حمله به پايگاه هاي هوايي التقدم و تموز

سوم مهر است. چهار روز از شروع جنگ تحميلي مي گذرد. از پايگاه هاي هوايي کشور روزانه بيش از 50 سورتي پرواز به قصد حمله به پايگاه هاي هوايي، پالايشگاه ها، مخازن سوخت و تاسيسات زيربنايي عراق انجام مي شود.
در کنار اين پروازها، در اين چهار روز جنگنده هاي رهگير اف 14 نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران همواره درحال حراست و نگهباني از آسمان کشور و دادن پوشش هوايي به جنگنده هاي ديگر هستند. در سه روز گذشته خلبانان تيزپرواز نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران، علاوه به حملات گسترده به اکثر مناطق اقتصادي و نظامي عراق موفق به سرنگوني بيش از 20 فروند هواپيماي متخاصم دشمن شده بودند. پدافند قدرتمند کشور نيز نزديک به 15 فروند هواپيماي دشمن را هدف قرار داده بود. ولي اين پايان کار نبود. عراق که متوجه اشتباه خود شده دست به دامان قدرت هاي بزرگ از جمله شوروي و فرانسه شده بود تا به کمک آنها بتواند جلوي حملات گسترده نيروي هوايي ايران را بگيرد.

طرحي براي حمله اي گسترده
سوم مهر ماه سال 1359، طرحي رسيده بود که طي آن پايگاه هاي اول و سوم شکاري مامور شده بودند دو پايگاه مهم هوايي دشمن را در عمق خاک دشمن هدف قرار دهند.
پايگاه يکم شکاري مامور بمباران پايگاه هوايي تموز شده بود و پايگاه سوم شکاري مامور بمباران پايگاه هوايي التقدم.
هر دو پايگاه نزديک به هم قرار داشتند. پايگاه تموز در نزديکي پايگاه حبانيه و پايگاه التقدم که در فاصله اي حدود 74 کيلومتري غرب بغداد قرار داشت.
طرح عملياتي آماده شد. پرواز در اولين ساعات صبح انجام مي شد و زمان بندي به شکلي انجام شده بود که 10 دقيقه بعد از بمباران پايگاه تموز توسط فانتوم هاي پايگاه يکم شکاري، پايگاه التقدم توسط فانتوم هاي پايگاه سوم شکاري هدف قرار گيرد.

فانتوم هاي پايگاه يکم به سمت هدف پرواز کردند
راس ساعت مقرر 6 فروند فانتوم مسلح به بمب هاي BL775 و MK82 از پايگاه يکم شکاري مهرآباد به پرواز در آمدند. فانتوم ها بلافاصله ارتفاع خود را تا حد ممکن افزايش دادند و با عبور از شمال قم به سمت کميجان و سپس فيروزان و در نهايت بر روي شهر کرمانشاه رسيدند که در اين جا با دوفروند تانکر سوخت رسان ملاقات کرده و اقدام به سوخت گيري هوايي نمودند. جنگنده ها پس از سوخت گيري، با کاهش تدريجي ارتفاع به سمت مرز حرکت کردند و با عبور از روي شهر کرند ارتفاع را تا حد ممکن کاهش داده و با عبور از روي نفت شهر وارد خاک عراق شدند. به دليل تغييرات زيادي که جنگنده ها در مسير خود داده بودند، امکان رهگيري بسيار پايين آمده بود و آنها بدون هيچ مشکلي به پيش مي رفتند.

پايگاه هوايي تموز در هم کوبيده شد
تا پايگاه تموز چندين مايل بيشتر نمانده بود که ليدر دسته اعلام آماده باش نمود. جنگنده ها در يک چشم برهم زدن به بالاي سر پايگاه رسيده بودند. پدافند پايگاه که تازه متوجه موضوع شده بود، از هر طرف به سمت جنگنده ها شليک مي کردند. خلبانان متوجه هواپيماهاي عراقي شدند که در جلوي شيلتر و رمپ پروازي پارک شده اند و با فرمان ليدر حمله آغاز شد. فانتوم ها دو به دو به سمت هر هدف روانه شدند و در کم تر از چند ثانيه آتش سرتاسر پايگاه تموز را در خود گرفت. تعدادي از جنگنده هاي دشمن بر روي زمين منهدم شدند. يکي از آشيانه هاي اصلي پايگاه دقيقا هدف قرار گرفته بود؛ به طوري که سقف بتوني آن سوراخ و منهدم شده بود.
درنگ جايز نبود با فرمان ليدر دسته هر دسته دو فروندي بعد از رها کردن بمب ها به سمت مرز گردش مي کردند و از معرکه دور مي شدند. اين حمله با موقيت کامل انجام پذيرفت و حتي کوچک ترين تيري به جنگنده ها اصابت نکرد. فانتوم ها به سرعت پيش مي آمدند. در اين سوي مرز جنگنده هاي اف 14 وارد عمل شده بودند و آماده حمايت از فانتوم ها بودند. دقايقي بعد فانتوم ها همگي بدون کوچک ترين مشکلي وارد مرز شده بودند و درحال سوختگيري براي بازگشت به پايگاه بودند.
 

