زنان در سینمای دفاع مقدس نباید به شخصیت‌های تابع و چشم‌انتظار محدود شوند
به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، مهیا دهقانی، بازیگر سینما و تلویزیون، در کارگاه انتقال تجربه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، با اشاره به جایگاه زنان در سینمای دفاع مقدس، درباره ضرورت توجه به ابعاد مختلف شخصیت‌پردازی، ظرفیت‌های دراماتیک زنان، ضعف‌های فیلمنامه‌نویسی و الزامات بازیگری مقابل دوربین به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت.
وی با تأکید بر اینکه جهان زنانه می‌تواند به روایت‌های جنگی عمق و پیچیدگی بیشتری ببخشد، اظهار داشت: زن می‌تواند بخشی از ترس‌ها، تردیدها و لایه‌های پنهان قهرمان را آشکار کند و از این طریق، روایت جنگ را از یک داستان ساده و یک‌بعدی فراتر ببرد.
دهقانی با اشاره به تغییر تدریجی تصویر زنان در سینمای دفاع مقدس در دهه‌های گذشته افزود: حضور زنان در آثار اولیه سینمای جنگ محدودتر بود، اما به‌تدریج شاهد شکل‌گیری شخصیت‌های پیچیده‌تر و تأثیرگذارتری در آثاری همچون «گیلانه»، «شیار ۱۴۳»، «ویلایی‌ها» و «دسته دختران» بوده‌ایم.
این بازیگر یکی از ضعف‌های رایج در برخی آثار جنگی را نمایش زنان در قالب شخصیت‌هایی همواره موافق، تابع و چشم‌انتظار دانست و تصریح کرد: واقعیت اجتماعی جنگ بسیار پیچیده‌تر از این تصویر است. ممکن است مادری در ابتدا با رفتن فرزندش به جبهه مخالف باشد، اما در مسیر داستان دچار تحول شود. همین تضادها و تغییرات شخصیتی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری یک مسیر دراماتیک قدرتمند باشد. زنان در دوران جنگ صرفاً در پشت جبهه حضور نداشتند و می‌توانند در روایت‌های سینمایی نیز به‌عنوان شخصیت‌هایی فعال، تصمیم‌گیر و حتی قهرمان ایفای نقش کنند.
وی در بخش دیگری از این کارگاه، با اشاره به ضرورت پرهیز از قهرمان‌سازی‌های یک‌بعدی اظهار داشت: قهرمان نباید از ابتدا شخصیتی کامل و دست‌نیافتنی باشد؛ چراکه اگر مخاطب با انسانی بی‌خطا مواجه شود، امکان برقراری ارتباط عمیق با او کاهش می‌یابد. باید ببینیم یک فرد چگونه از دل تردیدها، اشتباهات و انتخاب‌های دشوار به قهرمان تبدیل می‌شود. زندگی واقعی سرشار از تناقض است و شخصیت‌های حاضر در آثار جنگی نیز باید از همین پیچیدگی‌های انسانی برخوردار باشند.
دهقانی در ادامه با تأکید بر اهمیت فیلمنامه در شکل‌گیری یک اثر موفق سینمایی، فیلمنامه را موتور فیلم دانست و گفت: اگر ساختار داستان، روابط علت و معلولی و مسیر تحول شخصیت در متن به‌درستی شکل نگرفته باشد، بازیگر به‌تنهایی نمی‌تواند اثر را نجات دهد. فیلمنامه‌نویس باید به شخصیت زن امکان کنشگری بدهد؛ شخصیتی که با موانع مواجه شود، تصمیم بگیرد و پیامد انتخاب‌های خود را تجربه کند.
این بازیگر سینما و تلویزیون در ادامه به الزامات حرفه بازیگری اشاره کرد و گفت: بازیگر حرفه‌ای علاوه بر تسلط بر بدن و بیان، باید شناخت مناسبی از فیلمنامه، دکوپاژ و فرایند فیلمبرداری داشته باشد. بخش قابل‌توجهی از احساسات و وضعیت درونی شخصیت در دیالوگ‌ها بیان نمی‌شود و بازیگر باید بتواند این مفاهیم را از طریق رفتار، حرکات و نگاه به مخاطب منتقل کند.
دهقانی همچنین اعتماد متقابل میان کارگردان و بازیگر را ضروری دانست و تأکید کرد: کارگردان نباید با دخالت بیش از اندازه، فرصت خلاقیت و خلق لحظه را از بازیگر بگیرد. گاهی یک نقش کوتاه می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر روایت و کلیت یک اثر داشته باشد.«رفتار حرفه‌ای از کار حرفه‌ای هم مهم‌تر است» و افزود: هنرمند برای ماندگاری در عرصه هنر باید همواره مطالعه کند، آثار مختلف را ببیند، تمرین داشته باشد و در مسیر گسترش جهان‌بینی خود حرکت کند.
انتهای پیام/ 161
