مؤمنی شریف: انتظار رهبر شهید انقلاب از نویسندگان، روایت انسان تراز انقلاب اسلامی بود
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاعپرس، محسن مؤمنی شریف، نویسنده و پژوهشگر ادبی، در آیین رونمایی از تقریظ رهبر شهید انقلاب اسلامی بر کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» ضمن تبریک به نیما اکبرخانی، نویسنده کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، به مناسبت تقریظ رهبر شهید انقلاب بر این اثر اظهار داشت: امروز که سالگرد آزادسازی سوسنگرد است، یاد و خاطره آن حماسه بزرگ را گرامی میداریم. اتفاقاً شخصیت اصلی این رمان نیز از قهرمانان سوسنگرد است و این موضوع بر اهمیت و ارزش اثر میافزاید.

وی با اشاره به اینکه قرار بود مراسم رونمایی از تقریظ این کتاب چند سال پیش برگزار شود، افزود: به دلایلی این مراسم به تأخیر افتاد، اما همچنان فرصت برای صحبت درباره اهمیت این اثر و جایگاه رمان در نگاه رهبر شهید انقلاب وجود دارد.
مؤمنی شریف با بیان اینکه این رمان را میتوان تجلیبخش یکی از بیانات مهم رهبر شهید انقلاب دانست، تصریح کرد: ایشان فرموده بودند که «این جنگ، جنگ ارادههاست، جنگ روبهرو نیست»؛ به اعتقاد من، مفهوم جنگ ارادهها بهخوبی در این رمان به تصویر کشیده شده است.
رمان در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب جایگاه ویژهای داشت
این نویسنده و پژوهشگر ادبی با اشاره به اهمیت رمان در نگاه رهبر شهید انقلاب خاطرنشان کرد: رمان از نظر ایشان جایگاه بسیار ارزشمندی داشت؛ اما برای درک چرایی این اهمیت باید آن را در منظومه فکری ایشان بررسی کنیم.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب به موضوعاتی که در تمدنسازی نقش داشتند، توجه ویژهای میکردند. هنر نیز یکی از این موضوعات مهم بود. ایشان هنر را دارای جایگاهی اساسی میدانستند و طبیعتاً در میان هنرهای مختلف، برای رمانِ امروزین که برآمده از دوران مدرن است، تأثیرگذاری ویژهای قائل بودند.
مؤمنی شریف با تشریح علت اهمیت رمان در فرآیند تمدنسازی اظهار داشت: هر تمدنی پیش از هر چیز باید تعریف خود را از انسان ارائه کند و سپس انسان تراز و الگوی مطلوب خود را معرفی کند. رهبر شهید انقلاب معتقد بودند انقلاب اسلامی با عظمت خود به وقوع پیوست و انسانهای بزرگی را به میدان آورد؛ انسانهایی که برخلاف جریان رایج تاریخ، حوادث بزرگی را رقم زدند، اما در حوزه معرفی و روایت این انسانها آنگونه که باید، کار نشده است.
وی افزود: انتظار ایشان از هنرمندان، بهویژه داستاننویسان و رماننویسان، این بود که نگاه انقلاب اسلامی به انسان را تبیین کنند و انسانهایی را که انقلاب اسلامی پرورش داده است، به جامعه معرفی کنند.
رمان؛ آزمایشگاه بزرگ انسانی و عرصه تمرین زندگی
این پژوهشگر ادبی با اشاره به توجه رهبر شهید انقلاب به خاطرات رزمندگان و تاریخ شفاهی دفاع مقدس گفت: بخشی از توجه ایشان به خاطرات رزمندگان، تاریخ شفاهی و سرگذشت انسانهای بزرگ، در پاسخ به همین دغدغه بود؛ با این حال، انتظار ایشان از رمان فراتر از ثبت خاطرات و روایت حوادث بود.
