طوفان اختلال در زنجیره تأمین کالا چه زمانی به آمریکا میرسد؟
گروه بینالملل دفاعپرس: با تداوم بحران در غرب آسیا و اختلال در حیاتیترین گذرگاه انرژی جهان پس از انسداد تنگه هرمز توسط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، نشانههای یک شوک بزرگ در زنجیره تأمین کالای آسیا در حال ظهور است؛ شوکی که میتواند بهتدریج به اقتصاد آمریکا نیز سرایت کند.
در حال حاضر، نشانههای هشدار بهوضوح در شرق آسیا دیده میشود: پمپبنزینها در برخی مناطق اقدام به سهمیهبندی سوخت کردهاند، بیمارستانها با کاهش ذخایر تجهیزات پزشکی مواجه شدهاند، مردم به احتکار کیسههای پلاستیکی روی آوردهاند و کارخانهها با کمبود مواد بستهبندی دستوپنجه نرم میکنند.
این وضعیت میتواند به مشکلی جدی برای آمریکا تبدیل شود؛ چراکه حدود نیمی از کالاهای مصرفی آمریکاییها از آسیا تأمین میشود. در چنین شرایطی، اگر کارخانههای آسیایی با کمبود مواد اولیه مواجه شوند، این پرسش مطرح میشود که آیا آمریکا نیز با کمبود کالا روبهرو خواهد شد؟ پاسخ کارشناسان این است: احتمالاً بله، اما نه در کوتاهمدت و نه بهصورت گسترده یا شدید، با این حال هرچه بسته ماندن تنگه هرمز طولانیتر شود، اجتناب از تبعات این بحران برای آمریکا دشوارتر خواهد شد.
در همین راستا، کارشناسان هشدار میدهند که آمریکا بیش از آنچه تصور میشود در معرض آسیب قرار دارد.
جنگ منطقهای ایران بهطور خاص عرضه جهانی آلومینیوم، پلاستیک و لاستیک را محدود کرده است. غرب آسیا حدود ۲۵ درصد «پلیپروپیلن» و ۲۰ درصد «پلیاتیلن» جهان را که دو مورد از پرمصرفترین انواع پلاستیک به حساب میآید، تأمین میکند. همچنین یکچهارم گوگرد جهان و ۱۵ درصد از کودهای شیمیایی نیز از این منطقه تأمین میشود.
«انجی گیلدیا» رئیس جهانی بخش نفت و گاز شرکت «کیپیامجی» در این باره میگوید: «تمرکز اصلی افکار عمومی بر کمبود نفت خام و تأثیر آن بر گازوئیل و بنزین است، اما مواد اولیه و محصولات پتروشیمی نیز با کمبود مواجه شدهاند».
در همین حال، «استیفن براون» اقتصاددان ارشد در مؤسسه «کپیتال اکونومیکس» اعلام کرده که چندین تولیدکننده بزرگ پتروشیمی از جمله شرکت «یوچون» در کره جنوبی و «پیسیاس» در سنگاپور وضعیت «اضطراری» اعلام کردهاند که به معنای ناتوانی در انجام تعهدات قراردادی است.
از سوی دیگر، شاخص کمبود عرضه جهانی در شاخص «اساندپی ۵۰۰» که یکی از معیارهای مهم برای سنجش محدودیتهای زنجیره تأمین در شرکتهای بزرگ است، در هفتههای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته و برای نخستینبار در سه سال گذشته از میانگین بلندمدت خود فراتر رفته است.
«راس میفیلد» استراتژیست سرمایهگذاری در شرکت «برد» با تأکید بر میزان آسیبپذیری اقتصاد آمریکا گفته است: «ما بیش از آنچه تصور میکنیم در معرض خطر هستیم».
به گفته تحلیلگران، برخلاف سیاستهای تعرفهای که از ماهها قبل قابل پیشبینی بودند، این جنگ بسیاری از شرکتها را غافلگیر کرده و زمان کافی برای کسب آمادگی به آنها نداده است؛ بهویژه شرکتهایی که وابستگی بالایی به واردات از آسیا دارند.