خلبانان پايگاه همدان عمليات را شروع کرده بودند
در آن سوي ايران در پايگاه هوايي همدان نيز اتفاقاتي افتاده بود. جنگنده ها به پرواز درآمده بودند. هدف فانتوم هاي پايگاه سوم شکاري، پايگاه بزرگ التقدم بود. پايگاه التقدم داراي باندهاي پروازي بلند بود و همچنين داري مخازن سوخت تامين کننده سوخت مورد نياز پايگاه هاي همجوار. همچنين اکثر بمب افکن هاي عراقي در اين پايگاه نگهداري مي شدند.
با توجه به گستردگي اين پايگاه از همدان 8 فروند فانتوم بايد به پرواز در آمده بود. فانتوم بدين شکل آرايش يافتند : 5 فروند فانتوم دي که از سريع ترين جنگنده هاي نيروي هوايي به شمار مي آمد و 3 فروند فانتوم ئي.
تمامي فانتوم هاي مجهز به بمب هاي BL775 و MK82 بودند که 2 فروند از       فانتوم هاي ئي مجهز به موشک هاي هوا به هواي راداري و گرماياب بودند تا در صورت حضور گشتي هاي دشمن بتوانند براي محافظت از فانتوم ها با آنها درگير شوند.
جنگنده ها پس از پرواز از پايگاه با ارتفاع متوسط از جنوب شهر سقز گذشته و با عبور از روي کرمانشاه به ايلام رسيدند. در اين نقطه فانتوم ها شروع به کاهش ارتفاع نمودند و در نهايت با حداکثر سرعت و حداقل ارتفاع با عبور از روي شهر مرزي   صالح آباد وارد خاک عراق شدند.
هواپيماها براي اين که رهگيري نشوند با تمام توان پيش مي رفتند. در عين حال       عراقي ها نيز انتظار نداشتند که به فاصله ده دقيقه پس از حمله به تموز به التقدم نيز حمله شود. آنها نمي توانستند تصور اين موضوع را نيز بکنند و اين شايد بخاطر ضعف هوايي آنان بود که حتي بارها در تقابل با هواپيماهاي ايراني فرار را ترجيح به درگيري مي دادند.

فانتوم به پايگاه رسيدند، در اولين اقدام باند منهدم شد
هدف همان طور که عنوان شد بيش از70 کيومتر از غرب بغداد فاصله داشت و اين کار را براي خلبانان مشکل مي کرد زيرا آنها بايد از نزديکي دو پايگاه الرشيد و حبانيه عبور مي کردند که اين خود خطر برخورد احتمالي با گشتي هاي هوايي عراق را بدنبال داشت. همچنين با حمله به پايگاه تموز پدافند آن منطقه هوشيار شده بود و بايد تا حد ممکن از آنها دوري کرد.
فانتوم ها با عبور از شمال بغداد با گردش به سمت پايگاه هوايي التقدم از جنوب پايگاه حبانيه به سمت آن حرکت کردند. ثانيه هايي نگذشته بود که فانتوم ها به چند مايلي پايگاه التقدم رسيده بودند. پدافند آن جا هوشيار شده بود و همزمان آژير هوايي نيز در به صدا در آمده بود و شکاري هاي آنها قصد پرواز و مقابله با هواپيماهاي ايراني را داشتند. ليدر که متوجه اين موضوع شده بود بلافاصله به دو فروند از فانتوم ها فرمان داد باند را بمباران کنند. خلبانان دو فانتوم به صورت خطي آرايش گرفتند و به باند حمله کردند و در کم تر از چند ثانيه 12 بمب 500 پوندي را بر روي باند فرودگاه فرو ريختند. گفتن از حجم خسارات وارد شده به باند در همين حد کفايت مي کند که باند پايگاه التقدم تا ماه ها بعد از اين حمله بلااستفاده شده بود و علت آن دقت بالاي خلبانان در بمباران باند بود که توانسته بودند يکي از بزرگ ترين باندهاي پروازي عراق را به طور کامل نابود سازد.

هواپيماها بر روي زمين يکي پس از ديگري هدف قرار مي گرفتند ولي ...
ليدر متوجه يک فروند آنتونف 26 بر روي زمين مي شود که با شيرجه، دو تير بمب بر روي آن فرو مي ريزد و آن را منهدم مي کند. بر روي پايگاه التقدم غوغايي بر پا بود و فانتوم ها اکثر نقاط پايگاه را هدف قرار دادند که از آن جمله مي توان به هدف قرار دادن دو فروند ميگ 23 عراقي که در رمپ پروازي بودند اشاره نمود.
پدافند از هر طرف شليک مي کرد و اين شليک ها چون بي هدف و به هر سويي بود مي توانست بسيار خطرناک باشد. در همين حين دو فروند فانتوم براي زدن مخزن سوخت به سمت آن شيرجه رفتند خلبانان ارتفاع خود را کم کرده و مخزن سوخت موجود در پايگاه که يکي از منابع تامين سوخت بود را هدف قرار دادند و با شنيده شدن صداي انفجار مهيب اين مخزن حجم آتش در پايگاه بسيار زياد شده بود که ليدر بلافاصله دستور بازگشت فانتوم ها را به سمت مرز صادر نمود که در همين موقع يکي از فانتوم ها هدف پدافند دشمن قرار گرفت و به ناگه ارتفاع خود را از دست داد ولي خلبان با مهارت خود توانست هواپيمايي را که در ارتفاع کم پرواز مي کرد هدايت کند و از سقوط ناگهاني آن جلوگيري کند. جنگنده ها اينک چندين مايل از هدف فاصله داشتند که ليدر شروع به بررسي فانتوم آسيب ديده نمود و متوجه شده به اثر اصابت گلوله توپ هاي ضد هوايي به فانتوم يکي از موتورهاي آن به طور کامل از کار افتاده و به همين دليل خلبان فانتوم آسيب ديده نمي توانست با حداکثر سرعت به راه خود ادامه دهد. در همين زمان نيز با اعلام حمله هوايي از سوي پايگاه التقدم چهار فروند جنگنده رهگير ميگ 21 از پايگاه هوايي کرکوک به قصد سرنگوني فانتوم ها به پرواز درآمدند. 

اسکورت فانتوم و حمله ميگ ها
ليدر بايد چاره اي مي انديشيد پس به ليدر دسته دو فروندي که جنگنده هاي آنان مسلح به موشک هاي هوا به هوا فرمان داد تا فانتوم آسيب ديده را تا مرز اسکورت نمايند. سپس خود به همراه 4 فروند ديگر با تمام سرعت به سمت مرز حرکت کردند.
رادارهاي فانتوم هاي ئي بکار افتاده بود. اينک جنگنده ها تا مرز فاصله زيادي را داشتند ولي تهديدها همچنان ادامه داشت. در همين حين خلبان يکي از فانتوم ها توسط سيستم درختي رادار خود موفق به شناسايي 4 فروند ميگ 21 عراقي در فاصله 55 کيلومتري شد که از سمت شمال به طرف آنها مي آمدند.
خلبان که مي دانست با نزديک شدن ميگ ها احتمال هدف قرار گرفتن هواپيماي آسيب ديده 100 درصد مي باشد به خلبانان فانتوم با گردشي به سمت شمال به جنگ با چهار فروند هواپيماي دشمن رفت.
خلبان هواپيماي ديگر مي دانست که جنگيدن با چهار فروند هواپيماي دشمن با يک فروند کار آساني نيست. پس بلافاصله او نيز به سمت هواپيماهاي دشمن گردش نمود و موفق به قفل راداري روي يکي از ميگ ها شده و يک تير موشک به سمت آنها شليک کرد. ليدر ميگ ها که متوجه اين موضوع شد بلافاصله دستور داد جنگنده ها از هم جدا بشوند. متاسفانه موشک به خطا رفت و در 3 کيلومتري يکي از ميگ ها منفجر شد. جنگ بر روي آسمان شروع شده بود دو هواپيماي ايراني با چهار هواپيماي عراقي.

فانتوم هدف قرار مي گيرد، ميگ منهدم مي شود
دو فروند ميگ به سمت فانتوم فرمانده حرکت کردند و درست در پشت سر او قرار گرفته و آماده شليک بودند. خلبان با تمام شدت به چپ چرخيد و با کاهش ارتفاع ناگهاني موفق شد يکي از ميگ ها را جا بگذارد و آن را دقيقا در جلوي خود قرار دهد. او آماده شليک به سمت ميگ بود که ميگ دوم درست پشت سرش قرار گرفت و دو تير موشک R-13 به سمت او شليک نمود. موشک اول به خطا رفت ولي موشک دوم درست به موتور برخورد کرد. ولي معجزه اي رخ داده بود موشک با برخورد به دهانه موتور منفجر نشد فقط به اثر ضربه که وارد کرده بود قسمت پس سوز را از بين برده، با دم انتهاي برخورد کرده و به دهانه يکي از موتورها آسيب رسانده بود.
در لحظه برخورد، هواپيما تکان شديدي خورد و خلبان متوجه برخورد موشک شده بود. با توجه به اين که موشک منفجر نشده بود هواپيما کاملا مي توانست پرواز کند ولي به دليل آسيب ديدن دم، ديگر قادر به مانور براي تعقيب و گريز نبود و هر آن با يک حرکت نادرست احتمال کنده شدن دم مي رفت.
خلبان فانتوم ديگر در همين حين درست پشت سر ميگ قرار مي گيرد. خلبان عراقي که غافل از پشت سر خود مي خواست بداند که چه بلايي سر فانتوم ايراني آورده، که يک تير موشک حرارتي به سمت او شليک مي شود. موشک با رفتم به داخل اگزوز موتور عمل مي کند و ميگ عراقي در دم در هوا منفجر مي شود.
به نظر مي رسيد خطر تا حدودي از بين رفته. ليدر از خلبان فانتوم ديگر مي خواهد تا به کنار او آمده و خسارت وارد را برآورد کند ولي ميگ ها نمي خواستند بدون شکار بروند.

خلبان فانتوم به شدت آسيب مي بيند، ميگ دوم هم هدف قرار مي گيرد
ناگهان يک ميگ ديگر اقدام به برش مسير فانتوم فرمانده مي کند و با گردش به سمت چپ هواپيماي ليدر را توسط توپ 23 ميلمتري جنگنده خود هدف قرار مي دهد. تيرها از دماغه شروع به برخورد مي کنند تا اين که شيشه طلقي کابين عقب برخورد کرده و پنجره را منهدم مي کنند. خلبان از ناحيه دست و پاي سمت چپ به شدت آسيب مي بيند. قسمتي از رادار جنگنده، سيستم کنترل آتش و سيستم ارتباط راديويي از کار مي افتد. همچينين سيستم تهويه جنگنده به طور کل از کار مي افتد.
خسارت بسيار بالا بود. اکثر سيستم ها از کار افتاده و جنگنده به سختي به پرواز ادامه مي داد. در اين زمان فانتوم آسيب ديده که بر روي پايگاه هدف پدافند قرار گرفته بود نيز از مرز گذشته و خود را براي فرود اضطراري آماده مي کرد.
خلبان فانتوم ديگر بلافاصله به سمت ميگ گردش مي کند و اقدام به رهگيري آن      مي نمايد و در فاصله کمي از فانتوم آسيب ديده موفق به رهگيري و هدف قرار دادن آن  مي شود. او بلافاصله گردش کرده و به سمت هواپيماي فرمانده باز مي گردد.

اف 14ها آماده شکار مي شوند
در اين هنگام شکاري هاي اف 14 نيز وارد معرکه شده بودند که رادار مرزي عراق به ميگ ها خبر ورود اف 14 ها را مي دهد. خلبانان عراقي که مي دانستند در 3 روز گذشته دست کم 15 فروند از هواپيماهاي آنها توسط اف 14 ها هدف قرار گرفته اند، پا به فرار مي گذارند. فانتوم آسيب ديده با همراهي فانتوم ديگر موفق به عبور از مرز مي شود و به سمت پايگاه حرکت مي کنند. با نزديک شدن به پايگاه رادار اعلام مي کند که به پايگاه حمله هوايي شده. درنگ جايز نبود هم فانتوم آسيب ديده قادر به پرواز بيشتر بود و نه سوختي باقي مانده بود.

فرود اضطراري در قصرشيرين و ثبت يک حماسه
جنگنده ها گردش کرده و بالاجبار در باند کمکي قصرشيرين فرود مي آيند. شهر قصرشيرين و فرودگاه کمکي زير آتش شديد توپخانه عراق بود. بلافاصله بعد از فرود هواپيماها، براي مصون ماندن از ديد گشتي هاي عراقي به داخل آشيانه برده مي شوند. با آرام شدن اوضاع خلبان هلي کوپترجهت انتقال خلبانان به منطقه اعزام مي شود که خلبان آسيب ديده به بيمارستان منتقل شده و مابقي به پايگاه عزيمت مي کنند.
در حمله موفق به پايگاه هاي تموز و التقدمف دست کم 9 فروند هواپيماي جنگنده و بمب افکن عراقي بر روي زمين منهدم مي شوند. اکثر آشيانه هاي موجود در اين دو پايگاه از بين مي روند و يا خسارات زيادي مي بينند. مخزن بزرگ سوخت پايگاه التقدم به طور کل منهدم مي شود و همچنين باند فرودگاه التقدم نيز به طور کل منهدم و غير قابل استفاده مي شود.
با حمله به اين دو پايگاه، حجم حملات بمب افکن هاي عراقي به طرز فاحشي کاهش يافت و برگ زرين ديگري به افتخارات نيروي هوايي و خلبانان تيزپرواز آن اضافه مي شود.