وی خاطرنشان کرد: رمان میتواند انسانهایی را معرفی کند که تمدنها برای رسیدن به اهداف خود به آنها نیاز دارند. ویژگیهایی همچون اخلاق، همت، اراده و فداکاری در وجود چنین انسانهایی متجلی است و رمان ظرفیت آن را دارد که این ویژگیها را به مخاطب نشان دهد.
مؤمنی شریف رمان را یک آزمایشگاه بزرگ انسانی توصیف کرد و گفت: رمان انسان را معرفی میکند و هر خوانندهای هنگام مطالعه یک داستان، خودش را در موقعیت شخصیتهای آن قرار میدهد و از خود میپرسد اگر در جایگاه آن شخصیت بود، چه تصمیمی میگرفت و کدام مسیر را انتخاب میکرد.
وی افزود: این ویژگی فرصتی برای تمرین انتخابهای درست در زندگی است. هنگامی که خواننده با قهرمان داستان همراه میشود، در حقیقت زندگی کردن بر اساس ارزشهای مورد تأکید آن اثر را تمرین میکند.
این نویسنده و پژوهشگر ادبی تأکید کرد: بنابراین نویسنده صرفاً یک داستاننویس نیست، بلکه معمار روان جامعه است.
هنرمند نباید صرفاً به بازنمایی تلخیهای جامعه بسنده کند
مؤمنی شریف در ادامه با اشاره به نسبت واقعیت و آرمان در آثار هنری اظهار داشت: گاهی برخی هنرمندان معتقدند وظیفه آنها صرفاً نشان دادن واقعیتهای جامعه است؛ اما پرسش اینجاست که آیا هنر فقط باید هر آنچه را دیده است، به تصویر بکشد؟
وی تصریح کرد: هنرمند باید واقعیتها را بشناسد، اما در کنار شناخت واقعیتها، باید جامعه را به سمت افقهای امیدبخش و آرمانهای بلند حرکت دهد. وظیفه هنر تنها نمایش تلخیها و مشکلات نیست، بلکه باید مسیر حرکت به سوی آینده مطلوب را نیز ترسیم کند.
این پژوهشگر ادبی ادامه داد: البته رسیدن به قلههای بزرگ بدون تحمل سختی و رنج امکانپذیر نیست. هنرمند باید نشان دهد که این رنجها و دشواریها در مسیر رسیدن به اهداف بزرگ ارزشمند هستند و جامعه برای تحقق آرمانهای خود باید حرکت کند.
وی با بیان اینکه امروز بسیاری از آرمانهای انقلاب اسلامی در حال تحقق است، گفت: آرمانهای ما اموری واهی و دستنیافتنی نبودند و تحولات امروز جهان نیز نشان میدهد که این آرمانها ظرفیت تحقق دارند. هنرمندان باید در معرفی این مسیر و همراه کردن جامعه با آن نقشآفرینی کنند.
رمان تاریخی؛ ابزاری مؤثر برای شناخت هویت ملتها
مؤمنی شریف یکی دیگر از دلایل اهمیت رمان در نگاه رهبر شهید انقلاب را ظرفیت آن در روایت تاریخ دانست و گفت: ایشان برای رمانهای تاریخی اهمیت ویژهای قائل بودند؛ زیرا رمان را ابزاری مؤثر برای تفسیر تاریخ و شناخت هویت جوامع میدانستند.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب بارها به این موضوع اشاره کرده بودند که بخش مهمی از شناختشان از جوامع دیگر، بهویژه کشورهای غربی، از طریق رمانهای آنها حاصل شده است، نه صرفاً مطالعه کتابهای تاریخی و اسناد رسمی.
این نویسنده ادامه داد: ایشان در مقطعی به رمانی درباره جنگ داخلی آمریکا اشاره کرده و توضیح داده بودند که چگونه از طریق مطالعه آن اثر با جامعه آمریکا و ویژگیهای مردم این کشور آشنا شدهاند.
