شبخیز: رایزنی با وزارت ارشاد برای ایجاد حلقه نخبگانی هنری/ گامهای اصلی بسیج هنرمندان آموزش، کادرسازی و تولید محتوا است
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاعپرس، سیام شهریور ۱۳۶۷ امام خمینی (ره) در پیامی به خانواده هنرمندان شهید، ضمن تجلیل از این شهیدان پیامی را صادر فرمودند که بعدها به «منشور هنرمندان» موسوم شد لذا به همین بهانه و در آستانه هفته دفاع مقدس خبرنگار دفاعپرس به سازمان بسیج هنرمندان کشور رفته و با «حامد شبخیز» مسئول این سازمان گفت وگویی را انجام داده که در ادامه آمده است.
دفاعپرس: ابتدا درباره ساختار کلی بسیج هنرمندان توضیحی بفرمایید.
بسیج هنرمندان یک ساختار و شبکهای دارد که در کشور بیهمتاست، زیرا ما ۴۰۶ کانون شهرستانی را به صورت فعال در شهرستانها داریم که فعالیت میکنند و تنها نهادی هم هستیم که در حوزه هنر ارزشی، هنر متعهد و هنر انقلابی در شهرستانها در قالب همین کانونها فعالیت دارد حتی در برخی نقاط ادارات ارشاد فعال نیستند، اما کانونهای بسیج هنرمندان فعالیت خود را انجام میدهند.
بعد از کانون شهرستانی، ۳۲ سازمان استانی با مرکزیت تهران داریم که فعالیت اصلی و پایهریزی آن بر اساس انجمنهای ادبی و هنری است. همچنین ۱۰ انجمن ادبی و هنری فعال در کشور داریم که در رشتههای مختلف از جمله انجمنهای ادبی و هنری فعال هستند و البته در ذیل آنها هم گروههای ادبی و هنری قرار دارند.
بدین ترتیب حدود ۱۴۰ هزار هنرمند بسیجی را تا به امروز موفق شدهایم در این سازمان ثبتنام کنیم که ۸۰ هزار نفر از این بسیجیان عضو مستقیم سازمان هستند و برخی نیز به صورت مشترک در بسیج هنرمندان فعالیت دارند یعنی به عنوان مثال هم در بسیج محلات فعالیت میکنند و هم عضو بسیج هنرمندان هستند یا در جایی از بسیج فعالیت میکنند و سابقه هنری هم دارند و فعالیت انجام میدهند.
این ساختار کلی بسیج هنرمندان است که به صورت شبکهای و گسترده فعالیت میکند و از نظر تعداد نیرو، یک شبکه منسجم، فعال و قدرتمند کشور محسوب میشود که در حوزه هنر فعالیت دارد و هیچ جایی در کشور هم چنین شبکهای نیست، زیرا این شبکه به برکت بسیج و بنیانگذار انقلاب اسلامی که بسیج را پایهریزی و بنیانگذاری کردند، تشکیل یافته بنابراین از برکات بسیج است که توانستیم چنین شبکهای را در کشور ایجاد کنیم؛ لذا در همین رابطه در حال رایزنی با وزارت ارشاد هستیم تا بتوانیم این هنرمندانی که در دست ما هستند را با بخشهای مختلف وزارت ارشاد مرتبط کنیم و یک حلقه نخبگانی هنری به وجود آوریم.
دفاعپرس: حدود ۳۸ سال از صدور پیام تاریخی امام خمینی (ره) خطاب به هنرمندان میگذرد، به نظر شما مهمترین پیام و محور این نامه برای جامعه هنری امروز چیست؟
پیامی که به «منشور هنرمندان» معروف است، اولین پیامی بود که حضرت امام خمینی رحمتالله علیه بعد از قطعنامه صادر کردند و نخستین پیام رسمی ایشان پس از آن بود. در این پیام منشور، هدف اصلی و معیار یک هنرمند متعهد و انقلابی مشخص و وظیفه او نیز اعلام شده است؛ به عبارت دیگر اینکه هنرمند انقلابی، ارزشی و هنرمند یک جامعه اسلامی باید چه وظایفی داشته باشد در این پیام به آن اشاره شده است.
