امنیت؛ میراث راهبردی رهبر شهید

گروه سیاسی دفاع‌پرس: در منظومه فکری رهبر شهید حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای، امنیت ملی مفهومی محدود به مرزها، تجهیزات نظامی یا ساختار‌های دفاعی نیست، بلکه بنیان حیات یک ملت و زیرساخت همه ابعاد پیشرفت کشور به شمار می‌رود. از نگاه ایشان، امنیت زمانی پایدار و ماندگار خواهد بود که بر سه پایه قدرت ملی، وحدت ملی و توان دفاعی درون‌زا استوار شود. مرور بیانات ایشان نشان می‌دهد که امنیت ملی نه یک هدف مستقل، بلکه بستری برای حفظ عزت، استقلال، توسعه و هویت یک ملت است؛ بستری که بدون آن هیچ برنامه اقتصادی، علمی و سیاسی به سرانجام نخواهد رسید.

جنگ تحمیلی دوازده‌روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران و جنگ اخیر با محور آمریکایی صهیونی نیز بار دیگر اهمیت این نگاه راهبردی را آشکار کرد. در شرایطی که دشمنان جمهوری اسلامی تلاش کردند با فشار‌های نظامی، عملیات روانی و تهدیدات امنیتی اراده ملت ایران را هدف قرار دهند، بسیاری از مؤلفه‌هایی که رهبر شهید طی سال‌های گذشته درباره آنها هشدار داده بود، در میدان واقعیت خود را نشان داد؛ از اهمیت انسجام ملی گرفته تا نقش بازدارندگی دفاعی و ضرورت اتکای امنیت کشور به ظرفیت‌های داخلی.

در اندیشه رهبر شهید، نخستین رکن امنیت ملی «قدرت ملی» است. ایشان بار‌ها تأکید کردند که حضور مردم در عرصه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی، مهم‌ترین نشانه قدرت یک کشور محسوب می‌شود. مشارکت مردم در انتخابات، راهپیمایی‌ها و صحنه‌های سرنوشت‌ساز ملی صرفاً یک رفتار سیاسی نیست، بلکه پیامی راهبردی برای دشمنان به شمار می‌رود. از این منظر، هر اندازه پیوند میان مردم و نظام سیاسی مستحکم‌تر باشد، امکان تهدید و فشار خارجی کاهش می‌یابد. به همین دلیل ایشان معتقد بودند دشمنان جمهوری اسلامی همواره تلاش می‌کنند نشانه‌های قدرت ملی را تضعیف کنند؛ زیرا به خوبی می‌دانند امنیت ملی ایران بر پایه همین سرمایه اجتماعی استوار شده است.

در کنار قدرت ملی، رهبر شهید «وحدت ملی» را دومین ستون امنیت کشور معرفی می‌کردند. از نگاه ایشان، دشمنان همواره دو هدف اساسی را دنبال می‌کنند: ضربه زدن به وحدت ملی و تضعیف امنیت ملی. ایشان تأکید داشتند که در مسائل کلان و منافع اساسی کشور، اختلافات سیاسی، قومی، مذهبی و جناحی باید در حاشیه قرار گیرد و همه اقشار جامعه در کنار یکدیگر قرار بگیرند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که هر زمان انسجام داخلی افزایش یافته، توان کشور برای مقابله با فشار‌های خارجی بیشتر شده و هر زمان شکاف‌های داخلی برجسته شده، دشمنان برای اعمال فشار و تهدید جسورتر شده‌اند.

اما امنیت ملی در منظومه فکری رهبر شهید تنها به مشارکت مردمی و انسجام اجتماعی محدود نمی‌شود. ایشان بار‌ها نیرو‌های مسلح را «سپر فولادین امنیت ملی» نامیدند و تأکید کردند که امنیت بدون قدرت دفاعی پایدار نخواهد بود. در این چارچوب، توسعه توانمندی‌های نظامی نه نشانه جنگ‌طلبی، بلکه ابزاری برای جلوگیری از جنگ است. ایشان معتقد بودند که دشمن زمانی به حمله و تهدید فکر می‌کند که احساس ضعف در طرف مقابل داشته باشد، اما هنگامی که با قدرت و آمادگی روبه‌رو شود، ناچار به تجدیدنظر خواهد شد.

بر همین اساس، رهبر شهید افزایش توان موشکی، پهپادی، پدافندی و سایر ظرفیت‌های دفاعی کشور را بخشی از راهبرد بازدارندگی جمهوری اسلامی می‌دانستند. در نگاه ایشان، هر پیشرفت دفاعی به معنای افزایش ضریب امنیت کشور است. این رویکرد در سال‌های اخیر و به‌ویژه در مواجهه با تهدیدات مستقیم رژیم صهیونیستی و آمریکا بیش از گذشته اهمیت خود را نشان داد. واقعیت این است که بسیاری از تهدید‌هایی که در مقاطع مختلف علیه ایران مطرح می‌شد، به دلیل همین قدرت بازدارندگی عملیاتی نشد و دشمنان ناچار شدند هزینه‌های اقدام نظامی علیه ایران را بار دیگر محاسبه کنند.

