خوشرو: هر زائر اربعین یک رسانه/ روایتهای انسانی، بایکوت رسانهای اربعین را میشکند
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاعپرس، سید محمدرضا خوشرو دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین، صبح امروز (سهشنبه) در همایش این رویداد که در موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد، با اشاره به تفاوت اربعین امسال با سالهای گذشته، اظهار داشت: اربعین پیشرو در شرایطی برگزار میشود که معادلات منطقهای نسبت به سال گذشته دستخوش تغییرات جدی شده و از سوی دیگر، ملت ایران پس از حوادث جنگ اخیر، تجربهای متفاوت را پشت سر گذاشته است.
وی افزود: اربعین امسال از این جهت نیز ویژگی خاصی دارد که نخستین زائر آن، امام شهید انقلاب اسلامی بود و به نوعی مسیر این حرکت عظیم معنوی را گشود. در شرایطی که کشور همچنان با تهدیدات و شرایط جنگی مواجه است، مردم خود را برای سفری آماده میکنند که در نگاه ظاهری شاید ضرورتی نداشته باشد، اما در حقیقت نماد ایمان، مقاومت و پایداری ملت ایران است.
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین با اشاره به روحیه مردم مناطق مرزی و جنوبی کشور گفت: همکاران رسانهای که طی روزهای گذشته در خوزستان حضور داشتند، گزارش میدادند که مهمترین دغدغه مردم این استان، چگونگی برگزاری مراسم اربعین و استمرار فعالیتهای مردمی سالهای گذشته بود. این موضوع نشان میدهد که حتی در شرایط جنگ نیز اربعین از اولویتهای فرهنگی و اعتقادی مردم خارج نشده و آنان برای استمرار این حرکت عظیم، راهکارهای لازم را پیدا خواهند کرد.
امنیت اربعین؛ یکی از محورهای مقابله با داعش
خوشرو با بیان اینکه امکان برگزاری سفر اربعین در میانه شرایط جنگی، خود از برکات این حرکت عظیم است، خاطرنشان کرد: تشییع باشکوه امام شهید در عراق نیز زمینههای این حضور را بیش از گذشته فراهم کرد. تجربه اربعین در سالهای گذشته نیز نشان داده است که این مراسم همواره در سختترین شرایط منطقه استمرار داشته است.
وی ادامه داد: در دورهای که داعش بخشهایی از عراق را در اشغال داشت، تأمین امنیت زائران اربعین یکی از دغدغههای اصلی بود. به دستور رهبر معظم انقلاب، شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی و نیروهای مقاومت عملیات گستردهای را برای پاکسازی مناطق آلوده به حضور داعش آغاز کردند؛ اقدامی که زمینه نابودی این گروه تروریستی در بخشهای مهم عراق را فراهم کرد.
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین تصریح کرد: در آن مقطع حتی برد خمپارههای داعش و محدوده تهدیدات امنیتی در مسیر نجف تا کربلا بهصورت دقیق بررسی میشد تا شعاع امنیتی لازم برای حضور زائران فراهم شود و هیچگونه احساس ناامنی برای آنان ایجاد نشود. این موضوع نشاندهنده اهمیت راهبردی مراسم اربعین در معادلات منطقهای است.
وی با اشاره به آثار و پیامدهای اجتماعی این رویداد افزود: اربعین سال گذشته که پس از جنگ ۱۲ روزه برگزار شد، نقش مهمی در تقویت انسجام اجتماعی، تحکیم پیوند ملتهای ایران و عراق و نمایش اقتدار جبهه مقاومت در منطقه داشت و بیتردید اربعین امسال نیز میتواند این دستاوردها را بیش از گذشته تقویت کند.
اربعین؛ رسانهای زنده و تولیدکننده معنا
خوشرو در ادامه سخنان خود با تأکید بر جایگاه رسانهای اربعین اظهار داشت: اربعین تنها یک رویداد نیست، بلکه خود یک رسانه زنده است. امروز بیش از هر زمان دیگری مشاهده میکنیم که بخش مهمی از جنگها در عرصه رسانه، فضای مجازی و شبکههای اجتماعی جریان دارد، اما اربعین خود رسانهای مستقل و تأثیرگذار است.
وی افزود: پوشش رسانهای مراسم اربعین هرچند اهمیت دارد، اما در برابر حقیقت این رویداد، نقش کوچکی ایفا میکند؛ زیرا اربعین خود تولیدکننده محتوا و معناست و امت اسلامی را بهصورت زنده به نمایش میگذارد. در این اجتماع عظیم، مسلمانانی از دهها کشور جهان حضور مییابند و بدون نیاز به واسطه رسانههای رسمی، هویت، وحدت و قدرت امت اسلامی را به تصویر میکشند.
