«در دامنه آتشفشان» و کشف جهان ابراهیم حاتمی‌کیا
مهدی آگاه‌منش، کارگردان مستند «در دامنه آتشفشان»، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، درباره شکل‌گیری این اثر اظهار داشت: این مستند به سفر تحقیقاتی ابراهیم حاتمی‌کیا به سوریه در سال ۱۳۹۵ بازمی‌گردد؛ سفری که با هدف تحقیق و شناخت شرایط میدانی، جامعه سوریه و فضای حاکم بر جنگ، پیش از ساخت فیلم سینمایی «به وقت شام» انجام شد.
کارگردان مستند «در دامنه آتشفشان» افزود: در این مستند مخاطب همراه با ابراهیم حاتمی‌کیا به سوریه سفر می‌کند و علاوه بر مشاهده شرایط این کشور، شناختی کلی از مسائل سوریه و زندگی مردم آن به دست می‌آورد.
وی با اشاره به رویکرد متفاوت مستند «در دامنه آتشفشان» تصریح کرد: مسئله اصلی برای ما صرفاً ثبت یک سفر بیرونی نبود؛ به‌تدریج متوجه شدیم که در کنار این سفر، نوعی سفر درونی نیز شکل گرفته است. محیط و اتفاقاتی که حاتمی‌کیا با آن‌ها مواجه می‌شود، بر او تأثیر می‌گذارد و ما تلاش کردیم این تأثیرات، تغییر نگاه و شناخت تازه‌ای را نیز در مستند منعکس کنیم.
تلاش برای نمایش جهان درونی حاتمی‌کیا
آگاه‌منش درباره دشواری‌های تولید این اثر و حضور گروه در مناطق جنگی گفت: من شخصاً همراه گروه به سوریه نرفتم و در ایران مسئولیت تدوین و بخش‌هایی از کارگردانی را برعهده داشتم؛ بنابراین برای بیان جزئیات شرایط حضور در سوریه، بهتر است با دوستانی که در آن سفر حضور داشتند، گفت‌وگو شود.
کارگردان مستند «در دامنه آتشفشان» درباره ضرورت روایت اتفاقات جنگ برای مخاطبان بین‌المللی نیز اظهار داشت: به نظرم ما به‌عنوان فیلمساز وظیفه داریم بتوانیم اتفاقات را با زبانی روایت کنیم که مخاطبان بیشتری، از جمله مخاطبان بین‌المللی، امکان ارتباط با آن را داشته باشند. البته این کار صرفاً از عهده یک فیلمساز برنمی‌آید و نیازمند فراهم شدن شرایط و حمایت در سطح سیاست‌گذاری فرهنگی است.
وی ادامه داد: فیلمسازان خوبی در کشور داریم که اگر بستر مناسب برای فعالیت آن‌ها فراهم شود، می‌توانند آثار مؤثرتر و گسترده‌تری تولید کنند. وجود یک نگاه کلان در سیاست‌گذاری فرهنگی می‌تواند مسیر را برای روایت هنری و سینمایی این موضوعات هموار کند.
حاتمی‌کیا؛ فیلمسازی که با حساب‌وکتاب جلو نمی‌رود
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره همراهی ابراهیم حاتمی‌کیا با تولید مستند عنوان کرد: حاتمی‌کیا در جریان تولید همراهی خوبی با گروه داشت. ایشان انسانی مهربان و همراه هستند و چه در زمان تولید و چه پس از آن، تعامل خوبی با گروه داشتند. نسخه اولیه مستند را نیز مشاهده کردند، اما هنوز فرصت تماشای نسخه نهایی برایشان فراهم نشده بود.
کارگردان «در دامنه آتشفشان» درباره تأثیر سفر سوریه بر شکل‌گیری فیلم سینمایی «به وقت شام» نیز گفت: به اعتقاد من این سفر تأثیر زیادی بر فیلم نهایی داشته است. وقتی فردی با رزمندگانی مواجه می‌شود که روزگاری دوستانش بوده‌اند و اکنون در شرایط دشوار جنگی قرار دارند، ممکن است انگیزه مضاعفی برای ادامه مسیر پیدا کند.
وی افزود: برداشت من این است که حاتمی‌کیا با وجود آگاهی از حواشی و انتقاداتی که ممکن است متوجه ساخت چنین آثاری شود، احساس مسئولیت می‌کند. وقتی می‌بیند افرادی در میدان نبرد جان خود را به خطر می‌اندازند، شاید با خود بگوید تحمل چند انتقاد و حاشیه در برابر آنچه در میدان اتفاق می‌افتد، مسئله بزرگی نیست.
از سفرنامه تا بازخوانی یک تجربه شخصی
آگاه‌منش با اشاره به استفاده از بخش‌هایی از فیلم «به وقت شام» در مستند «در دامنه آتشفشان» خاطرنشان کرد: تلاش کردیم صحنه‌هایی از فیلم «به وقت شام» را در مستند قرار دهیم تا این تصاویر به نوعی بازنمایی ذهنی و تصویرسازی از تجربه‌های حاتمی‌کیا تبدیل شوند. برخی شباهت‌های تصویری میان این دو اثر نیز نشان می‌دهد که سفر سوریه تا چه اندازه می‌توانسته بر شکل‌گیری فیلم سینمایی تأثیرگذار باشد.
وی تأکید کرد: تمام تلاش ما این بود که به درونیات حاتمی‌کیا نزدیک شویم. ساخت یک سفرنامه کار چندان پیچیده‌ای نیست؛ بخش مهم انرژی گروه صرف این شد که بتوانیم از سطح اتفاقات بیرونی عبور کنیم و به تجربه‌ها و دریافت‌های درونی این فیلمساز نزدیک شویم.
«در دامنه آتشفشان»؛ آغاز مسیری برای شناخت وجوه دیگر حاتمی‌کیا
این کارگردان در پاسخ به پرسشی درباره ساخت مستندهای شخصیت‌محور درباره ابراهیم حاتمی‌کیا گفت: این مستند نه نخستین اثر درباره ایشان است و نه امیدوارم آخرین آن باشد. حاتمی‌کیا وجوه مختلفی دارد که می‌توان در آثار مستند به آن‌ها پرداخت و هر بار به بخشی تازه از شخصیت و نگاه او نزدیک شد.
آگاه‌منش در پایان، مهم‌ترین ویژگی حاتمی‌کیا از نگاه خود را نوع مواجهه او با موضوعات دانست و گفت: آنچه برای من جذاب است، این است که او با روحیه و احساس خودش به سراغ موضوعات می‌رود و صرفاً محاسبات و حساب‌وکتاب‌های معمول را در نظر نمی‌گیرد. اگر قرار بود همه‌چیز را با دو دو تا چهار تا کردن بسنجد، شاید اساساً برخی از فیلم‌هایش را نمی‌ساخت.
انتهای پیام/ 121