اگر این پیام چند سطری باز شود، میتوانیم درباره آن کتاب و مقالههای متعددی بنویسیم و حتی میتواند منبعی برای پژوهش دانشجویان، مخصوصاً رشته هنر را در قالب همین پیام فراهم کنیم، چون این پیام واقعاً پیامی جامع است برای اینکه در این پیام وظیفه هنرمند به صورت مشخص بیان شده است.
حضرت امام خمینی رحمتالله علیه در پیام خود به هنرمندان به چند نکته از جمله اینکه هنرمند نباید بترسد، با زبان هنر از حق مظلوم دفاع کند، از ظالم بگوید و از حق مظلوم در مقابل ظلمی که میشود بنویسد، با زبان هنر به جنگ با استعمار، استبداد و اسلام آمریکایی برخیزد و با قلم خود در این راستا به اسلام و مسلمین خدمت کند، از مستضعفین و ظلمی که به آنها شده و نیز اسلام ناب محمدی بنویسد، اشاره کردند.
بنابر این وظیفه ذاتی ما این است که در راستای هنرمان و اهداف انقلاب اسلامی و نیز اهداف مدنظر امامین انقلاب باشیم؛ در همین راستا وظیفه داریم پیام مورد اشاره را در بین هنرمندان انتشار دهیم و هنرمندان را به وظیفهشان آگاه کنیم تا پای کار بیایند و برای این پیام کار کنند لذا بواسطه جامعیتی که پیام امام خمینی رحمتالله علیه دارد، هنرمندان میتوانند در ابعاد مختلف هنری آن را مورد استفاده قرار دهند و در رشتههای متعدد برای این پیام شعر، مقاله و کتاب بنویسند، مستند تولید کرده و فیلم کوتاه تولید کنند.
البته تا حدودی نیز بسیج هنرمندان توانسته در این زمینه کارهایی را پیش ببرد که یکی از آنها این است که در سالروز انتشار این پیام برنامهای ده روزه را از بیست و یکم شهریور ماه که سالروز تولد شهید سید مرتضی آوینی و روز سینماست شروع کرده و تا سیام شهریور ماه ادامه دارد به نحوی که هر روز آن را به یک رشته هنری اختصاص دادیم.
دفاعپرس: سازمان بسیج هنرمندان برای اینکه این پیام امام خمینی (ره) در میان هنرمندان فراگیر شود و جهت پیدا کند، چه کاری انجام داده است؟
سالهای قبل برنامههای روز قشر بسیج هنرمندان را هم زمان با هفته هنر انقلاب اسلامی که مصادف با سالروز شهادت سید شهیدان اهل قلم سید مرتضی آوینی در ۲۰ فروردین است در نقاط مختلف کشور برگزار میکردیم و به نوعی سهمی در زنده نگه داشتن هنر انقلاب و یاد و خاطره سید شهید اهل قلم داشتیم. اما امسال با توجه به جلسات متعدد و فراوانی که با نخبگان هنری کشور برگزار کردیم، مصمم شدیم تا برنامههای روز قشر بسیج هنرمندان را تغییر دهیم و به سیام شهریور که سالروز صدور پیام تاریخی امام خمینی رحمتالله علیه به هنرمندان است، منتقل کنیم؛ موضوعی که اکنون در حال تصویب آن قرار داریم.
امسال سعی داریم این روز را در جامعه هنری مطرح کنیم تا بدانند سالروز انتشار منشور هنر و هنرمند امام راحل، سیام شهریور است و از سال آینده برنامههای ویژهای را که در این رابطه مدنظر داریم، برگزار کنیم.
