نظربلند: کتابخانه‌های عمومی باید از الگوی کتابخانه‌محور به جامعه‌محور تغییر مسیر دهند
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، آزاده نظربلند دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور امروز (یک‌شنبه) در آیین ویژه روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و بهره‌برداری از ۳۴ دستگاه کتابخانه عمومی سیار، با گرامیداشت یاد و نام رهبر شهید انقلاب اسلامی، اظهار داشت: ایشان به‌حق از کتاب‌خوان‌ترین رهبران جهان بودند و انس عمیق و مستمر با کتاب، گستره مطالعات در حوزه‌های مختلف ادبیات، شعر، تاریخ و اندیشه و شناخت دقیق آثار و نویسندگان، از وجوه برجسته شخصیت علمی و فرهنگی ایشان به شمار می‌رفت.
وی افزود: این نگاه برای ما در نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور حامل پیامی روشن و مسئولیتی ماندگار است؛ کتاب باید در متن زندگی جامعه حضور داشته باشد و کتابخوانی به بخشی از زیست فرهنگی مردم تبدیل شود.
حرکت از کتابخانه‌محوری به جامعه‌محوری
نظربلند با اشاره به برنامه‌های تحولی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در کمتر از ۲۳ ماه گذشته، گفت: جهت‌گیری اصلی در این دوره، گذار از الگوی کتابخانه‌محور به الگوی جامعه‌محور بوده است. در این رویکرد، کتابخانه صرفاً مکانی برای نگهداری و امانت کتاب نیست، بلکه نهادی اجتماعی و فرهنگی است که باید متناسب با نیازهای جامعه حرکت کند، فرصت دسترسی به کتاب و خدمات کتابخانه‌ای را گسترش دهد و زمینه تعامل، یادگیری و مشارکت اجتماعی را فراهم آورد.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با تأکید بر ضرورت توسعه عادلانه خدمات فرهنگی تصریح کرد: دسترسی به کتاب، دانش و فرصت‌های یادگیری نباید تابع محل زندگی، وضعیت اقتصادی یا موقعیت اجتماعی افراد باشد. کتابخانه عمومی باید نهادی فراگیر و محله‌محور باشد که امکان بهره‌مندی از خدمات فرهنگی را برای همه فراهم کند.
افزایش دوبرابری کتابخانه‌های سیار کشور
وی توسعه کتابخانه‌های عمومی سیار را یکی از جلوه‌های روشن این رویکرد دانست و بیان کرد: در دی‌ماه ۱۴۰۳، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور ۵۷ کتابخانه سیار در اختیار داشت که طی ۲۲ ماه گذشته، ۲۵ دستگاه به این ظرفیت افزوده شد و امروز نیز با بهره‌برداری از ۳۴ کتابخانه سیار جدید، شمار این کتابخانه‌ها به ۱۱۶ دستگاه رسیده است.
نظربلند ادامه داد: به این ترتیب، ظرفیت کتابخانه‌های سیار کشور بیش از دو برابر شده و جمعیت تحت پوشش این خدمات از سه میلیون و ۴۵ هزار نفر به حدود ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر افزایش یافته است. همچنین با تخصیص کتابخانه سیار به استان‌های باقی‌مانده، همه استان‌های کشور از خدمات کتابخانه عمومی سیار برخوردار شده‌اند.
وی با اشاره به توسعه شبکه خدمات کتابخانه‌ای کشور اظهار داشت: سال گذشته در همین مناسبت، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور چهار هزار و ۲۲۹ نقطه خدمت کتابخانه‌ای در سراسر کشور داشت که این تعداد اکنون به چهار هزار و ۴۹۶ نقطه رسیده است و با استقرار کتابخانه‌های سیار جدید، شبکه خدمات کتابخانه‌ای کشور به چهار هزار و ۷۷۵ نقطه گسترش خواهد یافت.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور خاطرنشان کرد: این میزان توسعه، رشدی حدود ۱۳ درصد نسبت به سال گذشته و ۲۲ درصد در دولت چهاردهم را نشان می‌دهد که با همراهی و حمایت دولت محقق شده است.
بهره‌برداری از ۷۰ کتابخانه جدید و بازطراحی ۶۳ کتابخانه
نظربلند با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ارتقای کیفیت فضاهای کتابخانه‌ای گفت: طی ۲۲ ماه گذشته، ۷۰ کتابخانه جدید با زیربنایی بالغ بر ۲۵ هزار مترمربع به بهره‌برداری رسیده و ۶۳ کتابخانه با زیربنایی بیش از ۷۰ هزار مترمربع نیز بازطراحی شده‌اند.