مؤمنی شریف با تأکید بر اینکه رمان میتواند تاریخ را از حالت مجموعهای از اسناد و اطلاعات خارج کند، اظهار داشت: رمان این ظرفیت را دارد که تاریخ را به یک تجربه زیسته تبدیل کند؛ بهگونهای که مخاطب بتواند با شخصیتهای تاریخی زندگی کند، موقعیتهای آنان را درک کند و درباره انتخابها و تصمیمهایشان به قضاوت بنشیند.
ضرورت روایت ایران و انسان ایرانی در ادبیات جهان
وی با اشاره به ضرورت شکلگیری ادبیات مستقل و متناسب با هویت ایرانی و اسلامی خاطرنشان کرد: یکی از انتظارات رهبر شهید انقلاب این بود که ما رمان خودمان را داشته باشیم و بتوانیم در جهان خودمان، خودمان را روایت کنیم.
مؤمنی شریف تصریح کرد: یکی از وظایف مهم رماننویسان، روایت جامعه و ارزشهای آن است. ما نباید صرفاً مصرفکننده آثار تولیدشده دیگران باشیم، بلکه باید در عرصه ادبیات و هنر، تولیدکننده و صاحب اثر باشیم.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب از این موضوع رنج میبردند که در حوزههای مختلف، مصرفکننده دستاوردهای دیگران هستیم؛ در حالی که خودمان ظرفیتها، تجربهها و حرفهای ارزشمندی برای عرضه به جهان داریم.
نام بردن از یک رمان به معنای تأیید همه محتوای آن نیست
این پژوهشگر ادبی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برخی برداشتهای نادرست از معرفی آثار ادبی توسط رهبر شهید انقلاب گفت: اینکه ایشان در سخنان خود از یک رمان خارجی نام میبردند، لزوماً به معنای تأیید همه محتوای آن اثر نبود.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب برخی رمانها را بسیار میپسندیدند، اما درباره بعضی آثار مطرح ادبی نیز نقدها و اشکالات جدی داشتند. حتی در یکی از مستندهایی که درباره ایشان تهیه شده بود، تأکید کردند که باید توضیحی درباره این موضوع ارائه شود تا تصور نشود هر کتابی که ایشان از آن نام بردهاند، مورد تأیید صددرصدی ایشان بوده است.
مؤمنی شریف با اشاره به گفتوگوی رهبر شهید انقلاب با یکی از مترجمان درباره یک رمان مشهور اظهار داشت: در آن گفتوگو، مترجم نیز به وجود بخشهایی با محتوای الحادی در کتاب اشاره کرده بود و رهبر شهید انقلاب ضمن قدردانی از زحمات مترجم، بر ضرورت توجه به این اشکالات تأکید کردند.
وظیفه نویسندگان، معرفی ایران و انسان ایرانی به جهان است
وی در پایان با اشاره به تحولات پیشروی ایران و ضرورت معرفی ظرفیتهای ملت ایران به جهانیان گفت: امیدواریم خداوند روح عزیز رهبر شهید انقلاب را از ما راضی کند و بتوانیم در مسیر تحقق آرمانهای ایشان گام برداریم.
مؤمنی شریف افزود: امروز در آستانه تحولات بزرگی قرار داریم و جهان بیش از گذشته به ایران توجه خواهد کرد. یکی از ابزارهای مهم برای معرفی ایران امروز و انسان ایرانی که در میدان حضور دارد، رمان و ادبیات داستانی است.
این نویسنده و پژوهشگر ادبی با اشاره به نقل دیدگاه برخی چهرههای فکری جهان درباره افزایش علاقهمندی جهانیان به شناخت ایران گفت: وظیفه ما این است که ایران، ملت ایران و ظرفیتهای فرهنگی و تمدنی آن را به جهانیان معرفی کنیم.
وی در پایان ضمن قدردانی مجدد از نیما اکبرخانی، نویسنده کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ»، و مادر وی، ابراز امیدواری کرد که این نویسنده با توجه به تجربههای ادبی و رسانهای خود، در آینده بتواند اثری بزرگ و در تراز انتظارات رهبر شهید انقلاب خلق کند.
انتهای پیام/ 121