دفاعپرس: پیام امام خمینی (ره) بر «هنر متعهد» و «هنر در خدمت ارزش ها» تاکید داشت؛ با توجه به این موضوع ارزیابی شما از عملکرد هنرمندان بسیجی در تحقق این نگاه در بیش از سه دهه اخیر چیست؟
ما هنرمندان بسیجی با استفاده از شبکهای که در اختیار داریم، تلاش کردهایم اهداف اصلی بسیج هنرمندان یعنی همان هنری که مدنظر اسلام و امامین انقلاب بوده را پیش ببریم این هدف کاملاً مشخصه و تا جایی که توانستیم در این مسیر قدم برداشتیم. نه اینکه به قله رسیدیم بلکه در مسیر هستیم، چون رسیدن به قله بسیار زمان میبرد با این حال به دلیل آن که بسیج هنرمندان به صورت شبکهای کار کرده به نظر میرسد تا حدودی توانسته حداقل وظایف خود را ایفا کرده و هنر مدنظر امام راحل را محقق سازد.
دفاعپرس: بفرمایید این برنامههایی که انجام دادید چه برنامههایی بوده است؟
موضوع اصلی برگزاری کارگاهها، دورههای آموزشی، تربیت نیرو و تربیت کادر هنر انقلاب و نیز رویدادهای فرهنگی و هنری که طی این ۲۰ سال اخیر توسط بسیج انجام شده، پیام مورد اشاره و اهداف امام راحل از صدور این پیام است.
دفاعپرس: چرا با وجود سابقه چندین ساله فعالیت سازمان بسیج هنرمندان هنوز آن گونه که باید آثار هنری مرتبط با انقلاب اسلامی از سوی هنرمندان تربیت شده توسط این سازمان مشاهده نمیکنیم؟
فعالیتهای خوبی صورت گرفته و حتی آثار متعدد ارزشی و انقلابی خوبی در قالب برنامهها، رویدادها و جشنوارههای متعدد هنری تولید و عرضه شده، اما مشکلی که ما در بسیج هنرمندان بررسی کردیم و در حال رفع آن هستیم، رسانهای شدن این موضوعات است بر این اساس در تلاشیم این نقص را از بین ببریم و بتوانیم هم هنرمندان را مطرح کنیم و هم هنر آنها را در رسانهها، فضای مجازی و جاهایی که نیاز جامعه است، انتشار دهیم. به عبارت دیگر دورههای تربیت کادر برای هنر انقلاب اسلامی انجام شده، اما در رسانهها دیده نشده است به همین جهت در حال برطرف کردن این عیب و نقص در بسیج هنرمندان هستیم.
دفاعپرس: مهمترین چالشهای پیش روی هنر متعهد و انقلابی در فضای امروز که رسانهها و شبکههای اجتماعی گسترش زیادی پیدا کردهاند، چیست و بسیج هنرمندان چگونه با این چالشها مواجه میشود؟
امروز با توجه به اینکه فناوری و ابزار رسانه در حال تغییر است، آموزش اولین گامی است که بسیج هنرمندان و سایر نهادهای مرتبط با هنر باید آن را جدی بگیرند. بعد از آموزش باید کادرسازی اتفاق بیفتد و بعد از کادرسازی، بهکارگیری این هنرمندان و تولید محتوای اثرگذار در جامعه است. به عبارت دیگر باید آموزش را در گام اول جدی بگیریم تا بتوانیم هنرهای جدیدی که امروزه مخصوصاً در حوزه هوش مصنوعی در جامعه مطرح شده را توسط همین هنرمندان متعهد و انقلابی ترویج دهیم.
پس اولین گام، همانطور که عرض کردم، جدی گرفتن آموزش است تا بتوانیم در آینده یک کادرسازی مناسب و ذیل آن، تولید محتوای قدرتمند جهت ارائه به جامعه داشته باشیم لذا از این روی تاکنون آموزش در چند مرحله و در تمام رشتهها در استانها و کانونهای ما انجام گرفته و کادرسازی اتفاق افتاده است و اکنون در مرحلهای هستیم که بسیجیان هنرمند میتوانند در رشتههای مدنظرشان تولید محتوا داشته باشند.
