روایت مازندرانیها از والفجر ۸؛ حماسهای که جهانی شد
گروه استانهای دفاعپرس_«حدیثه صالحی»؛ عملیات والفجر هشت با رمز مبارک «یا فاطمهالزهرا (س)» در ۲۰ بهمن ۱۳۶۴ آغاز شد؛ عملیاتی که بهعنوان یکی از پیچیدهترین و موفقترین نبردهای دوران دفاع مقدس شناخته میشود و با تصرف منطقه استراتژیک فاو، موازنه جنگ را به نفع جمهوری اسلامی ایران تغییر داد.
لشکر ۲۵ کربلا و حماسهای که موازنه جنگ را تغییر داد
دشواریهای جغرافیایی منطقه، وجود رودخانه خروشان اروند، اشراف دشمن بر خطوط عبور و حجم سنگین پاتکها، این عملیات را به آزمونی بزرگ برای یگانهای جمهوری اسلامی تبدیل کرده بود. چگونگی عبور نیروهای ایرانی از اروند به دلیل پیچیدگیهای فنی و تاکتیکی، امروز در دانشگاههای معتبر نظامی جهان بهعنوان یک نمونه برجسته از عملیات آبی–خاکی تدریس میشود.
در چنین شرایطی، لشکر ویژه ۲۵ کربلا بهعنوان یکی از یگانهای خط شکن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نقشی برجسته و تعیینکننده ایفا کرد. این گزارش با تکیه بر روایتهای شفاهی فرماندهان، رزمندگان و شهدای مازندرانی، نقش این لشکر را در مراحل مختلف عملیات بررسی و جایگاه سرلشکر شهید «محمدحسن طوسی» را بهعنوان یکی از چهرههای برجسته این نبرد تحلیل میکند.
بر اساس مصاحبهها و خاطرات فرماندهان لشکر ویژه ۲۵ کربلا، نیروهای مازندرانی از انسجام سازمانی بالایی برخوردار بودند. تجربه حضور در عملیاتهای والفجر مقدماتی و بدر، آمادگی رزمی و روانی آنان را افزایش داده بود و این موضوع در هماهنگی عملیاتی و سرعت واکنش نیروها نقش مهمی داشت.
بسیاری از رزمندگان در روایتهای خود تأکید کردهاند که اعزام آنان به منطقه فاو نه بر اساس دستور، بلکه با انگیزهای داوطلبانه و برخاسته از ایمان و اعتقاد شخصی صورت گرفته است. این روحیه داوطلبانه، یکی از عوامل اصلی پایداری لشکر در برابر پاتکهای سنگین دشمن بود. علاوه بر این، تمرینهای تخصصی در مناطق باتلاقی و رودخانهای، توانایی لشکر ۲۵ کربلا را در اجرای عملیاتهای آبی–خاکی افزایش داده بود و همین ویژگی، دلیل انتخاب این یگان برای محورهای حساس عملیات بود.
مرحله عبور از اروند، سختترین و حساسترین بخش عملیات والفجر هشت به شمار میرفت. جریان شدید آب، عرض زیاد رودخانه و اشراف دشمن، این مانع طبیعی را به چالشی بزرگ تبدیل کرده بود. در روایتهای شفاهی، این مرحله بهعنوان «آزمون اصلی شجاعت و مهارت» توصیف شده است.
نیروهای لشکر ویژه ۲۵ کربلا از نخستین یگانهایی بودند که وارد آب شدند و توانستند خطوط اولیه دشمن را در ساحل فاو در هم بشکنند. این اقدام، سرپل حیاتی عملیات را ایجاد کرد و مسیر عبور یگانهای بعدی را هموار ساخت. بسیاری از رزمندگان در مصاحبههای خود تأکید کردهاند که لحظه عبور از اروند، نقطه اوج شجاعت نیروهای مازندرانی بوده است.
وقتی پرچم امام رضا(ع) بر فراز فاو برافراشته شد
یکی از صحنههای ماندگار این عملیات، اهتزاز پرچم متبرک حرم امام رضا (ع) به دست فرماندهان لشکر ویژه ۲۵ کربلا بر فراز مناره مسجد فاطمهالزهرا (س) در فاو بود؛ لحظهای که بهعنوان نماد پیروزی و استقامت رزمندگان در حافظه تاریخی دفاع مقدس ثبت شده است.