وی افزود: تحول در کتابخانه‌های عمومی صرفاً به توسعه و بهسازی فضاها محدود نبوده و همزمان تقویت منابع کتابخانه‌ای و گسترش فعالیت‌های ترویجی، آموزشی و محتوایی نیز دنبال شده است تا کتابخانه‌ها به محیط‌هایی پویا برای ترویج خواندن، گفت‌وگو، یادگیری، خلاقیت و مشارکت اجتماعی تبدیل شوند.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور با اشاره به برگزاری برنامه‌های فرهنگی و ادبی، نشست‌های کتابخوانی و فعالیت‌های ویژه کودکان و نوجوانان، تأکید کرد: تلاش شده است کتابخانه‌ها متناسب با نیاز گروه‌های مختلف مخاطبان فعالیت کنند و نقش مؤثرتری در زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم داشته باشند.
ضرورت تأمین منابع پایدار برای توسعه کتابخانه‌ها
وی با بیان اینکه اقدامات انجام‌شده مجموعه‌ای از برنامه‌های پراکنده و مقطعی نبوده است، گفت: تلاش شده مبانی تحولی پایداری در مأموریت و کارکرد کتابخانه‌های عمومی پی‌ریزی شود؛ تحولی که در آن کتابخانه از یک مکان ثابت به خدمتی فراگیر، از مرکز امانت کتاب به کانون یادگیری و مشارکت اجتماعی و از نهادی متکی بر مراجعه مخاطب به نهادی پاسخگو به نیازهای جامعه تبدیل شود.
نظربلند تداوم این مسیر را نیازمند پشتیبانی مجموعه دولت و سایر ارکان حاکمیت دانست و سه موضوع را در این زمینه ضروری برشمرد.
وی تأمین منابع مالی پایدار و متنوع برای نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، بهره‌گیری از ظرفیت مسئولیت اجتماعی دستگاه‌های اجرایی و بنگاه‌های اقتصادی برای توسعه، تجهیز و بهسازی کتابخانه‌ها به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار و همچنین تقویت حمایت‌های مادی و معنوی از کتابداران و نیروی انسانی نهاد را از اولویت‌های این حوزه عنوان کرد.
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور خاطرنشان کرد: هیچ تحول پایداری بدون توجه به سرمایه انسانی آن محقق نخواهد شد و کتابداران مهم‌ترین حلقه ارتباط کتابخانه با جامعه و پیشران اصلی تحقق این تحول هستند.
توسعه کتابخانه‌ها، سرمایه‌گذاری برای ارتقای تاب‌آوری ملی
نظربلند در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر نقش کتابخانه‌های عمومی در حفظ پیوند نسل‌های امروز و آینده با میراث فکری، تاریخی و تمدنی ایران، اظهار داشت: جامعه‌ای که ریشه‌های تاریخی و تمدنی خود را می‌شناسد، از سرمایه فکری و فرهنگی خویش آگاه است و از قدرت تحلیل و تشخیص برخوردار است، در مواجهه با بحران‌ها و تهدیدها نیز ظرفیت بیشتری برای همبستگی، ایستادگی و بازسازی خواهد داشت.
وی افزود: از این منظر، توسعه کتابخانه‌های عمومی صرفاً توسعه یک خدمت فرهنگی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای تقویت بنیان‌های فرهنگی و اجتماعی و ارتقای تاب‌آوری ملی به شمار می‌رود.
قدردانی از دستگاه‌های همراه در توسعه کتابخانه‌های سیار
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در پایان با قدردانی از تلاش همکاران نهاد و کتابداران سراسر کشور برای توسعه شبکه کتابخانه‌های سیار، از حمایت دولت چهاردهم و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این زمینه تشکر کرد.
وی با اشاره به نقش دستگاه‌های مختلف در تأمین تجهیزات و منابع کتابخانه‌های سیار گفت: هزینه خرید خودروها با همراهی سازمان برنامه و بودجه کشور و مجلس شورای اسلامی، به‌ویژه کمیسیون برنامه و بودجه و کمیسیون فرهنگی، تأمین و تخصیص یافته و کتاب‌های مورد نیاز نیز با حمایت بنیاد برکت فراهم شده است.
نظربلند در پایان از همه مجموعه‌های همراه در اجرای این طرح قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد که این تلاش جمعی برای مردم ایران و توسعه فرهنگی کشور ثمربخش باشد.
انتهای پیام/ 121