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین با مقایسه اربعین با رویدادهای بزرگ جهانی گفت: برخلاف رویدادهایی مانند جام جهانی که رسانهها آن را پوشش میدهند، در اربعین این خود رویداد است که نقش رسانه را ایفا میکند و پیام خود را به جهان مخابره میسازد.
وی در پایان با اشاره به تفاوت الگوی رسانهای اربعین با رسانههای رایج دنیا خاطرنشان کرد: رسانههای سرمایهمحور جهان معمولاً بر پایه قهرمانسازی، برندینگ و برجستهسازی افراد شکل میگیرند، اما در اربعین همه چیز حول محور حضرت سیدالشهدا (ع) معنا پیدا میکند. اگر نام و محوریت امام حسین (ع) را از اربعین جدا کنیم، دیگر چیزی از این حرکت باقی نمیماند. در این اجتماع عظیم، نه خدمتگزار بر خدمتگیرنده برتری دارد و نه بالعکس؛ همه در مسیر خدمت به سیدالشهدا (ع) دارای ارزش و جایگاه واحد هستند.
رسانههای جریان اصلی، اربعین را بایکوت، تقلیل و تحریف میکنند
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین، در ادامه سخنان خود با اشاره به تفاوت الگوی رسانهای اربعین با رسانههای متعارف جهان اظهار داشت: در اربعین هیچ تفاوت ارزشی میان موکبدار، زائر یا دیگر خدمتگزاران وجود ندارد. همه کنشگران این اجتماع عظیم در یک سطح قرار دارند و هر کدام بخشی از یک منظومه واحد هستند.
وی افزود: اربعین را میتوان به یک فرش تشبیه کرد که تار و پود آن در هم تنیده شده است. نمیتوان گفت بخشی از این فرش ارزش بیشتری از بخش دیگر دارد؛ همه اجزا در کنار یکدیگر تصویر واحدی را شکل میدهند که ادراک مخاطب را از این رویداد تحت تأثیر قرار میدهد. این الگو کاملاً برخلاف نظام رسانهای سرمایهمحور جهان است که همواره به دنبال ساختن قهرمان، ضدقهرمان و شخصیتهای برجسته برای روایتهای خود است.
بایکوت، تقلیل و تحریف؛ سه راهبرد رسانههای غربی علیه اربعین
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین با بیان اینکه رسانههای جریان اصلی جهان با این الگوی متفاوت مواجههای هدفمند دارند، گفت: نخستین راهبرد آنها بایکوت است؛ تلاش میکنند اساساً مردم جهان از عظمت مراسم اربعین مطلع نشوند، زیرا این اجتماع میتواند زمینه شهرت جهانی سیدالشهدا (ع) را در میان آزادگان جهان فراهم کند.
وی ادامه داد: دومین راهبرد، تقلیل این رویداد است؛ بهگونهای که آن را صرفاً حضور چند ده هزار زائر در یک مراسم مذهبی معرفی میکنند و عظمت اجتماع میلیونی آن را نادیده میگیرند.
خوشرو تصریح کرد: سومین راهبرد نیز تحریف است؛ بهعنوان نمونه، برخی رسانهها اربعین را لشکرکشی ایران در خاک عراق، اقدام سپاه پاسداران یا تقابل عرب و عجم معرفی میکنند و گاهی نیز آن را به نزاع شیعه و سنی تقلیل میدهند؛ در حالی که هر سال شاهد حضور گسترده اهل سنت، از استانهای مختلف ایران تا کشورهای منطقه، در برپایی موکبها و خدمترسانی به زائران هستیم.
هوش مصنوعی هم اربعین را بزرگترین رویداد معنوی جهان میداند
وی با اشاره به تجربهای شخصی اظهار داشت: شب گذشته برای آنکه نکته تازهای برای سخنرانی امروز پیدا کنم، از یک دستیار هوش مصنوعی خواستم اطلاعاتی درباره اربعین ارائه دهد. بدون اینکه پیشتر درباره این موضوع با آن گفتوگو کرده باشم، نخستین نتیجهای که ارائه داد این بود که «اربعین بزرگترین رویداد معنوی جهان است». این نشان میدهد که حتی بر اساس دادههای موجود نیز عظمت این اجتماع قابل انکار نیست.
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین افزود: با وجود حضور دستکم ۲۰ میلیون نفر در این مراسم، بسیاری از رسانههای بینالمللی همچنان از انعکاس واقعی آن خودداری میکنند و این خود بخشی از سیاست بایکوت رسانهای اربعین است.