پس از عبور موفقیتآمیز، مأموریت اصلی لشکر ۲۵ کربلا تثبیت مواضع و مقابله با پاتکهای سنگین ارتش عراق بود. در روایتهای شفاهی، روزهای نخست پس از تصرف فاو، سختترین روزهای عملیات معرفی شده است.
لشکر ویژه ۲۵ کربلا با ایجاد خطوط دفاعی چندلایه و اجرای ضدحملات، توانست مواضع بهدستآمده را حفظ کند و از نفوذ دشمن جلوگیری کند. در این عملیات، استان مازندران ۳۹۵ شهید تقدیم کرد؛ آماری که در مصاحبههای فرماندهان بهعنوان «بهای سنگین، اما افتخارآمیز» یاد شده است. این شهدا بخش مهمی از حافظه تاریخی مردم مازندران و دفاع مقدس را تشکیل میدهند.
در میان فرماندهان عملیات، نقش سرلشکر شهید «محمدحسن طوسی» جایگاهی ویژه دارد. در گفتوگوهای متعدد با همرزمان و رزمندگان مازندرانی، از او با عنوان «نابغه فاو» یاد شده است. این لقب بیدلیل نیست؛ زیرا شهید طوسی شناختی دقیق از زمین، دشمن و شرایط عملیاتی داشت و تصمیمهای لحظهای او در ساعات نخست عملیات، مسیر پیشروی را تغییر داد.
حضور دائمی شهید طوسی در خط مقدم، روحیهبخشی به نیروها و مدیریت انسانیاش، از عوامل اصلی انسجام و کارآمدی لشکر بود. رزمندگان بارها گفتهاند که «طوسی همیشه جلوتر از همه حرکت میکرد» و این ویژگی، اعتماد و انگیزه نیروها را دوچندان میکرد.
امروز بازنمایی این عملیات بزرگ، همراه با المانهای دقیق منطقه فاو و والفجر هشت، در موزه دفاع مقدس و مقاومت مازندران به نمایش درآمده است؛ مکانی که روایت این حماسه را برای نسلهای جدید زنده نگه میدارد.
عبور از اروند؛ تاکتیکی که امروز در دانشگاههای دنیا تدریس میشود
بررسی روایتهای شفاهی فرماندهان و رزمندگان مازندرانی نشان میدهد که موفقیت لشکر ویژه ۲۵ کربلا در عملیات والفجر هشت حاصل ترکیب سه عامل اساسی بود: توان رزمی و انسجام سازمانی لشکر، ایثار و فداکاری رزمندگان و شهدای مازندرانی، و فرماندهی هوشمندانه و الهامبخش و فرماندهانی نظیر سرلشکر شهید «محمدحسن طوسی». این عوامل در کنار هم، این یگان را به یکی از مؤثرترین نیروهای عملیات تبدیل کرد.
امروز عملیات والفجر هشت تنها یک رویداد تاریخی در تقویم دفاع مقدس نیست، بلکه بهعنوان یک نمونه کمنظیر از طراحی و اجرای عملیات آبی–خاکی در بسیاری از دانشگاهها و آکادمیهای نظامی جهان مورد مطالعه قرار میگیرد. پیچیدگیهای عبور از رودخانه اروند با جریان تند، اختلاف ارتفاع جزر و مد، اشراف کامل دشمن بر محورهای احتمالی عبور و ضرورت حفظ غافلگیری، این عملیات را به یک «مطالعه موردی» ارزشمند در رشتههای راهبرد نظامی، مهندسی رزمی، مدیریت بحران و تاکتیکهای عبور از موانع طبیعی تبدیل کرده است. پژوهشگران نظامی در تحلیلهای خود تأکید میکنند که ابتکار ایرانیان در انتخاب زمان عبور، بهرهگیری از شرایط جوی، استفاده از غواصان خطشکن، و مدیریت هماهنگ یگانهای پشتیبانی، نمونهای از ترکیب هوشمندانه دانش، تجربه و جسارت عملیاتی است. به همین دلیل، والفجر هشت در کنار عملیاتهای بزرگ جهانی مانند نورماندی، بهعنوان یکی از موفقترین عملیاتهای آبی–خاکی قرن بیستم در کلاسهای تخصصی تدریس میشود و مورد توجه مراکز مطالعات نظامی قرار دارد.
انتهای پیام/
