اره برقی چه بلایی سر آرژانتین آورد؟

گروه بین‌الملل دفاع‌پرس: در فوریه ۲۰۱۹، مرکز «گالیسیا» در «بوئنوس آیرس» میزبان رویداد سالانه «اوتاکون پارتی» بود؛ تجمعی رنگارنگ از شیفتگان انیمه، مانگا و فرهنگ پاپ ژاپنی که دور از هیاهوی سیاست، به خرید عروسک‌های پیکاچو و اجرای کارائوکه مشغول بودند. اما در آن سال، ظهور یک ابرقهرمان کاغذی با لباسی مشکی و زرد و گرزی غول‌پیکر در دست، مسیر تاریخ سیاسی آرژانتین را تغییر داد.

او خود را «ژنرال آنکاپ» (مخفف آنارکو-کاپیتالیسم) نامید و فریاد زد: ماموریت من لگد زدن به «کینزین‌ها» و جمع‌گرایان پستی است که می‌خواهند زندگی ما را نابود کنند». چهار سال بعد، این مبلغ کارتونی اقتصاد که کسی جز «خاویر میلئی» نبود، با همان خشم و ادبیات تند، به عنوان رئیس‌جمهور آرژانتین سوگند یاد کرد.

امروز، دولت میلئی با ترکیبی از خط‌مشی‌های اقتصادی رادیکال موسوم به «شوک‌درمانی»، جنجال‌های خانوادگی و رفتار‌های وهم‌آلود، به یکی از قطب‌های توجه جهانی تبدیل شده است. خاویر میلئی که به دلیل نوسانات خلقی شدید و نگاه توطئه‌پندارانه‌اش به قدرت، از سوی منتقدان و دوستان سابقش به عنوان رهبری «خودکامه، آنارشیک و پارانوئید» توصیف می‌شود، توانسته است با کاهش نرخ تورم سرسام‌آور کشور از ۲۱۱ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۳۱.۵ درصد در اواخر سال ۲۰۲۵، به یک پیروزی تئوریک دست یابد. 

هرچند این موفقیت آماری به بهای سنگین اجتماعی از جمله جهش ۵۷ درصدی بی‌خانمانی در پایتخت و جولان کارتل‌های مواد مخدر در مناطق محروم تمام شده است. در همین حال، سایه اتهامات فساد مالی بر سر نزدیکان او، به‌ویژه خواهرش، «کارینا میلئی»، که به جرم تبانی در دریافت رشوه از شرکت‌های دارویی خارجی متهم شده، مشروعیت شعار‌های ضد فساد او را با چالش جدی مواجه کرده است.

پیشینه سیاه مشکلات روانی میلئی

برای درک ریشه‌های عقیدتی و رفتاری مردی که امروز آرژانتینی‌ها او را «ال لوکو» (دیوانه) می‌نامند، باید به طبقه زیرین خانه‌ای در بوئنوس‌آیرس در دهه ۱۹۷۰ سفر کرد. خاویر جراردو میلئی در ۲ اکتبر ۱۹۷۰ متولد شد. پدربرای درک ریشه‌های عقیدتی و رفتاری مردی که امروز آرژانتینی‌ها او را «ال لوکو» (دیوانه) می‌نامند، باید به طبقه زیرین خانه‌ای در بوئنوس‌آیرس در دهه ۱۹۷۰ سفر کرد. خاویر جراردو میلئی در ۲ اکتبر ۱۹۷۰ متولد شد. پدرش، «نوربرتو»، راننده تاکسی خشنی بود که پسرش را «آشغال» خطاب می‌کرد و او را تا سر حد مرگ کتک می‌زد. ش، «نوربرتو»، راننده تاکسی خشنی بود که پسرش را «آشغال» خطاب می‌کرد و او را تا سر حد مرگ کتک می‌زد. 

«خوان لوئیس گونزالس»، زندگینامه‌نویس میلئی، می‌گوید: «میلئیِ امروز، بازتاب مستقیم تحقیر‌ها و آسیب‌های روانی دوران کودکی‌ است». در این میان، تنها خواهرش، کارینا، فرشته نجات او بود؛ دختری که یک‌بار با دیدن شدت ضرب و شتم برادرش دچار حمله عصبی شد، اما مادرشان «آلیسیا» به جای توقف خشونت پدر خانواده، خاویر را مقصر دانست و گفت: «اگر خواهرت بمیرد، خونش پای توست». این پیوند تروماتیک سبب شد کارینا به نزدیک‌ترین، معتمدترین و قدرتمندترین فرد زندگی میلئی تبدیل شود.

