مدرسه با موتورسیکلت؛ زنگ خطر برای جان دانشآموزان تهرانی
گروه جامعه دفاعپرس: صبحها، همزمان با آغاز فعالیت مدارس، در برخی خیابانها و کوچههای تهران صحنههایی دیده میشود که نمیتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد؛ چند دانشآموز با یک موتورسیکلت راهی مدرسه میشوند؛ گاهی دو نفر و گاهی حتی سه نفر، بدون آنکه همه سرنشینان کلاه ایمنی داشته باشند یا راننده از شرایط قانونی و مهارت لازم برای رانندگی برخوردار باشد.

برای برخی خانوادهها، موتورسیکلت وسیلهای سریع و کمهزینه برای رساندن فرزند به مدرسه است، اما همین انتخاب میتواند دانشآموزان را در معرض خطر جدی تصادف قرار دهد؛ بهویژه زمانی که راننده نوجوانی فاقد گواهینامه باشد یا موتورسیکلت بیش از ظرفیت مجاز سرنشین داشته باشد.
موضوع فقط یک تخلف رانندگی نیست؛ مسئله، امنیت دانشآموزانی است که هر روز برای رفتن به مدرسه و بازگشت به خانه، در معرض خطر قرار میگیرند.
یکی از نکات مهم در بررسی موضوع موتورسیکلتسواری دانشآموزان، تغییر مقررات مربوط به سن دریافت گواهینامه است. بر اساس اصلاح آییننامه صدور انواع گواهینامههای رانندگی در آذرماه ۱۴۰۲، حداقل سن دریافت گواهینامه موتورسیکلتهای رده الفـم و الفـ۱ به ۱۶ سال کاهش یافته است.
البته دریافت این گواهینامه مستلزم طی دوره آموزشی، ارائه گواهی سلامت جسمی و روانی و قبولی در آزمونهای نظری و عملی است. این گواهینامهها نیز صرفاً برای تردد در معابر درونشهری اعتبار دارند و اجازه رانندگی با هر نوع موتورسیکلتی را به نوجوانان نمیدهند. همچنین بر اساس مصوبه هیئت وزیران، گواهینامههای رانندگی موتورسیکلت در چهار دسته تعریف شده و سن مجاز دریافت مجوز برای موتورسیکلتهای سبک، با حجم کمتر از ۵۰ سیسی یا توان برقی زیر ۴ کیلووات و حداکثر سرعت ۴۵ کیلومتر، از ۱۸ سال به ۱۶ سال کاهش یافته است.
بنابراین، دانشآموز ۱۶ ساله صرفاً به دلیل رسیدن به این سن، مجاز به رانندگی با هر موتورسیکلتی نیست و باید گواهینامه متناسب با وسیله نقلیه را دریافت کرده باشد.
رئیس پلیس راه راهور فراجا از صدور بیش از ۱۱۲ هزار گواهینامه موتورسیکلت برای نوجوانان ۱۶ ساله در تهران خبر داده بود؛ آماری که نشان میدهد موضوع حضور نوجوانان در چرخه استفاده از موتورسیکلت، ابعاد قابل توجهی پیدا کرده است.
رانندگی بدون گواهینامه جرم است، نه تخلف
مطابق ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی، رانندگی بدون داشتن گواهینامه رسمی، جرم محسوب میشود. بر اساس این ماده، فردی که برای نخستین بار بدون گواهینامه اقدام به رانندگی با وسیله نقلیه موتوری نیازمند گواهینامه کند، به حبس تعزیری تا دو ماه یا جزای نقدی یا هر دو محکوم میشود. در صورت تکرار، مجازات حبس از دو تا شش ماه خواهد بود.
همچنین مطابق ماده ۱۰ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، مأموران در مواجهه با راننده فاقد گواهینامه، وسیله نقلیه را متوقف و راننده را به مرجع قضایی معرفی میکنند.
باید به این نکته توجه داشت که در صورتی که شخص به دلیل نداشتن گواهینامه مهارتی در رانندگی نداشته باشد و مرتکب قتل شود: قتل او نیز شبه عمد بوده، اما این فرد این فرد علاوه بر پرداخت دیه کامل مقتول و تحمل حبس یا جزای نقدی، مطابق ماده ۷۱۴ و ۷۱۸ قانون مجازات اسلامی به بیش از دو سال حبس محکوم خواهد شد. همچنین دادگاه میتواند یک تا پنج سال راننده را از رانندگی یا تصدی هر گونه وسیله نقلیه محروم کند.
به این ترتیب، خانوادههایی که موتورسیکلت را در اختیار فرزند فاقد گواهینامه قرار میدهند، باید نسبت به پیامدهای قانونی و خطرات احتمالی این تصمیم توجه جدی داشته باشند.
حمل چند سرنشین؛ تخلفی که میتواند حادثهساز شود
یکی دیگر از رفتارهای پرخطر در میان برخی دانشآموزان موتورسوار، سوار شدن چند نفر بر یک موتورسیکلت است. موتورسیکلت برای تعداد مشخصی از سرنشینان طراحی شده و حمل بیش از ظرفیت مجاز، علاوه بر تخلف قانونی، میتواند تعادل وسیله نقلیه و امکان کنترل آن را کاهش دهد.

در شرایطی که موتورسیکلت با چند سرنشین در خیابانهای پرترافیک تهران حرکت میکند، کوچکترین تغییر مسیر یا ترمز ناگهانی میتواند به واژگونی و آسیبدیدگی سرنشینان منجر شود.
مطابق مقررات راهنمایی و رانندگی، استفاده از کلاه ایمنی برای راننده و سرنشین موتورسیکلت الزامی است. بنابراین، حتی در مواردی که راننده دارای گواهینامه باشد، حمل سرنشین غیرمجاز یا رعایت نکردن الزامات ایمنی همچنان مشمول برخورد قانونی خواهد بود.
۴۸ درصد جانباختگان تصادفات تهران موتورسوار هستند
نگاهی به آمارهای پلیس راهور تهران بزرگ نشان میدهد نگرانی درباره ایمنی موتورسواران بیدلیل نیست.
بر اساس آمار سرهنگ «رابعه جوانبخت» رئیس مرکز برخط پلیس راهور تهران بزرگ، ۴۴ درصد جانباختگان تصادفات پایتخت در سال ۱۴۰۴ را موتورسواران تشکیل دادهاند.
همچنین طبق اعلام سردار «سید ابوالفضل موسویپور» رئیس پلیس راهور تهران بزرگ؛ ۴۸ درصد فوتیها در تصادفات پایتخت موتورسواران هستند. همچنین به گفته وی، از این تعداد فوتی موتورسواران دلیل ۸۰ درصد فوتیها، ضربه مستقیم به سر اعلام شده است.
رئیس پلیس راهور تهران بزرگ میگوید: در نیمه نخست امسال شاهد ۲۳ هزار و ۱۷۸ فقره تصادف موتورسیکلتسواران بودیم آماری که اگرچه در سایه ۱۷۸ فوتی، ۹ هزار و ۸۶ مجروح و ۱۳ هزار و ۹۱۴ خسارت مالی قرار گرفته، اما یک واقعیت تلخ را برجسته میکند اینکه موتورسواران با وجود سهم ۴۸ درصدی از کل تصادفات فوتی پایتخت، همچنان بیتوجه به مهمترین سپر محافظ جان خود یعنی (کلاه ایمنی) هستند.
نکته قابل توجه آنکه در همین گزارش اعلام شده است نوجوانان زیر ۱۸ سال نیز در میان قربانیان تصادفات حضور داشتهاند و اغلب در زمان حادثه ترکنشین موتورسیکلت یا سرنشین خودرو بودهاند.
سرهنگ علیاصغر شریفی رئیس مرکز اطلاع رسانی پلیس راهور تهران بزرگ نیز در خصوص تحلیل تصادفات موتورسیکلت سواران و آمار بالای تصادفات فوتی این کاربران ترافیکی عنوان میکند: بیش از ۵ میلیون دستگاه موتورسیکلت در شهر تهران تردد میکنند که معادل حدود ۲۸ درصد از کل موتورسیکلتهای کشور است، همچنین تا کنون حدود ۸۴ هزار کلاه ایمنی در راستای طرح «کلاه ایمنی، کلاه زندگی» به شهروندان موتورسوار فاقد کلاه ایمنی اهدا شده است.
سرهنگ شریفی با اشاره به تخلفات شاخص موتورسواران در تهران میگوید: عدم استفاده از کلاه ایمنی، ورود ممنوع، تغییر مسیر ناگهانی، حرکت در پیاده رو، عبور از چراغ قرمز، حرکات نمایشی و پوشش پلاک از تخلفات موتورسواران هستند.
وی در تحلیل تصادفات فوتی از نظر سن متوفیان عنوان میکند: گروه سنی ۳۰ تا ۴۹ سال با فراوانی ۲۷ درصد رتبهدار گروه سنی متوفیان پایتخت در نیمه اول سال ۱۴۰۵ هستند. ۱۸ تا ۲۹ سالهها با فراوانی ۲۲ درصد که اغلب موتورسیکلت سوار بودند در رتبه دوم، سالمندان بالای ۶۵ سال با ۱۳ درصد در رتبه سوم، گروه سنی ۵۰ تا ۶۴ سال (میانسالان) با ۱۲ درصد در رتبه بعدی و کودکان و نوجوانان زیر ۱۸ سال که اغلب ترکنشین موتور یا در صندلی عقب خودرو بدون بستن کمربند ایمنی بودند، در رتبه آخر متوفیان قرار دارند.
آموزشوپرورش و خانوادهها چه مسئولیتی در قبال موتورسواران نوجوان دارند؟
با وجود برخوردهای قانونی پلیس، به نظر میرسد مقابله با موتورسیکلتسواری پرخطر دانشآموزان صرفاً از طریق جریمه و توقیف وسیله نقلیه امکانپذیر نیست.
مدارس میتوانند با شناسایی دانشآموزانی که با موتورسیکلت به مدرسه مراجعه میکنند، اطلاعرسانی به خانوادهها و برگزاری برنامههای آموزشی، در کاهش این رفتارهای پرخطر نقش داشته باشند. از سوی دیگر، خانوادهها نیز باید بدانند در اختیار گذاشتن موتورسیکلت به فرزند فاقد گواهینامه، علاوه بر به خطر انداختن جان او و دیگران، میتواند پیامدهای قانونی و قضایی داشته باشد.
ضروری است آموزشوپرورش با همکاری پلیس راهور، طرح مشخصی برای آموزش ایمنی ترافیک در مدارس متوسطه اول و دوم اجرا کند؛ طرحی که صرفاً به توزیع بروشور و توصیههای عمومی محدود نباشد و رفتارهای پرخطر دانشآموزان را نیز مورد توجه قرار دهد و با آموزش و نظارت بیشتر، به این مهم بپردازد.
به نظر میرسد با وجود آمارهای قابل توجه درباره تلفات موتورسیکلت در تهران، همچنان یک خلأ اطلاعاتی مهم وجود دارد، آمار مشخصی از تعداد دانشآموزان موتورسوار، تعداد نوجوانان فاقد گواهینامه متوقفشده در اطراف مدارس و تعداد تصادفات منجر به جرح یا فوت دانشآموزان موتورسوار در دسترس عموم نیست و انتشار آمار تفکیکی گروه سنی زیر ۱۸ سال از سوی پلیس راهور، پزشکی قانونی و اورژانس تهران میتواند ابعاد واقعی این مسئله را روشن کند.
همچنین لازم است پلیس راهور درباره اجرای طرحهای ویژه در محدوده مدارس، تعداد موتورسیکلتهای توقیفشده به دلیل حمل سرنشین غیرمجاز و آمار رانندگان نوجوان فاقد گواهینامه اطلاعرسانی کند.
در شرایطی که سهم موتورسواران از قربانیان تصادفات تهران به حدود نیمی از جانباختگان رسیده است، تردد چندنفره دانشآموزان با موتورسیکلت را نمیتوان صرفاً یک مسئله انضباطی در اطراف مدارس دانست؛ این موضوع مستقیماً با امنیت جانی نسل نوجوان ارتباط دارد و نیازمند اقدام هماهنگ پلیس، آموزشوپرورش و خانوادهها است.
انتهای پیام/ 261
