قیام خونین ۱۷شهریور؛ فصلی ماندگار در کتاب آزادگی ملت ایران

گروه حماسه و جهاد دفاع‌پرس- حجت‌الاسلام و المسلمین سیدرمضان موسوی مقدم، نماینده ولی فقیه در بنیاد شهید و امور ایثارگران؛ بسم‌الله الرحمن الرحیم «وَذَکِّرْهُم بِأَیَّامِ اللَّهِ ۚ إِنَّ فِی ذَٰلِکَ لَآیَاتٍ لِّکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ» (سوره ابراهیم، آیه ۵) 

برخی رخداد‌های تاریخی، فراتر از زمان وقوع خود، به بخشی از حافظه جمعی و هویت یک ملت تبدیل می‌شوند. ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ از جمله این رخدادهاست؛ روزی که شهادت جمعی از مردم در میدان ژاله، به یکی از نماد‌های ماندگار مبارزه ملت ایران علیه استبداد و مطالبه آزادی، استقلال و کرامت انسانی تبدیل شد.۱۷ شهریور، یکی از فصل‌های ماندگار کتاب بلند آزادگی ملت ایران است؛ فصلی که روایت آن، از مبارزه با استبداد آغاز می‌شود و در حماسه‌های دفاع از استقلال و عزت ایران استمرار می‌یابد.

امام خمینی (ره) در پیام خود به مناسبت سالگرد این واقعه، ۱۷ شهریور را در شمار «ایام‌الله» قرار دادند و بر ضرورت زنده نگه داشتن یاد این حوادث برای نسل‌های آینده تأکید کردند. از نگاه ایشان، انقلاب اسلامی حاصل فداکاری مردمی بود که برای رهایی از استبداد و دستیابی به استقلال، هزینه‌ای سنگین پرداختند.

آنچه در آن روز رخ داد، یکی از تلخ‌ترین صحنه‌های واپسین روز‌های رژیم پهلوی بود؛ هنگامی که نیرو‌های رژیم از زمین و هوا مردم بی‌دفاعی را به خاک و خون کشیدند؛ مردمی که جز بیان خواسته‌های خود و فریاد شعار‌های انقلابی، گناهی نداشتند. اهمیت این روز تنها در شهادت مظلومانه مردم نیست، بلکه این قیام را می‌توان یکی از فراز‌های مهم در روند شکل‌گیری انقلاب اسلامی و تثبیت گفتمان استقلال‌خواهی ملت ایران دانست.

این مسیر پس از پیروزی انقلاب نیز در عرصه‌های مختلف ادامه یافت. سال‌های دفاع مقدس، تحریم‌ها و فشار‌های خارجی و در سال‌های اخیر، رویارویی‌های نظامی و امنیتی، هر یک در شرایطی متفاوت، مسئله استقلال و امنیت ملی ایران را در برابر فشار و تحمیل خارجی قرار داده‌اند.

جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان را نیز می‌توان در امتداد همین تجربه تاریخی مورد توجه قرار داد؛ البته با در نظر گرفتن تفاوت‌های روشن میان شرایط، بازیگران و اقتضائات هر دوره. وجه مشترک این تحولات، دفاع از تمامیت ارضی، امنیت ملی و حق ملت ایران برای تصمیم‌گیری مستقل درباره سرنوشت خویش است.

امروز و پس از گذشت قریب به ۲۰۰ روز از جنگ رمضان میدان شهدا و سایر میادین در سطح کشور شاهد حضور مستمر مردمی است که با حضور خود نه تنها تجاوز و زیاده خواهی استکبار جهانی را محکوم کردند بلکه نشان دادند حافظه یک ملت از تاریخ خویش جداشدنی نیست، میدان ژاله دیروز در امتداد خود به میدان شهدای امروز بدل شده است، جایی که نسل‌های مختلف با فاصله‌ای نزدیک به نیم قرن، یک پیام مشترک را فریاد می‌زنند: ایران سرنوشت خود را به اراده بیگانگان واگذار نخواهد کرد. قائد شهید امّت اسلامی در بیانات متعدد، استقلال و عزت ملی را از اصول اساسی جمهوری اسلامی دانسته و استکبار را به عنوان منطق تحمیل اراده قدرت‌های بزرگ بر ملت‌ها مورد نقد قرار داده‌اند.

بر این اساس، مقاومت در برابر سلطه صرفاً یک رویکرد نظامی نیست، بلکه بخشی از راهبرد صیانت از استقلال، هویت و منافع ملی کشور به شمار می‌رود. بزرگداشت این روز نباید به بازخوانی یک واقعه تاریخی محدود شود؛ بلکه باید فرصتی برای توجه به مفهوم ایثار، مسئولیت اجتماعی و ضرورت پاسداشت خانواده‌های شهدا و ایثارگران باشد. امروز، پس از گذشت نزدیک به پنج دهه، اهمیت ۱۷ شهریور در این است که نسل جدید را با ریشه‌های تاریخی استقلال‌خواهی و آزادی‌طلبی ملت ایران آشنا کند.

حفظ این حافظه تاریخی، به معنای انتقال صرفاً یک روایت از گذشته نیست؛ بلکه انتقال مجموعه‌ای از ارزش‌ها و تجربه‌هایی است که در شکل‌گیری هویت معاصر ایران نقش داشته‌اند.

پاسداشت این روز، در نهایت، پاسداشت ملتی است که در بزنگاه‌های تاریخ، بر حق تعیین سرنوشت خویش تأکید کرده و برای صیانت از استقلال و سربلندی ایران، هزینه‌های سنگینی پرداخته است؛ و چه زیباست که این حقیقت را با کلام جاودانه قرآن به پایان بریم:

««فَذَکِّرْ إِنَّ الذِّکْرَىٰ تَنفَعُ الْمُؤْمِنِینَ» (سوره ذاریات، آیه ۵۵)»

انتهای پیام/ 122