراین، صداقت و راستی از مهم‌ترین مؤلفه‌های این قالب ادبی به شمار می‌رود.
قزلی با اشاره به معیارهای داوری آثار بخش روایت بیان کرد: اصالت تجربه و صداقت روایت، داشتن زاویه دید تازه و خلاقانه، قدرت داستان‌پردازی و روایتگری، ثبت جزئیات زنده، تصویرسازی مؤثر، انسجام ساختاری و کیفیت زبان از جمله معیارهایی هستند که در ارزیابی آثار مورد توجه قرار خواهند گرفت.
وی با بیان اینکه هر خاطره‌ای الزاماً یک روایت ادبی محسوب نمی‌شود، اظهار داشت: روایت ادبی به حضور راوی و اهمیت نسبت او با اتفاق نیاز دارد. لازم نیست حتماً اتفاق بزرگی رخ داده باشد؛ حتی یک اتفاق کوچک نیز اگر از زاویه دیدی مناسب و با جزئیات دقیق روایت شود، می‌تواند به تجربه‌ای ماندگار تبدیل شود و اثر را از سطح گزارش یا خاطره معمولی فراتر ببرد.
قزلی در ادامه با تأکید بر ضرورت پرهیز از غلبه احساسات بر روایت گفت: قابل درک است که هنوز در مواجهه با فقدان رهبر شهید انقلاب اسلامی، احساسات مختلفی داریم و ممکن است نتوانسته باشیم به‌طور کامل با این موضوع کنار بیاییم؛ اما در حوزه روایت نباید احساسات، پیشران اصلی و موتور محرک اثر باشند.
وی افزود: آنچه اهمیت دارد، توجه به جزئیات، پردازش مناسب اتفاقات، ترسیم فضای واقعی و کشفی است که راوی از مواجهه با یک رویداد به دست می‌آورد. این عناصر باید بیش از بیان مستقیم احساسات و شعارزدگی مورد توجه نویسنده قرار بگیرند.
دبیر بخش روایت همایش سوختگان وصل در تشریح این موضوع به خاطره‌ای از سفر رهبر شهید انقلاب اسلامی به مناطق زلزله‌زده کرمانشاه اشاره کرد و گفت: در جریان بازدید ایشان از سرپل‌ذهاب و روستاهای اطراف، پس از ساعت‌ها حضور در میان مردم و گفت‌وگو با آسیب‌دیدگان و مسئولان، در جلسه‌ای که پیش از اذان برگزار شده بود، به دلیل نزدیک بودن زمان نماز، صحبت‌های ایشان به بعد از نماز موکول شد. در همین فاصله، ایشان ساعت زنجیردار خود را از جیب خارج کردند و نگاهی به آن انداختند.
وی ادامه داد: این رفتار و جزئیات ظاهراً ساده، می‌تواند برای یک راوی اهمیت داشته باشد؛ زیرا از خلال همین جزئیات است که می‌توان ویژگی‌های شخصیتی و شیوه مواجهه یک فرد با موقعیت‌های مختلف را به مخاطب منتقل کرد. مقصود من این است که روایت باید به‌جای گرفتار شدن در احساسات و توصیف‌های کلی، به جزئیات واقعی و قابل مشاهده توجه کند.
قزلی در پایان با تأکید بر ضرورت ماندگاری آثار تولیدشده در این همایش خاطرنشان کرد: نباید هدف ما صرفاً جمع‌آوری آثاری باشد که به یک مناسبت یا مقطع زمانی محدود می‌شوند. امیدوارم آثاری که در این بخش تولید و دریافت می‌شوند، از جنس ادبیات ماندگار باشند تا نسل‌های آینده نیز بتوانند از آنها استفاده کنند.
وی تأکید کرد: ما امروز به دلیل نزدیکی زمانی و شناختی که از رهبر شهید انقلاب اسلامی داریم، این فرصت را در اختیار داریم که تجربه‌ها و مشاهدات خود را ثبت کنیم. این فرصت همیشگی نیست و گذر زمان ممکن است بسیاری از جزئیات را از حافظه‌ها پاک کند؛ بنابراین باید از این فرصت برای افزودن آثار ارزشمند به ادبیات و رسانه کشور استفاده کنیم.
انتهای پیام/ 121
