روبیو و رؤیای فتح کوبا
گروه بینالملل دفاعپرس: در شرایطی که تحولات سیاسی آمریکا پس از انتخابات میاندورهای کنگره وارد فاز تازهای شده است، رویکرد مداخلهجویانه واشنگتن در قبال کشورهای مستقل منطقه آمریکای لاتین و حوزه کارائیب همچنان در دستور کار دولتمردان کاخ سفید قرار دارد. در همین راستا، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، با تداوم لفاظیها و تهدیدات علیه کوبا، تلاش دارد تا چالشهای داخلی دولت خود را با فشار حداکثری بر هاوانا سرپوش بگذارد.

با این حال، تحلیلگران معتقدند که با وجود مواضع تند مقامهای آمریکایی نظیر مارکو روبیو، احتمال وقوع یک مداخله نظامی مستقیم علیه کوبا بسیار ناچیز است؛ چرا که واشنگتن همزمان درگیر جنگ منطقهای ایران بوده و از پیامدهای پرهزینه و غیرقابلپیشبینی چنین ماجراجوییهایی آگاه است.
در همین زمینه، اندیشکده «کوئینسی» تحلیلی را پیرامون این موضوع منتشر کرده است.
متن کامل این تحلیل بدین شرح است:
پس از آنکه دموکراتها در انتخابات میاندورهای پیروز شدند و کنترل مجلس نمایندگان و سنا را دوباره به دست گرفتند، دونالد ترامپ، توجه خود را به سمت جنوب آمریکا معطوف کرده است.
وی در رابطه با کوبا لحن تهدیدآمیزی مدعی شد: کوبا در حال سقوط و کشوری رو به زوال است. ایدئولوژی حاکم بر این کشور بسیار شبیه به ایدئولوژی دموکراتهاست. تصور میکنم که حکومت کوبا بهزودی سقوط خواهد کرد.
این اظهارات نشان میدهد که ترامپ، با وجود مواجهه با واکنشهای بسیار تند مردم آمریکا و جامعه جهانی نسبت به ماجراجوییهای سیاست خارجیاش در قبال ایران، هنوز حاضر نیست از هدف خود یعنی سرنگونی دولت کوبا دست بکشد؛ هدفی که در ماه گذشته نیز بر آن تأکید کرده بود. حال باید پرسید: آیا ترامپ قصد دارد فراتر از فشارهای اقتصادی و تهدیدهای نظامی گام بردارد و عملیاتی نظامی علیه کوبا آغاز کند؟ پاسخ به این سوال حداقل تا آیندهای نامعلوم منفی است.
بسیاری از تحلیلگران پیشبینی میکنند که یک رئیسجمهورِ بیعرضه که با مشکلات داخلی دست و پنجه نرم میکند، میتواند از طریق دستاوردهای سیاست خارجی، از جمله حمله به اهداف به ظاهر آسانتر مانند یک کشور فقیر کارائیبی، به دنبال اعلام پیروزی و دستاوردسازی باشد، اما واقعیت این است که همان دلایلی که واشنگتن را تاکنون نسبت به اقدام عملی علیه هاوانا بازداشته است، پس از انتخابات میاندورهای نیز پابرجاست.
اولاً، دولت آمریکا هنوز معادل کوبایی «دلسی رودریگز» ونزوئلایی را که ممکن است پس از یک عملیات مسلحانه یا مخفیانه احتمالی مجبور به انجام دستورات واشنگتن شود، شناسایی نکرده است؛ توئیت مارکو روبیو در ماه گذشته که از کوباییها خواست تا وارد یک «همکاری محتاطانه» با سیا شوند، این موضوع را به وضوح نشان داد.
به همین ترتیب، تلاشها برای بیثبات کردن ساختار قدرت موجود کوبا از طریق حمله به راس حکومت یا حملات هدفمند به اهداف نظامی خطرات آشکاری برای امنیت ملی آمریکا ایجاد میکند، این مشکلات شامل احتمال ایجاد یک موج مهاجرتی تازه از سمت کوبا به خاک آمریکا، ایجاد سطوحی از ناآرامیهای مدنی ناشناخته در جزیره نسبتاً امن کوبا و احتمال نقشآفرینی گروههای جنایتکار برای ایجاد جای پا در کشوری است که هیچ مشکل جدی در زمینه سلاح، مواد مخدر یا جرایم سازمانیافته ندارد. اما مهمتر از آن، تداوم جنگ منطقهای ایران باز کردن یک جبهه جدید در کوبا را هم از نظر عملیاتی غیرممکن و هم از نظر سیاسی برای عموم مردم آمریکا و کنگره، بحثبرانگیز میکند. مخالفت کنگره جدید آمریکا که به رنگ آبی درآمده نیز بر موانع اقدام نظامی علیه هاوانا خواهد افزود.
از همه مهمتر اینکه، برنامههای دولت ترامپ در قبال کوبا تا حد زیادی به برنامههای روبیو وابسته است؛ کسی که در میان سایر معضلات سیاست خارجی نظیر مسائل مربوط به ایران و اوکراین، سکاندارِ تلاشهای دولت برای احیای سلطه آمریکا بر سراسر آمریکای لاتین شده و در این میان، تمرکز ویژهای بر ونزوئلا و کوبا دارد.
در دو سال گذشته، روبیو همچنان مورد لطف ترامپ بوده و با فاصله گرفتن از سیاستهای بحثبرانگیز و واگذاری چالشهای بزرگ بینالمللی به گروهی از فرستادگان ویژه، از دیدها پنهان مانده است. در همین حال، او در نیمکره غربی پیروزیهایی کسب کرده است، جایی که بسیاری از دولتهای منطقهای به سمت راست تغییر جهت دادهاند و با وجود شکستهای اخیر این جریان در برزیل و پاراگوئه، به جنگ رو به گسترش واشنگتن علیه «تروریسم مواد مخدر» پیوستهاند.