اربعین؛ حقیقتی که مخاطبان غربی را شگفتزده میکند
خوشرو در بخش دیگری از سخنان خود به خاطرهای از برگزاری نمایشگاه عکس اربعین در لهستان اشاره کرد و گفت: در یکی از دانشگاههای لهستان، نمایشگاهی از تصاویر اربعین برپا شده بود. یکی از استادان دانشگاهی که از آمریکا آمده بود، هنگام تماشای تصاویر اشک میریخت.
وی افزود: وقتی علت را پرسیدند، گفت ناراحتی من از این است که چگونه ممکن است شخصیتی که ۱۴۰۰ سال پیش به شهادت رسیده، امروز میلیونها انسان را گرد هم آورده و آنان با عشق و بدون هیچ چشمداشتی به یکدیگر خدمت میکنند.
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین خاطرنشان کرد: بسیاری از زائران غربی که برای نخستینبار در مراسم اربعین شرکت میکنند، باورشان نمیشود که در برابر خدماتی که دریافت میکنند، هیچ هزینهای از آنها مطالبه نمیشود. همین روحیه ایثار، کرامت و خدمترسانی، یکی از بزرگترین پیامهای فرهنگی و تمدنی اربعین برای جهان امروز است.
هر زائر اربعین یک رسانه است/ روایتهای انسانی، بایکوت رسانهای اربعین را میشکند
خوشرو با تأکید بر ضرورت روایتگری صحیح از این اجتماع عظیم اظهار داشت: هر زائر اربعین یک رسانه است و وظیفه دارد با استفاده از ظرفیت فضای مجازی، بخشی از حقیقت این رویداد را به جهان منتقل کند تا بایکوت رسانهای اربعین شکسته شود.
وی افزود: روایت اربعین باید از حالت خودارجاعی خارج شود. نباید صرفاً برای خودمان از این مراسم بگوییم و از حال و هوای معنوی آن سخن بگوییم، بلکه باید آن را به زبانی جهانی و قابل فهم برای مخاطبان خارج از ایران و عراق روایت کنیم. تجربههای حوزه گردشگری در معرفی ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی کشور میتواند در معرفی اربعین نیز مورد استفاده قرار گیرد.
تجربه اربعین با روایت، منتقل نمیشود؛ باید آن را زیست
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین با بیان اینکه تجربه اربعین تنها با استدلال قابل انتقال نیست، گفت: نمیتوان صرفاً با اقناع منطقی، مخاطبان خارجی را به حضور در اربعین دعوت کرد؛ آنها باید این تجربه معنوی را از نزدیک لمس کنند. به همین دلیل، حضور خبرنگاران، هنرمندان و اینفلوئنسرهای خارجی در مسیر پیادهروی اربعین اهمیت ویژهای دارد.
وی ادامه داد: تجربه نشان داده است که اغلب افرادی که برای نخستینبار در این مراسم حاضر میشوند، از آنچه میبینند شگفتزده میشوند؛ هرچند همواره گروهی از رسانههای معاند تلاش میکنند تصویری تحریفشده از اربعین ارائه دهند.
رسانههای معاند، به دنبال تحریف واقعیت اربعین هستند
خوشرو با اشاره به شیوههای رسانههای معاند برای تخریب تصویر اربعین اظهار داشت: برخی رسانهها تلاش میکنند با انتخاب قابهای محدود و هدفمند، تصویری نادرست از این مراسم ارائه دهند؛ برای مثال، تنها بخشهایی از مسیر را که ممکن است از نظر بهداشتی یا ظاهری قابل نقد باشد، برجسته میکنند و عظمت و حقیقت این حرکت مردمی را نادیده میگیرند.
وی افزود: در سالهای گذشته نیز برخی تصاویر مربوط به اسراف مواد غذایی در مسیر اربعین مورد توجه قرار گرفت. پس از ارائه این گزارشها، جلساتی با موکبداران عراقی برگزار شد تا درباره اصلاح الگوی پذیرایی و کاهش اسراف گفتوگو شود.
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین خاطرنشان کرد: البته نگاه موکبداران عراقی به موضوع متفاوت بود؛ آنان معتقد بودند هر آنچه در مسیر خدمت به زائران امام حسین (ع) هزینه میشود، نزد خداوند محفوظ است و حتی اگر بخشی از غذا مصرف نشود، در چرخه طبیعت مورد استفاده قرار میگیرد. این نگاه برخاسته از فرهنگ ایثار و کرامت مردم عراق است.