یکی از مهم‌ترین مفاهیم مطرح در بیانات رهبر شهید، مفهوم «امنیت درون‌زا» است. ایشان بار‌ها هشدار دادند که امنیتی که توسط قدرت‌های خارجی تأمین شود، امنیت واقعی نیست. از نگاه ایشان، کشوری که حفاظت از خود را به بیگانگان واگذار کند، در حقیقت بخشی از استقلال و عزت ملی خود را نیز واگذار کرده است. به همین دلیل تأکید داشتند که امنیت باید توسط نیرو‌های بومی، توان داخلی و اراده ملی تأمین شود.

این نگاه در سال‌های اخیر در سطح جهانی نیز مصادیق متعددی پیدا کرده است. اختلافات میان آمریکا و متحدان اروپایی، افزایش تردید کشور‌های مختلف نسبت به تضمین‌های امنیتی واشنگتن و تلاش بسیاری از دولت‌ها برای توسعه توان دفاعی مستقل، همگی نشان می‌دهد که حتی قدرت‌های بزرگ نیز به این نتیجه رسیده‌اند که امنیت پایدار بدون اتکا به ظرفیت‌های ملی امکان‌پذیر نیست. رهبر شهید سال‌ها پیش این واقعیت را مورد توجه قرار داده و بر ضرورت استقلال امنیتی جمهوری اسلامی تأکید کرده بودند.

از منظر ایشان، اهمیت امنیت ملی تنها در حوزه دفاعی خلاصه نمی‌شود. امنیت پیش‌شرط رشد اقتصادی، توسعه علمی و رفاه اجتماعی است. سرمایه‌گذاری بدون امنیت شکل نمی‌گیرد، تولید بدون امنیت پایدار نمی‌ماند، تجارت و ترانزیت بدون امنیت مختل می‌شود و حتی فعالیت‌های فرهنگی و آموزشی نیز در فضای ناامن با دشواری مواجه خواهد شد. به همین دلیل ایشان امنیت را زیرساخت همه فعالیت‌های کشور می‌دانستند و معتقد بودند هر پیشرفتی که در جمهوری اسلامی حاصل شده، در سایه وجود امنیت امکان‌پذیر بوده است.

در همین چارچوب، نیرو‌های مسلح صرفاً یک نهاد نظامی نیستند، بلکه حافظان بستر پیشرفت کشور محسوب می‌شوند. رهبر شهید بار‌ها با استناد به فرمایش امیرالمؤمنین (ع) که «سپاهیان دژ‌های استوار مردم هستند»، نقش ارتش، سپاه، بسیج و سایر نیرو‌های دفاعی را در حفظ عزت و استقلال کشور تبیین کردند. از نگاه ایشان، این نهاد‌ها نه فقط پاسداران مرز‌های جغرافیایی، بلکه پاسداران هویت ملی، استقلال سیاسی و امنیت اجتماعی کشور هستند.

امروز و پس از شهادت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، بازخوانی این منظومه فکری اهمیت دوچندانی یافته است. تحولات منطقه‌ای، جنگ‌های ترکیبی، تهدیدات سایبری، عملیات‌های روانی و رقابت‌های ژئوپلیتیکی جدید نشان می‌دهد که مفهوم امنیت ملی بیش از هر زمان دیگری به مسئله‌ای چندبعدی تبدیل شده است. با این حال، اصول بنیادینی که رهبر شهید بر آنها تأکید داشتند همچنان اعتبار خود را حفظ کرده‌اند؛ اصولی همچون اتکا به مردم، حفظ وحدت ملی، تقویت بازدارندگی دفاعی و صیانت از استقلال امنیتی کشور.

در نهایت می‌توان گفت میراث امنیتی رهبر شهید بر یک گزاره اساسی استوار است: امنیت ملی محصول ترکیب قدرت مردم، انسجام اجتماعی و اقتدار دفاعی است. هرگاه این سه مؤلفه در کنار یکدیگر قرار گیرند، کشور نه‌تنها از تهدید‌ها عبور خواهد کرد، بلکه مسیر پیشرفت و توسعه را نیز با اطمینان بیشتری طی خواهد نمود. این همان راهبردی است که طی دهه‌های گذشته امنیت جمهوری اسلامی را در برابر طوفان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی حفظ کرده و همچنان می‌تواند نقشه راه آینده کشور باشد.

انتهای پیام/381