نگاهداری: اقتدار ملی در گرو شناسایی و شکوفایی ظرفیتهای داخلی است
به گزارش گروه سیاسی دفاعپرس، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، صبح امروز (شنبه) در نشست خبری نخستین همایش ملی و بینالمللی «ایران؛ سرزمین ظرفیتها» که در محل مرکز پژوهشهای مجلس برگزار شد، با اشاره به اهداف برگزاری این همایش اظهار داشت: توجه به ظرفیتهای سرزمینی، یکی از نیازهای اساسی امروز کشور است.

وی تصریح کرد: با توجه به شرایطی که کشور در آن قرار گرفته، اهمیت این موضوع بیش از گذشته احساس میشود. دشمنان تلاش میکنند کشور را درگیر مسائل روزمره و چالشهای موردی کنند و ما را از افقگشایی و توجه به ظرفیتهای کشور برای ایجاد فرصتهای جدید محروم سازند. بنابراین، باید بیش از گذشته به این مسئله توجه داشته باشیم که در مقطع کنونی، نیازمند شناخت و بهرهبرداری حداکثری از ظرفیتهای سرزمینی خود هستیم و باید سرمایهگذاری حداکثری در این زمینه انجام دهیم.
نگاهداری ادامه داد: آنچه در قالب این همایش دنبال میشود، صرفاً برگزاری یک رویداد محدود نیست، بلکه برنامهریزی ما برای برگزاری سلسله نشستها و گفتوگوهایی در تهران و ۳۱ استان کشور است تا ظرفیتها و فرصتهای موجود در کشور شناسایی شوند و بتوانیم در شرایط تنگناهای ناشی از تحریم و مشکلات اقتصادی، حداکثر بهرهبرداری را از این ظرفیتها داشته باشیم.
وی با تأکید بر اینکه ایران سرزمین ظرفیتها و فرصتهاست، گفت: این ظرفیتها و فرصتها بهصورت خودکار به مزیت ملی تبدیل نمیشوند. صرف اینکه بگوییم کشور از مجموعهای از ظرفیتها و منابع برخوردار است، به معنای ایجاد مزیت ملی نیست؛ چراکه اگر برای بهرهبرداری از این منابع برنامهریزی نکنیم، اتفاق خاصی رخ نخواهد داد.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی کشور بیان کرد: این ظرفیتها زمانی میتوانند در شرایط دشوار کنونی به مزیت ملی تبدیل شوند که در وهله نخست، بهدرستی شناسایی شوند. شناخت ظرفیتها، نخستین مرحله اقدام برای بهرهبرداری از آنهاست.
نگاهداری دومین ضرورت در این مسیر را شناخت ارتباط و نسبت میان ظرفیتها و فرصتهای مختلف کشور دانست و اظهار کرد: این اتفاق تاکنون در کشور ما بهطور کامل رخ نداده است. اقداماتی در قالب آمایش سرزمین از سوی سازمان برنامه و برخی نهادهای دیگر انجام شده، اما مرحله دوم، یعنی نگریستن یکپارچه به مجموعه ظرفیتها و فرصتهای کشور، در عمل محقق نشده و تأثیر خود را آنگونه که باید در برنامهریزیهای کشور نشان نداده است.
وی افزود: ما فهرستی از فرصتها و ظرفیتهای کشور را احصا کرده و در قالب اسناد مطالعاتی تنظیم کردهایم، اما مسئله این است که آیا این ظرفیتشناسی در حاشیه برنامهریزی کشور قرار گرفته یا واقعاً در متن برنامهریزیها و تصمیمگیریهای ملی مورد توجه بوده است؟ به اعتقاد من، تاکنون این اتفاق بهطور کامل رخ نداده است.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با بیان اینکه بخش عمدهای از کار به شناخت ارتباط میان ظرفیتهای مختلف کشور بازمیگردد، گفت: ما هنوز نتوانستهایم درک و نگاه یکپارچهای نسبت به ارتباط ظرفیتهای مختلف کشور با یکدیگر ایجاد کنیم. در حالی که با چنین نگاهی میتوان به فرصتهای بزرگتر و ابتکارات جدید در حوزههای مختلف دست یافت.
وی سومین مرحله را تبدیل این شناخت و نگاه یکپارچه به اقدامات عملی دانست و تصریح کرد: زمانی که نتوانیم بر اساس این نگاه یکپارچه، ابتکارات صنعتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی لازم را طراحی و محاسبه کنیم، در مرحله بالفعلسازی ظرفیتها نیز با مشکل مواجه خواهیم شد.
