ضرورت حمایت از انتشار رمانهای فلسطینی با وجود محدودیتهای اقتصادی نشر
سید مهدی موسوی، نویسنده کتاب «شلوار سهخطی» در آستانه برگزاری سومین دوره جایزه جهانی ادبیات فلسطین در گفتوگو با خبرنگار فرهنگ دفاعپرس، با اشاره به ضرورت توجه ناشران به موضوع فلسطین و حوادث غزه، اظهار داشت: ما بهعنوان ناشر نسبت به موضوع فلسطین و اتفاقاتی که برای مردم غزه رخ میدهد، احساس مسئولیت میکنیم و معتقدیم یکی از اقداماتی که میتوانیم در این زمینه انجام دهیم، استفاده از ظرفیت کتاب برای آشنا کردن مردم با زندگی و رنجهای مردم فلسطین است.

وی افزود: زمانی که رمان «شلوار سهخطی» نوشته طاهره سادات حسینی به دست ما رسید، برایمان جالب بود که نویسنده بهجای پرداختن مستقیم به اخبار جنگ، سراغ زندگی یک نوجوان فلسطینی رفته و اتفاقات را از نگاه او روایت کرده است. همین زاویه داستانی برای ما جذابیت داشت و تصمیم گرفتیم در انتشار این اثر سهیم باشیم.
موسوی درباره ویژگیهای محتوایی و روایی این کتاب که در تصمیمگیری برای انتشار آن تأثیرگذار بود، گفت: موضوع کتاب و شیوه روایت آن برای ما اهمیت داشت. داستان «شلوار سهخطی» از زاویه زندگی یک نوجوان فلسطینی به نام صابر روایت میشود که در جریان جنگ، اتفاقات تلخ و دشواری را تجربه میکند و با از دست دادن اعضای خانواده و اسارت پدرش مواجه میشود.
وی ادامه داد: آنچه برای ما اهمیت داشت، این بود که مخاطب بهجای مواجهه با یک گزارش مستقیم از جنگ، از طریق یک داستان با شرایط زندگی مردم فلسطین آشنا شود. البته کیفیت روایت و توانایی نویسنده در برقراری ارتباط با مخاطب نیز از دیگر عواملی بود که در تصمیم ما برای انتشار کتاب تأثیر داشت.
ضرورت حمایت از انتشار رمانهای فلسطینی با وجود محدودیتهای اقتصادی نشر
نویسنده کتاب «شلوار سهخطی» در پاسخ به پرسشی درباره نگرانیهای اقتصادی ناشران برای انتشار آثاری با موضوع فلسطین، عنوان کرد: بله، طبیعتاً چنین نگرانیهایی وجود دارد. امروز شرایط اقتصادی حوزه نشر به شکلی است که ناشر نمیتواند نسبت به هزینههای چاپ و میزان فروش کتاب بیتفاوت باشد.
وی افزود: از طرف دیگر، موضوع فلسطین معمولاً در ذهن مخاطبان با کتابهای خاطرات، مستند و گزارشهای واقعی شناخته میشود. ما میدانستیم که «شلوار سهخطی» یک رمان است و ممکن است بخشی از مخاطبان ارتباط کمتری با این قالب برقرار کنند؛ با این حال، معتقد بودیم باید فرصت انتشار آثار داستانی درباره فلسطین نیز فراهم شود و به همین دلیل تصمیم به انتشار این کتاب گرفتیم.
موسوی درباره چگونگی بازتاب مسئله فلسطین از زاویه نگاه یک کودک در این رمان بیان کرد: خانم طاهره سادات حسینی تلاش کردهاند مسئله فلسطین را از زاویه نگاه یک کودک فلسطینی روایت کنند. به نظرم انتخاب شخصیت صابر، پسربچه ۱۲ ساله داستان، انتخاب هوشمندانهای است؛ چراکه نویسنده بهجای ارائه توضیحاتی صرف درباره جنگ، اشغال و مقاومت، مخاطب را با زندگی و رنجهای یک کودک همراه میکند.