روایتهای انسانی، جذابترین سوژههای اربعین هستند
وی با ارائه راهکارهایی برای شکستن بایکوت رسانهای اربعین گفت: یکی از مهمترین اقدامات، تغییر زاویه روایت است. به جای آنکه صرفاً تصاویر هوایی و نماهای گسترده از جمعیت میلیونی منتشر شود، باید به سراغ روایتهای انسانی رفت؛ روایتهایی که از دل زندگی مردم، موکبداران و زائران شکل میگیرد.
خوشرو تصریح کرد: ثبت روایتهای نزدیک و جزئی از افرادی که در این مسیر خدمت میکنند، تأثیر بسیار بیشتری بر مخاطب جهانی دارد. برای نمونه، در یکی از روستاهای عراق با موکبداری مواجه شدیم که با وجود معلولیت و داشتن تنها یک پا، با تمام توان از زائران پذیرایی میکرد. این دست روایتها، حقیقت اربعین را بسیار عمیقتر از هر تصویر کلی و شعارگونه به مخاطبان منتقل میکند و ظرفیت بالایی برای معرفی فرهنگ عاشورا به جهان دارد.
روایتهای انسانی، تصویر واقعی اربعین را به جهان نشان میدهد
خوشرو با تأکید بر اهمیت پرداختن به روایتهای انسانی در مسیر پیادهروی اربعین، اظهار داشت: یکی از جذابترین سوژههای اربعین، داستان انسانهایی است که با وجود سختیها و خاطرات تلخ گذشته، تنها برای خدمت به زائران سیدالشهدا (ع) در این مسیر حضور پیدا میکنند.
وی در بیان نمونهای از این روایتها گفت: در یکی از موکبها با فردی مواجه شدیم که در جریان بمباران پالایشگاه به دست شهید خلبان عباس دوران آسیب دیده و از ناحیه پا دچار معلولیت شده بود. این موضوع میتوانست زمینهای برای شکلگیری کینه نسبت به ایرانیان باشد، اما او با عشق و اخلاص در حال خدمت به زائران ایرانی بود و میگفت هیچگونه نفرتی از مردم ایران در دل ندارد و خدمت به زائران امام حسین (ع) را افتخار خود میداند.
اربعین، پیشبینی جنگ ایران و عراق را باطل کرد
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین با اشاره به برخی تحلیلهای اندیشکدههای غربی افزود: یکی از اندیشکدههای مهم غربی پیشبینی کرده بود که بزرگترین جنگ احتمالی منطقه، میان ایران و عراق خواهد بود؛ زیرا دو کشور سابقه جنگ هشتساله، اختلافات مرزی و مسائل مختلف سیاسی و آبی را دارند.
وی ادامه داد:، اما اربعین تمام این محاسبات را بر هم زد. این اجتماع عظیم، کینهها و آثار بهجامانده از رژیم بعث را از میان برد و میان دو ملت الفتی کمنظیر ایجاد کرد؛ بهگونهای که مردمانی که روزی در دو سوی میدان جنگ قرار داشتند، امروز یکدیگر را در آغوش میگیرند و به هم خدمت میکنند. این از معجزات مکتب سیدالشهدا (ع) است.
مستندسازی هنرمندانه، اثرگذارتر از روایتهای شعاری است
خوشرو با تأکید بر ضرورت تولید آثار مستند و روایتهای هنرمندانه از اربعین اظهار داشت: مستندسازی غیرشعاری از این رویداد اهمیت فراوانی دارد. بخش قابل توجهی از تولیدات رسانهای موجود، بیش از اندازه به شعار نزدیک میشوند و همین مسئله موجب میشود بخشی از ظرفیتهای هنری و تأثیرگذاری اربعین نادیده گرفته شود.
وی افزود: برای معرفی اربعین به مخاطبان جهانی، باید از چهرههای واسط و قابل اعتماد، بهویژه فعالان رسانهای، مستندسازان و اینفلوئنسرهای حوزه سفر و گردشگری بهره گرفت تا بتوانند این تجربه را به زبان مخاطبان خود ترجمه کنند.
همکاریهای فرهنگی و رسانهای، راهی برای جهانی شدن روایت اربعین
دبیر شورای علمی ستاد مرکزی اربعین در پایان، توسعه همکاریهای رسانهای، فرهنگی و گردشگری میان ایران، عراق و دیگر کشورها را یکی از راهکارهای مهم برای معرفی هرچه بهتر این رویداد دانست و خاطرنشان کرد: طراحی پروژههای مشترک در حوزه رسانه، گردشگری و فرهنگ میتواند به جهانی شدن روایت اربعین کمک کند و تصویر واقعی این اجتماع عظیم را فراتر از مرزها به مخاطبان جهان منتقل سازد.
انتهای پیام/ 121
