۲۶ آبان روزی که محاصره سوسنگرد درهم شکست

بیست‌وششم آبان ۱۳۵۹، عملیات آزادسازی سوسنگرد با مشارکت یگان‌های ارتش، سپاه پاسداران، نیرو‌های ستاد جنگ‌های نامنظم و پشتیبانی هوایی آغاز شد و پس از ساعت‌ها نبرد، نیرو‌های بعثی از شهر عقب‌نشینی کردند؛ عملیاتی که با نقش‌آفرینی شهید مصطفی چمران و هماهنگی نیرو‌های نظامی، یکی از مهم‌ترین پیروزی‌های ایران در ماه‌های نخست جنگ تحمیلی را رقم زد.
کد خبر: ۸۷۸۳۱۷
تاریخ انتشار: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ - ۰۸:۳۰ - 17November 2026

به گزارش خبرنگار دفاع‌پرس از البرز، بیست‌وششم آبان‌ماه سالروز آزادسازی سوسنگرد در سال ۱۳۵۹ است؛ شهری که موقعیت جغرافیایی آن در غرب اهواز و نزدیکی به محورهای ارتباطی منطقه، اهمیت ویژه‌ای در طرح‌های نظامی ارتش بعث داشت. تسلط بر سوسنگرد می‌توانست مسیر پیشروی نیروهای بعثی به سمت حمیدیه و اهواز را هموارتر کند و موقعیت نظامی عراق را در جبهه جنوب تقویت کند.

ارتش بعث پس از آغاز جنگ تحمیلی، چندین بار برای تصرف سوسنگرد اقدام کرد. نخستین تلاش‌ها در هفته‌های ابتدایی جنگ با مقاومت نیروهای ایرانی ناکام ماند، اما دشمن در ۲۳ آبان ۱۳۵۹ بار دیگر با استفاده از یگان‌های زرهی و نیروهای تازه‌نفس به شهر حمله کرد. شدت درگیری‌ها به‌تدریج افزایش یافت و بخش‌هایی از سوسنگرد به تصرف نیروهای عراقی درآمد. مدافعان شهر در شرایطی دشوار، زیر آتش مستقیم دشمن به مقاومت ادامه دادند و ارتباط آنان با نیروهای پشتیبانی با محدودیت جدی روبه‌رو شد.
عملیات

در این مقطع، ضرورت شکستن محاصره پیش از سقوط کامل شهر، به مسئله‌ای فوری در فرماندهی جنگ تبدیل شد. آیت‌الله خامنه‌ای، نماینده وقت امام خمینی(ره) در شورای عالی دفاع، و شهید مصطفی چمران، نماینده دیگر امام در این شورا، پیگیری هماهنگی میان نیروهای ارتش و سپاه را بر عهده داشتند.

در جلسه‌ای با حضور فرماندهان نظامی در اهواز، طرح اجرای عملیات برای ۲۶ آبان تصویب و حضور تیپ ۲ لشکر ۹۲ زرهی خوزستان در ترکیب نیروهای عملیاتی پیش‌بینی شد. با این حال، در ساعات پایانی شب ۲۵ آبان، موضوع جلوگیری از شرکت این تیپ در عملیات مطرح شد؛ مسئله‌ای که می‌توانست توان اصلی حمله را تحت تأثیر قرار دهد.

پس از اطلاع از این تصمیم، آیت‌الله خامنه‌ای موضوع را از طریق تماس با امام خمینی(ره) پیگیری کرد. امام خمینی(ره) بر ضرورت حضور تیپ ۲ در عملیات تأکید کردند و در پی آن، نامه‌ای خطاب به فرمانده لشکر ۹۲ زرهی، سرهنگ قاسمی، ارسال شد تا این یگان مطابق برنامه در عملیات شرکت کند. شهید چمران نیز در ذیل نامه، با تأکید بر وضعیت بحرانی مدافعان شهر، نسبت به پیامدهای تأخیر در اجرای عملیات هشدار داد.

سرانجام ساعت ۶:۳۰ صبح روز ۲۶ آبان ۱۳۵۹، عملیات آزادسازی سوسنگرد آغاز شد. در این عملیات، تیپ‌های ۲ و ۳ لشکر ۹۲ زرهی اهواز، گروه رزمی ۱۴۸ پیاده لشکر ۷۷ خراسان، گروه رزمی ۳۷ زرهی شیراز و نیروهای ستاد جنگ‌های نامنظم شهید چمران حضور داشتند. آتش پشتیبانی توپخانه، نیروی هوایی ارتش و بالگردهای هوانیروز نیز در پشتیبانی از یگان‌های زمینی به کار گرفته شد.

محور اصلی پیشروی نیروهای ایرانی از مسیر حمیدیه به سمت سوسنگرد بود. یگان‌های زرهی و نیروهای پیاده با عبور از مواضع دشمن، برای شکستن حلقه محاصره و رسیدن به مدافعان داخل شهر تلاش کردند. هم‌زمان، نیروهای مستقر در سوسنگرد نیز با ادامه مقاومت، فشار بر مدافعان عراقی را افزایش دادند. هماهنگی میان حمله از بیرون شهر و مقاومت نیروهای محاصره‌شده، امکان عقب‌راندن نیروهای دشمن را فراهم کرد.

شهید مصطفی چمران در جریان عملیات در خط مقدم حضور داشت و از نزدیک روند درگیری‌ها را دنبال می‌کرد. او در همین نبرد از ناحیه پا مجروح شد، اما حضورش در منطقه و نقش او در سازماندهی نیروهای نامنظم، از بخش‌های مهم این عملیات به شمار می‌رود. فرماندهی میدانی عملیات نیز با مشارکت شهید چمران و امیر سرتیپ غلامرضا قاسمی‌نو انجام شد.

با ادامه پیشروی نیروهای ایرانی، ارتش بعث ناچار به عقب‌نشینی شد. در واپسین ساعات روز ۲۶ آبان، نیروهای دشمن مواضع خود را در شهر ترک کردند و یگان‌های ایرانی به سوسنگرد رسیدند. به این ترتیب، محاصره شکسته شد و کنترل شهر به دست نیروهای جمهوری اسلامی ایران بازگشت.

آزادسازی سوسنگرد صرفاً به بازپس‌گیری محدوده شهری محدود نماند؛ این عملیات مانع از تثبیت مواضع ارتش بعث در یکی از محورهای مهم منتهی به اهواز شد و امکان ادامه سازماندهی و تقویت خطوط دفاعی ایران در منطقه را فراهم کرد. همچنین، مشارکت هم‌زمان یگان‌های زرهی و پیاده ارتش، نیروهای سپاه، گروه‌های نامنظم و پشتیبانی هوایی، تجربه‌ای مهم در هماهنگی عملیاتی نیروهای ایرانی در ماه‌های نخست جنگ به شمار می‌رفت.

با وجود این پیروزی، آزادسازی سوسنگرد به معنای پایان درگیری‌ها در همه مناطق پیرامونی نبود و بخش‌هایی از مناطق مرزی همچنان در اشغال ارتش بعث باقی ماند تا در عملیات‌های بعدی، از جمله طریق‌القدس در آذرماه ۱۳۶۰، آزاد شود.

۲۶ آبان ۱۳۵۹ در تاریخ دفاع مقدس، به‌عنوان روز شکست محاصره سوسنگرد ثبت شد؛ عملیاتی که اهمیت تصمیم‌گیری به‌موقع، هماهنگی میان نیروهای نظامی و مقاومت مدافعان یک شهر را در برابر تهاجم ارتش بعث نشان داد.

انتهای پیام/

نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار