«حمله به اچ۳»؛ نمایش اقتدار نیروی هوایی ارتش
گروه فرهنگ دفاعپرس ـ رسول حسنی ولاشجردی؛ «حمله به اچ۳» به کارگردانی شهریار بحرانی که در سال ۱۳۷۳ ساخته و اکران شد، یکی از شاخصترین آثار سینمای دفاع مقدس است این فیلمبه سفارش شهید منصور ستاری، فرمانده وقت نیروی هوایی ارتش ساخته شد و روایتگر عملیات پیچیده و واقعی بمباران پایگاههای هوایی «اچ۳» عراق در غربیترین نقطه این کشور نزدیک مرز اردن در ۱۵ فروردین ۱۳۶۰ است که طی آن خلبانان ایرانی با هشت فروند جنگنده فانتوم، بدون تحمل هیچ خسارتی، بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی را منهدم کردند.

مهمترین دستاورد فیلم، بازآفرینی باورپذیر نبردهای هوایی در دورانی است که خبری از جلوههای ویژه کامپیوتری نبود. سازندگان با وجود محدودیتها، گاهی تا ۱۱ فروند هواپیمای واقعی را همزمان در آسمان به پرواز درآوردند تا نماهای پرواز و سوختگیری هوایی را ثبت کنند. جلوههای ویژه میدانی (انفجار ماکتها و آشیانهها) نیز استاندارد و تاثیرگذار توصیف شده است. فیلم از ورود به حاشیههای عاشقانه و خانوادگی پرهیز کرده و تمرکز خود را تماماً بر روی خود عملیات نظامی گذاشته است؛ رویکردی که به آن حالوهوایی مستندگونه بخشیده است.
با وجود اقبال عمومی (فروش بیش از ۹۵۰ هزار بلیت و قرار گرفتن در رتبه سیزدهم پرفروشهای سال)، فیلم از منظر منتقدان، بیشتر یک «گزارش عملیاتی» است تا یک درام سینمایی. ضعف اصلی را باید در شخصیتپردازی جستجو کرد: خلبانان و فرماندهان بیشتر شبیه به تیپهای نظامی هستند تا انسانهایی با عمق و کشمکش درونی. این مسئله باعث میشود مخاطب نتواند آنچنان که باید با قهرمانان فیلم همذاتپنداری کند. همچنین، برخی نقدها به ریتم فیلم اشاره دارند که در بخشهای میانی (بین جلسات توجیهی و پرواز) دچار افت میشود و از هیجان اولیه فاصله میگیرد.
آنچه «حمله به اچ۳» را از بسیاری از آثار همرده جدا میکند، پیام استراتژیک آن است. کارگردان بارها تاکید کرده که هدف فیلم فقط بازسازی یک پیروزی نظامی نبوده، بلکه ارسال پیامی صریح به رژیم صهیونیستی بوده است؛ اینکه ایران میتواند در دورترین نقاط ممکن، عملیاتی موفق انجام دهد و دشمن در هیچ نقطهای امن نیست. این نگاه، فیلم را به اثری فراتر از سرگرمی صرف تبدیل میکند و به دنبال تثبیت یک گفتمان بازدارنده است.
«حمله به اچ۳» را میتوان یک سند تصویری ارزشمند از یکی از افتخارات نیروی هوایی ایران دانست که با تکیه بر واقعیتهای میدانی و پرهیز از اغراقهای غیرضروری، توانسته است حس غرور و توانمندی را به مخاطب منتقل کند. اما در بعد سینمایی، این فیلم هنوز فاصلهای تا یک درام جنگی کامل (مانند «تپه ۱۱» یا آثار شاخص هالیوودی) دارد؛ زیرا قربانی کردن شخصیتپردازی به نفع نمایش عملیات، آن را از یک تجربه احساسی عمیق محروم کرده است. برای علاقهمندان به تاریخ نظامی و سینمای دفاع مقدس، تماشای آن ضروری است؛ اما برای مخاطب عام، ممکن است بیشتر شبیه یک مستند دراماتیزهشده جلوه کند تا یک فیلم سینمایی پرکشش.
انتهای پیام/ 161