نگاهداری با اشاره به تحولات داخلی و بینالمللی کشور خاطرنشان کرد: با توجه به تحولاتی که در کشور رخ داده، جنگی که به ما تحمیل شده، شرایط پس از جنگ و تحولات عرصه بینالمللی، بسیاری از کارشناسان معتقدند ۱۰ تا ۱۵ سال آینده، دوران پرتلاطمی خواهد بود. ازاینرو، باید بتوانیم از کوچکترین ظرفیتهای سرزمینی کشور نیز حداکثر استفاده را ببریم تا از این شرایط دشوار، عبور موفقی داشته باشیم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات انجامشده برای شناسایی و بهرهبرداری از ظرفیتهای سرزمینی کشور اظهار کرد: اگر بخواهیم به این موضوع با یک سؤال ساده نگاه کنیم، مشخص میشود که هنوز آنگونه که باید و شاید، اقدامات لازم در این زمینه انجام نشده است.
وی افزود: ممکن است در استانهای مختلف فعالیتهایی در زمینه شناسایی ظرفیتهای معدنی، کشاورزی و گردشگری انجام شده باشد، اما مسئله اصلی این است که آیا در پهنههای شمال غرب، جنوب شرق، شمال شرق و جنوب و مرکز کشور، بررسی کردهایم که این ظرفیتها چگونه میتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند و ابتکارات چندجانبهای میان پهنههای مختلف کشور شکل بگیرد؟
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس ادامه داد: آیا در داخل استانها، حتی در محدوده یک استان که اسناد مربوط به ظرفیتهای آن تهیه شده است، توانستهایم میان ظرفیتهای مختلف گردشگری، کشاورزی و سایر حوزهها همنگری ایجاد کنیم و به ابتکارات سازندهای برای اداره مناطق و استانها برسیم؟
نگاهداری با طرح این پرسش که آیا از ظرفیت استانهای مرزی در ارتباط با کشورهای همسایه بهاندازه کافی در برنامههای توسعهای استفاده شده است، گفت: آیا تاکنون به این موضوع توجه کردهایم که اگر زنجیرههای ارزش اقتصادی مختلفی از کشور ما عبور میکنند، چه فرصتهایی برای استانهای مختلف ایجاد میشود؟
وی با اشاره به عبور زنجیرههای اقتصادی و فناوری چین از شرق به غرب و همچنین زنجیرههای ارزش اقتصادی از شمال به جنوب کشور بیان کرد: این زنجیرهها چه تصویری در استانهای ما پیدا کردهاند؟ اگر بخواهیم در زنجیرههای ارزش اقتصادی منطقه نقشآفرینی کنیم، اما در طراحیها و جانماییهای صنعتی، جمعیتی و سایر برنامهریزیها به این زنجیرههای ارزش توجه نکنیم، چگونه میتوانیم چنین نقشی را ایفا کنیم؟
نگاهداری ادامه داد: برای مثال، اگر زنجیرههای اقتصادی و فناوری چین از مسیر استانهای مختلف کشور عبور میکنند، باید مشخص کنیم چه فناوریهایی را در مسیر این زنجیرهها مستقر کنیم تا بتوانیم حداکثر استفاده را از این فرصتها ببریم.
وی با تأکید بر اینکه منکر تلاشهای انجامشده در کشور نیستیم، تصریح کرد: هدف ما این است که در جریان این همایش، نخبگان کشور و فعالان همه استانها را به درک جامعی از ایران بهعنوان یک سرزمین، یک ظرف تمدنی و یک کلیت بههمپیوسته برسانیم تا بتوانیم همه ظرفیتها را در کنار یکدیگر قرار دهیم و حداکثر بهرهبرداری را از آنها داشته باشیم.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به شعار این همایش با عنوان «ظرفیت استان، اقتدار ایرانی» گفت: ما اعتقاد داریم اگر در شرایط کنونی به دنبال اقتدار ملی هستیم، مسیری جز شکوفایی ظرفیتها نداریم. هرچه استانهای کشور، بهویژه استانهایی که نگاهشان به اعتبارات و منابع مالی مرکز است، بیشتر به سمت خلق ثروت، خلق فرصت و ایجاد ظرفیت برای گستره ملی حرکت کنند، امکان عبور از شرایط دشوار کنونی بیشتر فراهم میشود.