دفاعپرس: متقاضیان زیادی نسبت به فراگیری علوم هنری وجود دارند و فعالیتهای متعددی هم انجام میدهند لذا با لحاظ کردن این موضوع چالش و دغدغه عمده در این حوزه را چه میبینید؟
چالش عمده را در آموزش میبینیم، چون دوران آموزش نباید کوتاه شود به همین دلیل برنامههای سال جاری را ذیل برنامههای آموزشی دیده بودیم، اما متأسفانه از اسفند ماه سال گذشته که درگیر جنگ تحمیلی شدیم و بواسطه آن بیشتر برنامههای سازمان بسیج تحتالشعاع این جنگ قرار گرفت، نتوانستیم به اهدافی که در حوزه آموزش در نظر داشتیم، برسیم. اما در تلاش هستیم تا با پای کار آوردن هنرمندان شاخص، متعهد و انقلابی، سال بعد در حوزه آموزش به صورت ویژه کار کنیم و حتی شاید برنامه، رویداد و یا جشنوارهای را هم نداشته باشیم تا بتوانیم آموزشهای لازم را به صورت جدی برگزار کنیم، چون وقتی آموزش جدی گرفته شود، هم کادرسازی و هم محتوای خوبی خواهیم داشت.
اما یکی از دغدغههای هنرمندان هم، چون سایر اقشار مردم دغدغه معیشتی است لذا چنانچه بتوانیم مشکل معیشتی هنرمندان را در کل کشور حل کنیم، آثار فاخر هنری بیشتری را شاهد خواهیم بود.
دفاعپرس: میتوانید؟
ما تا حدودی میتوانیم، ولی باید همکاری و همافزایی هم اتفاق بیفتد یعنی نه سازمان بسیج هنرمندان و نه وزارتخانههای دیگر به تنهایی نمیتوانیم این کار را انجام دهیم ولی میتوانیم با همفکری، همافزایی و همکاری، این دغدغه اصلی هنرمندان را رفع کنیم.
دفاعپرس: فرمودید کادرسازی و تولید محتوا به خوبی در بسیج هنرمندان صورت میگیرد ولی آیا این تولید محتوا قابلیت رقابت با سایر برنامههای هنری که در خارج مجموعه بسیج برگزار میشود را هم دارد؟
برندسازی برای جشنوارههای هنری که توسط بسیج هنرمندان برگزار میشود اتفاق نیافتاده استچون اگر بخواهیم به این سمت حرکت کنیم، جشنوارههای اصلی کشور که به عنوان نماد هنری کشور مطرح هستند با مشکل مواجه میشوند، اما با این حال تا حدودی توانستیم در جشنوارههای هنری موفق شویم و مورد قبول سازمان بسیج مستضعفین و جامعه هنری هم قرار گیرد به نحوی که توانستیم شبکه بسیج هنرمندان را با این جشنوارهها مطرح کرده و در ذیل این جشنوارهها، محتواهای متعددی در حوزه ادبیات داستانی، تئاتر و هنرهای نمایشی، سینما و فیلم، مخصوصاً فیلم کوتاه و آثار متعدد تجسمی که در نمایشگاههای ملی و بینالمللی دیده شدهاند، نیز تولید کنیم؛ این آثاری که تولید شده میتواند در کشور با اساتید مطرح همان رشته رقابت کند.
البته باید این توضیح را هم داد که ما در انجمنهای بسیج هنرمندان، چه در سطح استان، چه در سطح شهرستان و چه در سطح ملی، نخبگان رشتههای هنری را توانستیم جذب کنیم و فعالیت را با آنها پیش ببریم و با این شرایط توانستیم حرفی برای گفتن در جامعه داشته باشیم.
دفاعپرس: سازمان بسیج مستضعفین اقشار و سازمانهای متعددی مانند بنیاد روایت دارد که در بخش هنری فعالیت دارند، آیا ظرفیتهای یکدیگر برای فعالیتهای هنری استفاده میکنید؟
باید در داخل سازمان بسیج مستضعفین با یکدیگر همافزایی داشته باشیم به عبارت دیگر افرادی که توسط بسیج هنرمندان تربیت میشوند میتوانند توسط سایر سازمانها و اقشار بسیج بکار گیری شوند لذا برای تحقق این موضوع رایزنیهایی هم صورت گرفته و طرحهایی هم داده شده است.