این دوران سیاه شخصی، همزمان با تاریک‌ترین فصل تاریخ آرژانتین (۱۹۷۶-۱۹۸۳) بود؛ دورانی که خونتا‌های نظامی تحت عنوان مبارزه با تروریسم، بیش از ۳۰ هزار نفر از همفکران کمونیست را در «جنگ کثیف» ناپدید کرده و شکنجه دادند. 

پس از شکست آرژانتین از انگلستان در جنگ فالکلند در سال ۱۹۸۲، دیکتاتوری نظامی فروپاشید و دموکراسی بازگشت. میلئی جوان در این فضای گذار، خشم درونی خود را ابتدا در قالب خوانندگی در یک گروه موسیقی ادای احترام به «رولینگ استونز» و سپس به عنوان دروازه‌بان خشن تیم فوتبال «چاکاریتا جونیورز» تخلیه کرد. در این تیم، هم‌تیمی‌هایش به دلیل جسارت بی‌حد و مرز و رفتار‌های غیرقابل‌پیش‌بینی‌اش، برای اولین بار لقب «دیوانه» را به او دادند.

میلئی، مینارشسیت دگم

تحول بزرگ میلئی زمانی رخ داد که او مستطیل سبز فوتبال را رها کرد و وارد دانشگاه اقتصاد شد. او در دهه ۱۹۹۰ و در مقطع کارشناسی ارشد، با نظریات «جان مینارد کینز» آشنا شد. این اقتصاددان معتقد بود که دولت‌ها باید برای مهار بحران‌هایی نظیر رکود بزرگ دهه ۱۹۳۰، در بازار مداخله کرده و رفاه اجتماعی ایجاد کنند. 

میلئی نه تنها کینز را نپذیرفت، بلکه به شدت مجذوب متفکران «آزادی خواه» نظیر «فردریش هایک» و «میلتون فریدمن» شد. فریدمن و شاگردانش (پسران شیکاگو) همان کسانی بودند که به دیکتاتور شیلی، «آگوستو پینوشه»، مشاوره می‌دادند و الهام‌بخش سیاست‌های «مارگارت تاچر» و «رونالد ریگان» شدند؛ تا جایی که میلئی بعدتر تاچر را یکی از بزرگ‌ترین رهبران تاریخ بشریت نامید.

اما نقطه عطف فکری وی در سال ۲۰۱۳ با خواندن آثار «موری راتبارد»، پدر «آنارکو-کاپیتالیسم»، رقم خورد. راتبارد خواهان لغو کامل دولت، مالیات و ارتش دولتی و واگذاری همه امور به قرارداد‌های خصوصی بود. «فیلیپ باگوس»، اقتصاددان و نویسنده کتاب «عصر میلئی»، گفت: «در این دیدگاه، همه چیز از خیابان‌ها و بیمارستان‌ها گرفته تا پلیس باید خصوصی و مبتنی بر همکاری داوطلبانه باشد». 

میلئی با پذیرش این تفکر، خود را یک «مینارشیست» (طرفدار تقلیل دولت به امنیت و دفاع) نامید. با این حال، «ماریانو فرناندز»، همکلاسی سابق او، این دانش را سطحی و دگماتیک دانست و گفت: «نظریات او متناقض است؛ او بازار را نه فقط کارآمد، بلکه پدیده‌ای مقدس و اخلاقی می‌داند». 

همنوایی میلئی با خشم عامه مردم

در سال ۲۰۱۶، میلئی ۴۵ ساله برای نخستین بار در برنامه تلویزیونی «حیوانات وحشی» ظاهر شد. حمله تند و جنون‌آمیز او به سوسیالیست‌ها و دولت محافظه‌کار «مائوریسیو ماکری»، او را به سرعت به ستاره برنامه‌های گفتگومحور شبکه‌های آ ۲۴ (A۲۴) و آمریکا تی‌وی (América TV) تبدیل کرد. این امر در حالی اتفاق افتاد که هر دو شبکه متعلق به «ادواردو ارنکیان»، میلیاردر و غول فرودگاهی آرژانتین هستند. 

«خوان بائوتیستا لوکا»، دانشمند علوم سیاسی، معتقد است صعود رسانه‌ای میلئی حاصل یک «استراتژی فراسیاسی» از سوی صاحبان قدرت بود تا هژمونی فرهنگی را از طریق رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی دگرگون کنند. او با سیاست سنتی بیگانه نبود، بلکه محصول مهندسی رسانه‌ای بود.

ادبیات میلئی در تلویزیون بی‌پروا و هولناک بود. وی در سال ۲۰۱۸ دولت را به «یک پدوفیل در مهدکودک که دست و پای کودکان را بسته» تشبیه کرد و در سال ۲۰۲۳ فریاد زد: «نباید حتی یک اینچ به آشغال‌های چپ‌گرا فضا داد، چون از همان برای نابودی شما استفاده می‌کنند». 