میفیلد در این باره توضیح میدهد: «تعرفهها توسط دولت اعمال شدند و امکان لغو آنها نیز وجود داشت، اما خروج از پیامدهای این بحران بهسادگی ممکن نیست».
در همین حال، تداوم وقفه در مذاکرات میان آمریکا و ایران نشان میدهد که چشمانداز روشنی برای بازگشایی تنگه هرمز وجود ندارد. برآوردها حاکی از آن است که تا پایان ماه اردیبهشت، کمبود عرضه نفت ناشی از این وضعیت به ۷۰۰ میلیون بشکه خواهد رسید.
کارشناسان معتقدند این کمبود میتواند در آینده به کمبود کالا در آمریکا منجر شود. بهعنوان نمونه، کمبود سوخت در آسیا باعث خواهد شد که کارکنان کارخانهها نتوانند به محل کار خود برسند و همین موضوع تولید صادراتی را کاهش دهد.
با این حال، استیفن براون معتقد است که سطح کمبودها احتمالاً به اندازه دوران همهگیری کرونا نخواهد بود، اما در عین حال تأکید میکند که زمان عامل تعیینکنندهای است. به گفته انجی گیلدیا اگر تنگه هرمز تا تابستان همچنان بسته بماند، احتمال بروز کمبود گسترده در دستههای مختلف کالا افزایش مییابد.
راس میفیلد نیز در این زمینه تصریح میکند: «مدتزمان تداوم این وضعیت اکنون تعیینکننده همهچیز است».
در حال حاضر، اقتصاد آمریکا عمدتاً از طریق افزایش قیمت نفت و گاز تحت تأثیر این بحران قرار گرفته است. با این حال، تنها حدود ۷ درصد از واردات انرژی این کشور از تنگه هرمز عبور میکند و بخش عمده انرژی مورد نیاز آمریکا در داخل تولید میشود.
«نیتن شیتس» اقتصاددان ارشد جهانی در بانک «سیتیگروپ» در اینباره میگوید: «برای آمریکا موضوع بیش از آنکه به دسترسی مربوط باشد، به افزایش قیمتها مربوط است».
آخرین محمولههای انرژی ارسالی از غرب آسیا پیش از آغاز جنگ، بهتازگی به آسیا رسیدهاند و به همین دلیل زمان خواهد برد تا کمبودها به سطحی برسند که کارخانهها را وادار به تغییرات اساسی در تولید کند.
در عین حال، تعیین بازه زمانی دقیق برای سرایت این بحران به آمریکا دشوار است. به گفته براون، موادی مانند پلاستیک و بهویژه آلومینیوم معمولاً در مقادیر زیاد ذخیره نمیشوند. با این حال برآوردها نشان میدهد که ممکن است حدود سه ماه طول بکشد تا کمبود پلاستیک در سطح جهانی گسترش یابد و حدود چهار ماه زمان لازم باشد تا خودروسازان بهدلیل کمبود آلومینیوم تولید خود را کاهش دهند.
در این میان، اقدام شرکتها برای متنوعسازی زنجیرههای تأمین پس از همهگیری کرونا و همچنین در جریان سیاستهای تعرفهای اخیر، تا حدی از شدت اثرات این بحران کاسته است.
افزون بر این، تجارت جهانی درست پیش از آغاز جنگ در وضعیت نسبتاً مطلوبی قرار داشت. کاهش تعرفههای آمریکا پس از لغو بخش عمدهای از مالیاتهای وارداتی و همچنین رشد نسبی صادرات جهانی در ماه اسفند، نشانههایی از ثبات بازار بود. دادههای اولیه ماه فروردین نیز همچنان روندی مثبت حتی در آسیا را نشان میدهد، هرچند بخشی از آن به افزایش تقاضا برای خودروهای برقی چینی نسبت داده میشود.
با این حال، کارشناسان متعددی از جمله استیفن براون هشدار میدهند که این شرایط رو به تغییر است.
استیفن براون تصریح کرد: عوامل متعددی از جمله انسداد تنگه هرمز توسط نیروهای مسلح ایران پتانسیل وخیمتر کردن اوضاع را دارا بوده و ثبات رو به زوال اقتصاد جهانی را بیش از پیش تهدید میکنند.
انتهای پیام/ ۹۹۹