دفاعپرس: با توجه به شرایط منطقهای و جبهه مقاومت، نقش هنرمندان بسیجی در تولید آثار هنری در حوزه مقاومت و دفاع مقدس را چگونه ارزیابی میکنید؟
برای جبهه مقاومت یک رویدادی با عنوان «وعده صادق در آیینه هنر» طراحی کردیم تا به صورت به صورت ملی و بینالمللی برگزار شود به همین جهت چند روز پیش هیئت و شورای اندیشهورزی این برنامه را با حضور رئیس سازمان بسیج مستضعفین، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس شورای شهر تهران داشتیم.
اگر این برنامه و اشکال مختلف از چنین برنامههایی را در جامعه هدف هنری برگزار کنیم، میتوانیم حرفی برای گفتن در جبهه مقاومت داشته باشیم، زیرا باید به اشکال مختلف این ایثارگریها و جانفشانیها را به زبان هنر به سایر ملل انتقال دهیم که یکی از این راهها همین رویدادهای هنری است.
علاوه بر این برنامهای هم با نام رویداد هنری «میناب ۱۶۸» ویژه بانوان هنرمند داریم که در حال رایزنی با کشورهای محور مقاومت هستیم تا به صورت بینالمللی برگزار کنیم؛ برنامهای که در نوع خودش یکی از برنامههای فاخر، ارزشی و ویژه بانوان هنرمند است و اگر بتوانیم این کار را پیش ببریم، جریانسازی خوبی اتفاق میافتد و آثار هنری فاخری جریان پیدا میکند.
دفاعپرس: چرا تولید آثار هنری فاخر مرتبط با دفاع مقدس رو به کاهش است؟
مشکلات متعددی را میتوان در این مورد عنوان کرد؛ یکی میدان دادن به هنرمندان متعهد است؛ رهبر شهید چندین بار با این مضمون فرمودند که «کار را بدهید بچههای خودمان تولید کنند، حتی اگر کار خراب باشد»ای یعنی باید به هنرمندان متعهد انقلابی میدان دهیم و از آنها پشتیبانی کنیم تا بتوانند آثار فاخر و ارزشی تولید کنند. یک مشکل هم در روایت اول است؛ باید هنرمندانمان در میدان و در جریان برنامههای هفته دفاع مقدس باشند و میدان را خالی نکنند تا روایت اول از زبان هنرمند خودمان گفته شود؛ یک مشکل هم این است که برخی از هنرمندان پای کار و میدان نمیآیند؛ اگر بیایند، حتماً آثار فاخری تولید خواهد شد.
دفاعپرس: چشم انداز و برنامههای آینده سازمان بسیج هنرمندان برای تقویت جریان هنر انقلابی و تعامل با نسل جدید هنرمندان چیست؟
یکی از برنامههای آینده این سازمان کنگره ملی شهدای هنرمند است؛ البته اجرای این برنامه یکبار در سال ۹۳ برگزار شد و در آن سال با حضور، همکاری و همافزایی نهادهای فرهنگی و هنری کشور این اتفاق افتاد و مقرر بود در سال ۱۴۰۳ هم برگزار شود که با توجه به تغییرات بوجود آمده در سازمان بسیج مستضعفین، این برنامه انجام نشد لذا تصمیم گرفتیم این برنامه را در سال جاری انجام دهیم. از این روی همزمان با آغاز هفته دفاع مقدس، ۳۲ اجلاسیه استانی شهدای هنرمند را تا دهه فجر در استانها برگزار خواهیم کرد که از این تعداد برگزاری ۸ اجلاسیه تخصصی از جمله اجلاسیه شهدای صنایع دستی، شهدای تجسمی و خوشنویسی، شهدای فیلم و سینمایی، شهدای هنرهای نمایشی، شهدای شعر، شهدای ادبیات داستانی و شهدای موسیقی را در تهران طی مدت یاد شده پیش بینی کردیم.
در بهمن ماه هم سعی داریم اجلاسیه نهایی و اختتامیه کنگره شهدای هنرمند را در تهران برگزار کنیم که در آن فعالیتهای متعددی از جمله نمایش بزرگ میدانی، تولید آثار فاخر و ارزشی با محوریت معرفی شهدای هنرمند را خواهیم داشت.
گفتوگو: رحیم محمدی
انتهای پیام/ 231