وی ادامه داد: نویسنده از مسیر داستان و شخصیتپردازی، مخاطب را به فضای زندگی مردم فلسطین میبرد و این امکان را فراهم میکند تا خواننده اتفاقات را از نگاه شخصیتهای داستان تجربه کند. این شیوه روایت باعث شده موضوعی که معمولاً در قالب خبر و گزارش دنبال میشود، در قالب یک داستان انسانی و ملموس به مخاطب ارائه شود.
دشواری معرفی رمان فلسطینی به دو گروه متفاوت از مخاطبان
این ناشر درباره چالشهای پیشروی معرفی و عرضه کتاب «شلوار سهخطی» پس از انتشار، اظهار داشت: یکی از مشکلات ما در انتشار این کتاب، معرفی آن به مخاطب مناسب بود. واقعیت این است که «شلوار سهخطی» یک رمان است و همین مسئله بر روند فروش آن تأثیر گذاشت.
وی افزود: بخشی از مخاطبانی که به موضوع فلسطین علاقه دارند، بیشتر به دنبال کتابهای مستند، خاطرات و روایتهای واقعی هستند و شاید کمتر به سراغ رمان بروند. از سوی دیگر، مخاطب رمان نیز باید بتواند با داستان و شخصیتهای کتاب ارتباط برقرار کند؛ بنابراین، ما با دو مسئله مواجه بودیم؛ هم باید کتاب را به علاقهمندان موضوع فلسطین معرفی میکردیم و هم آن را در معرض دید مخاطبان رمان و داستان قرار میدادیم. همین مسئله، کار معرفی و بازاریابی کتاب را دشوارتر کرد.
موسوی در تشریح تجربه خود از انتشار این اثر و ضرورت توجه به شیوه معرفی کتابهای داستانی با موضوع فلسطین تصریح کرد: یکی از تجربههایی که از انتشار این کتاب به دست آوردیم، این بود که اهمیت موضوع بهتنهایی نمیتواند فروش کتاب را تضمین کند. ممکن است مخاطبی نسبت به مسئله فلسطین دغدغه داشته باشد، اما لزوماً برای خواندن یک رمان درباره این موضوع اقدام نکند.
وی ادامه داد: به نظرم این مسئله نشان میدهد که در معرفی چنین آثاری باید بیشتر بر داستان، شخصیتها و جذابیتهای روایی آنها تمرکز کنیم. «شلوار سهخطی» نوشته طاهره سادات حسینی را نباید صرفاً بهعنوان کتابی درباره فلسطین معرفی کرد، بلکه باید آن را بهعنوان یک رمان با ماجراهای داستانی و شخصیتهای مشخص به مخاطب شناساند. درباره میزان فروش و تجدید چاپ این اثر نیز باید بر اساس آمار واقعی صحبت کرد.
روایت داستانی، راهی برای لمس رنجهای انسانی مردم فلسطین
نویسنده کتاب «شلوار سهخطی» در پاسخ به این پرسش که چرا مخاطبانی که اخبار سیاسی را دنبال نمیکنند یا اطلاعات چندانی درباره فلسطین ندارند، ممکن است با یک رمان درباره این موضوع ارتباط برقرار کنند، گفت: دلیل این مسئله آن است که فلسطین فقط یک مسئله سیاسی نیست، بلکه موضوعی انسانی است.
وی افزود: ممکن است فردی اخبار جنگ را دنبال نکند، اما زمانی که داستان نوجوانی مانند صابر را در رمان «شلوار سهخطی» میخواند، با زندگی و مشکلات او همراه شود. صابر نوجوانی است که در جریان جنگ با اتفاقات بسیار تلخی روبهرو میشود؛ خانوادهاش را از دست میدهد، پدرش به اسارت درمیآید و خودش نیز وارد ماجراهای دشواری میشود.
موسوی خاطرنشان کرد: این نوع روایت کمک میکند مخاطب بهجای شنیدن چند خبر، با یک انسان و زندگی او ارتباط برقرار کند. به نظرم قدرت داستان در همین است که موضوعات بزرگ را از دریچه زندگی انسانهای معمولی برای مخاطب قابل لمس میکند.
انتهای پیام/121