وی افزود: بنابراین، باید به دنبال توانمندسازی هرچه بیشتر استانها با استفاده از ظرفیتهای خودشان باشیم. البته همنگری میان این ظرفیتها و استخراج ابتکارات جدید، کار پیچیده و دشواری است که باید برای تحقق آن تلاش کنیم.
نگاهداری با اشاره به ظرفیتهای کارشناسی و علمی موجود در مرکز پژوهشهای مجلس اظهار کرد: امیدواریم با کمک همکارانم در مرکز پژوهشهای مجلس، اندیشکدههای حکمرانی و قانونگذاری استانی و دانشگاههای سهگانه هر استان شامل دانشگاههای وابسته به وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی، بتوانیم از ظرفیت نخبگان کشور استفاده کنیم.
وی ادامه داد: حدود هفت نفر از نخبگان هر استان در قالب شوراهای علمی و بنیان اندیشکدههای حکمرانی و قانونگذاری استانی با این مجموعه همکاری دارند و تلاش میکنیم این ظرفیت را به میدان بیاوریم. همچنین باید از ظرفیت همه فعالان اجتماعی در استانها استفاده کنیم؛ چراکه مباحث مربوط به ظرفیتهای سرزمینی صرفاً در مراکز دانشگاهی و پژوهشی محدود نمیشود و لازم است صدای فعالان اجتماعی و دیدگاههای میدانی هر استان نیز بهطور کامل شنیده شود.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس تأکید کرد: تلاش داریم با بهرهگیری از فناوریهای نوینی که مرکز پژوهشها در این زمینه به آنها مجهز است، همنگری میان پهنههای مختلف کشور و همچنین ارتباط ظرفیتهای استانها با کشورهای همجوار و ظرفیتهای منطقهای و بینالمللی را بررسی کنیم و این گام مغفولمانده را نیز برداریم.
نگاهداری با بیان اینکه شناخت ظرفیتهای ایران مقدمه ساختن ایران جدید است، گفت: گفتوگوی مستمر درباره ظرفیتها و شناخت توانمندیهای کشور میتواند مقدمهای برای ساختن ایران جدید در سالهای پیشرو باشد و تمام تلاش ما در این مسیر بر تحقق این هدف متمرکز است.
وی خاطرنشان کرد: واقعیت این است که هدف ما صرفاً نوشتن یک سند مطالعاتی جدید نیست؛ چراکه با تهیه یک سند، تنها یک سند دیگر به اسناد موجود اضافه میشود. مسئله اصلی، شکلگیری یک ذهنیت مشترک میان نخبگان، فعالان و بخشهای مختلف جامعه درباره ظرفیتهای سرزمینی کشور است؛ ذهنیتی که ضرورت بهرهبرداری از این ظرفیتها را به یک بینش و منطق تصمیمگیری در ادارات و سازمانها تبدیل کند.
رئیس مرکز پژوهشهای مجلس با تأکید بر نقش رسانهها در تحقق این هدف گفت: امیدواریم بتوانیم با شکلدهی به یک گفتوگوی اجتماعی فراگیر میان نخبگان استانهای مختلف و صاحبنظران مستقر در مرکز، این جریان را تقویت کنیم. در این مسیر، نقش رسانهها محوری است و شاید ۵۰ درصد کار بر عهده پژوهشگران و مرکز پژوهشهای مجلس و ۵۰ درصد دیگر بر عهده رسانهها باشد.
وی افزود: نقش رسانهها صرفاً به پوشش این نشست خبری محدود نمیشود، بلکه حمایت از این جریان بهعنوان یک اولویت ملی اهمیت دارد. باید بتوانیم با استفاده از ظرفیتهای مکمل یکدیگر، گام مغفولمانده در زمینه همنگری ظرفیتها و استخراج ابتکارات اقتصادی مختلف را برداریم.
نگاهداری با تأکید بر ضرورت تمرکز بر ظرفیتهای تمدنی و استانی کشور در مقطع تاریخی کنونی گفت: یکی از بسترهای مهم کشور برای ایجاد گشایشهای اقتصادی جدید، توجه به ظرفیتهای تمدنی و استانی است. باید با تمرکز بر این ظرفیتها، محدودیتهایی را که دشمنان ایران عزیزمان تلاش میکنند بر کشور تحمیل کنند، بشکنیم و زمینه نقشآفرینی بیشتر ظرفیتهای داخلی را در مسیر توسعه و اقتدار ملی فراهم کنیم.
در حال تکمیل ...