گونزالس می‌گوید: «او نقش بازی نمی‌کرد. خشم واقعی او کاملا با خشم مردمی که از تورم، قرنطینه‌های کرونا و فساد طبقه حاکم به ستوه آمده بودند، همپوشانی داشت». وی در سال ۲۰۲۱ با تاسیس حزب «آزادی پیش می‌رود» به کنگره راه یافت و در اقدامی نمادین، حقوق مجلس خود را «دزدی دولت از مردم» خواند و آن را هر ماه طی یک قرعه‌کشی زنده به مردم بخشید. این حرکت در ساعت‌های اولیه، ۲۵۰ هزار نفر را در ساعت‌های اولیه مجذوب خود کرد. 

اره برقی، سوار بر پرونیسم

میلئی در کمپین ریاست‌جمهوری ۲۰۲۳ خود، به دوران طلایی آرژانتین در اوایل قرن بیستم اشاره می‌کرد. در آن زمان، این کشور ثروتمندترین صادرکننده گوشت و غلات جهان بود. او مقصر اصلی سقوط این امپراتوری اقتصادی را «پرونیسم» می‌دانست. این ایدئولوژی که از ژنرال «خوان دومینگو پرون» از دهه ۱۹۴۰ به جا مانده بود، با چاپ بی‌رویه پول، ایجاد یک دولت رفاهی عظیم و ترویج حمایت‌گرایی افراطی، اقتصاد کشور را فلج کرد. بدین ترتیب، تا سال ۲۰۲۰، از هر پنج آرژانتینی، دو نفر در فقر مطلق زندگی می‌کردند و پدیده‌ای به نام «شکاف» (La Grieta) جامعه را از احزاب سنتی بیزار کرد. 

در اوت ۲۰۲۳، میلئی در یک ویدیوی تبلیغاتی مشهور، مقابل تخته منقش به اسامی وزارتخانه‌های دولتی ایستاد و در حالی که نام تک‌تک آنها را می‌کند، فریاد می‌زد: «آفوئرا!» (بیرون!). یک ماه بعد میلئی در «لاپلاتا»، با یک اره‌برقی روشن، به نماد قطع بودجه‌های انباشته شده دولت، روی استیج آمد. شعار او این بود: «زنده باد آزادی، لعنتی» (Viva la libertad, carajo!). 

در اکتبر ۲۰۲۳، وی با کسب ۵۷ درصد آرا بر «سرجیو ماسا»، وزیر اقتصاد وقت پیروز شد. در مراسم تحلیف، طرفدارانش کلاه‌هایی با مضمون «عظمت را به آرژانتین دوباره باز می‌گردانیم» بر سر داشتند و وقتی «کریستینا کرشنر»، نماد پرونیسم، با نشان دادن انگشت دست به جمعیت واکنش نشان داد، هواداران میلئی فریاد زدند: «اره‌برقی! اره‌برقی!»

شوک‌درمانی میلئی، آرژانتی را فلک زده کرد

میلئی به محض ورود به کاخ ریاست‌جمهوری، ۱۰ وزارتخانه از ۱۹ وزارتخانه را تعطیل کرد. وی در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، بودجه‌های حمایتی و زیست‌محیطی را ۱۷ درصد کاهش داد چرا که بحران اقلیمی را یک چرخه طبیعی و انکارپذیر می‌دانست، و در مقابل، بودجه نیرو‌های امنیتی به شدت افزایش داد. این شوک‌درمانی اگرچه طبق آمار‌های رسمی تورم را در اواخر سال ۲۰۲۵ به ۳۱.۵ درصد رساند، اما هزینه‌های انسانی آن تکان‌دهنده بود؛ حقوق کارگران نادیده گرفته شد و ۱۱۰ هزار شهروند معلول از کمک‌های دولتی بی نصیب ماندند. 

بحران شدیدتر در حاشیه شهرها، به خصوص در زاغه‌نشین‌های معروف به «ویلاس میسریا» رخ داد. با عقب‌نشینی دولت و تعطیلی آشپزخانه‌های عمومی، کارتل‌های مواد مخدر جای خالی دولت را پر کردند و تامین مالی این آشپزخانه‌ها را به عهده گرفتند. این امر منجر به افزایش خشونت‌ها و قتل‌های زنجیره‌ای در ملا عام شد. 

این وضعیت، اعتراضات گسترده خیابانی را برانگیخت و بازنشستگان و دانشجویان در مقابل ساختمان نئوکلاسیک کنگره با ضربات باتوم پلیس مواجه شدند. علاوه بر این، پروژه اصلی میلئی یعنی «دلاریزه‌کردن اقتصاد» به دلیل نداشتن اکثریت در کنگره به تعویق افتاد و مجبور شد برای تصویب اصلاحات قانون کار در سال ۲۰۲۶ با مخالفان میانه‌رو پرونیست و جناح محافظه‌کار ماکری ائتلاف کند.