اکنون و حتی با وجود گزارش رسانههایی همچون بلومبرگ و ایندیپندنت مبنی بر مشورت او با استراتژیستهای خارجی در مورد ترک دولت برای نامزدی ریاست جمهوری، روبیو اصرار دارد که قصد دارد در ادامه دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ نیز به این ماموریت ادامه دهد. اما این مطلب که در نهایت روبیو در دولت بماند یا نه، تأثیر عملی کمی بر احتمال اندک وقوع عملیات نظامی در کوبا خواهد داشت.
اگر وزیر خارجه آمریکا از سمت خود کنارهگیری کند، کوبا مطمئناً در فهرست اولویتهای دولت آمریکا قرار میگیرد و احتمال یک معامله اقتصادی گسترده میان دولت ترامپ با کوبا بدون هیچ گشایش سیاسی معناداری در هاونا بالا میرود. همچنین کنارهگیری روبیو هرگونه تشدید چشمگیر تنش با کوبا، مخصوصا پس از گرفتاری آمریکا در جنگ منطقهای ایران را منتفی خواهد کرد.
اگر روبیو در قدرت بماند، قطعا حل پرونده کوبا دلیل اصلی این ماندگاری خواهد بود. اگرچه روبیو به طور گسترده به عنوان فردی تغییر شکل دهنده و از نظر ایدئولوژیکی انعطافپذیر شناخته میشود، اما تغییر رژیم در کوبا در طول ۲۵ سال فعالیت سیاسیاش، تنها دغدغه این سیاستمدار کوبایی-آمریکایی بوده است. حفظ «شغل رویایی» او در دولت نامحبوب ترامپ، اگر به این معنی باشد که او میتواند جزیره محل تولد والدینش را در مسیری برگشتناپذیر به سوی آیندهای بسیار متفاوت قرار دهد، ممکن است ارزش ریسک سیاسی را داشته باشد.
با این وجود، این امر بدین معنا نیست که آمریکا به گزینه نظامی متوسل خواهد شد. محتملترین سناریو برای کوبا در ماههای آینده این است که روبیو با شناسایی نهادهای جدید دولتی کوبا برای تحریم و طراحی برنامههای پنهانی، تلاشهای خود را برای تضعیف رژیم کمونیستی تسریع کند و همزمان با اجازه دادن به شرکتهای مستقر در فلوریدا برای فروش مواد غذایی، سوخت و وسایل نقلیه به بخش خصوصی کوبا و هدایت کمکهای بشردوستانه از طریق سازمانهای مذهبی، به دنبال جلوگیری از فروپاشی کامل این کشور باشد.
با روی کار آمدن روبیو، چشمانداز دستیابی به یک نتیجه از طریق مذاکره گسترده با کوبا که در ازای اصلاحات اقتصادی و سیاسی مورد انتظار روبیو، لغو تحریمها را ارائه دهد، همچنان مبهم است. اصرار دولت کوبا مبنی بر اینکه پس از ترامپ دوام خواهد آورد و همچنین عدم رضایت گسترده جوامع تبعیدی کوبایی ساکن در جنوب فلوریدا از مذاکره در مورد آینده این جزیره با دولت کوبا، مانع از چنین احتمالی میشود. گذشته از همه اینها، رأیدهندگان کوبایی-آمریکایی به خاطر کمک به قرمز نگه داشتن فلوریدا در بحبوحه یک «سونامی آبی» در سراسر آمریکا مورد تحسین کاخ سفید قرار میگیرند. در حالی که حمایت رایدهندگان از نمایندگان کوبایی-آمریکایی متحد روبیو در کنگره، «ماریا الویرا سالازار» و «ماریو دیاز بالارت» در مقایسه با سال ۲۰۲۴ کاهش یافت، این نتایج بیشتر تحت تأثیر مهاجرت و مسائل اقتصادی بود تا سیاست ترامپ در قبال کوبا که همچنان در جنوب فلوریدا محبوب است.
در نهایت، روبیو برای ایجاد تغییری که در هاوانا به دنبال آن است، نیازی به تشدید تنش نظامی ندارد، زیرا تشدید تحریمها و محاصره سوخت از طریق نیروی دریایی، او را متقاعد کرده است که طرح جامع او در حال حاضر در حال نتیجه دادن است.
البته این طرح به رنج و استیصال مردم کوبا دامن میزند، اما با توجه به اینکه بهرغم پیروزی قاطع دموکراتها در انتخابات میاندورهای، جایگاه روبیو برخلاف وزرایی همچون هگست دچار ضعف و تزلزل نشده است، احتمال بسیار اندکی وجود دارد که این کاندیدای بالقوه انتخابات ۲۰۲۸، با آغاز یک جنگ با پایانی نامعلوم ضربه مرگباری به حیثیت خود در میان جامعه آمریکا وارد کند.
این نکته به صورت تلویحی توسط خود وی نیز تایید شده است؛ روبیو پیش از انتخابات میاندورهای، با اشاره به موضوع کوبا گفت: یکی از مؤلفههایی که در سیاست خارجی و ژئوپلیتیک آمریکا از دست رفته است، مفهوم صبر و مداومت است. وی همچنین در این رابطه افزود: نمیشود حکومتی را که ۷۰ سال برقرار بوده است را یکشبه و بهکلی ریشهکن کرد و به جایش چیزی کاملاً نو بنا نهاد.
انتهای پیام/ 999