خواهر و برادر روانی!

بخش بزرگی از حواشی دولت میلئی به زندگی خصوصی و باور‌های خیالی او مربوط می‌شود. وی پس از پیروزی، دستاورد‌های خود را به پنج سگ خود تقدیم کرد. این سگ‌ها همگی کلون‌های ژنتیکی سگی به نام «کونان» هستند که در سال ۲۰۱۷ مرده است. به گفته خوان لوئیس گونزالس، میلئی مرگ کونان را نپذیرفت و از طریق یک مدیوم و کارت‌های تاروت خواهرش کارینا، با روح سگش ارتباط برقرار کرد. روح کونان به او گفته بود که آنها ۲۰۰۰ سال پیش در میدان گلادیاتور‌های روم با هم جنگیده‌اند و اکنون او باید رئیس‌جمهور شود. 

کارینا میلئی، خواهر او، اکنون به عنوان رئیس دفتر ریاست‌جمهوری، پس از برادرش قدرتمندترین فرد آرژانتین است و حتی برادرش او را «رئیس» (El Jefe) می‌نامد و رابطه خود با او را به رابطه موسی و هارون تشبیه می‌کند. کارینا به عنوان دروازه‌بان کاخ، هر مقامی را که به سگ‌ها یا برادرش بی‌احترامی کند، اخراج می‌کند. فرناندز این وضعیت را ناشی از پارانویا و تفکر جادویی-مستبدانه این دو خواهر و برادر می‌داند. 

میلئی که در یک خانواده کاتولیک بزرگ شده، در سال‌های اخیر تمایل شدیدی به یهودیت نشان داده، به مقبره خاخام «اشنیرسون» در نیویورک رفته و خاخام شخصی خود را به عنوان سفیر در اسرائیل منصوب کرده است. وی در آوریل ۲۰۲۶ در دانشگاه «بار-ایلان» اسرائیل، سرمایه‌داری را «قانون خدا» نامید و مارکس را یک ساطور سوسیالیستی و شیطان‌پرستی خواند. 

وی همچنین به پیشگویی‌های «بنجامین پاراویچینی» (نوستراداموس آرژانتینی) درباره ظهور یک «مرد خاکستری» برای نجات کشور باور دارد. گونزالس این وضعیت را یک «ملغمه مذهبی دگرگون‌شده» می‌داند که بیشتر به یک نوفاشیسم وهم‌آلود شباهت دارد تا آنارکو-کاپیتالیسم واقعی.

اره برقی پیروز انتخابات بعدی آرژانتین خواهد بود؟

به لحاظ بین‌المللی، میلئی سعی کرد خود را به عنوان یکی از مهره‌های اصلی جبهه راست جهانی در کنار ترامپ، نتانیاهو و بوکله تثبیت کند. در فوریه ۲۰۲۵، او در کنفرانس CPAC در واشنگتن، یک اره‌برقی حکاکی‌شده را به ایلان ماسک هدیه داد و ماسک آن را «اره‌برقی مبارزه با بوروکراسی» نامید. 

همچنین آرژانتین در مارس ۲۰۲۶ به ائتلاف نظامی «سپر قاره آمریکا» به رهبری ترامپ علیه کارتل‌ها پیوست. با این حال، افشاگری‌های رسانه‌ای کانال رد (Canal Red) اسپانیا نشان داد که میلئی در یک پروژه تحت حمایت اسرائیل برای تطهیر رئیس‌جمهور سابق هندوراس و تأمین مالی کمپین‌های تخریبی علیه رؤسای جمهور چپ‌گرای کلمبیا و مکزیک دست داشته است؛ امری که دیپلماسی آرژانتین را از یک رویکرد عمل‌گرا به یک جنگ ایدئولوژیک تبدیل کرد.

میلئی، دونالد ترامپ را قهرمان خود می‌داند و پس از پیروزی ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴، در تیک‌تاک وفاداری خود را اعلام کرد. ترامپ نیز با اعطای یک وام ۲۰ میلیارد دلاری برای نجات پزو، پاداش این وفاداری را داد. با این وجود، در حالی که اقتصاد آرژانتین همچنان روی لبه تیغ حرکت می‌کند و مردم با کاهش شدید کیفیت زندگی مواجه‌اند، میلئی از هم‌اکنون به فکر تمدید ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۲۷ است. باید دید آیا اره‌برقی او تا آن زمان ساختار اقتصاد آرژانتین را اصلاح می‌کند یا جامعه را به خاکستر می‌نشاند.

انتهای پیام/ ۱۳۴