آثار موسيقي دفاع مقدس

ابياتي زيبا چون: «صدا، صداي گلوله...»، «ايران، ايران، رگبار مسلسل‌ها»، «اَلملكُ يبقي مَعَ الكفر»، «محمد(ص) والا پيامبر(ص)...»، «خميني اي امام...» و... فضاي كشور را پُر كرده بود و با ورودِ رهبر كبير انقلاب سرودهايي چون «بوي گُلِ سوسن و ياسمن آمد...» و... روح را جلا مي‌داد. انقلاب اسلامي با درهم شكستن مقاومتِ نظامي هوادارانِ حكومت پهلوي به پيروزي رسيد و تا آخرين روزهاي شهريور 1359 جوانان ما، آزمون‌هاي سياسي و فرهنگي و اجتماعي پُرباري را از سر گذراندند و حركت بلوغ‌آميز جدّي و سنگيني را طي كردند. در نيم روز 31 شهريور، جنگنده‌هاي عراق چند نقطه‌ي مهم ما را كوبيدند و شرايط جنگي تمام كشور را در بر گرفت. در اين شرايط هركس در هر زمينه كه توانايي داشت، در جاي خود قرار گرفت و در فاصله‌ي زماني كوتاهي قدرتمندترين سرودهاي جنگي در قالب «نوحه»هاي جنگ، «سرود»هاي جنگ، «مارش»هاي نظامي، «مرثيه»هاي شهدا و... فضاي كشور را مملو ساخت.
جوانان خوش‌صداي بسياري در لباس سرباز، بسيجي، پاسدار، نظامي و غيرنظامي و... از سراسر ايران همان‌طور كه در غم از دست دادن هم‌شهريان و هم‌محلي‌هايشان مرثيه مي‌سرودند و مي‌خواندند، در تهييج هم‌قطارانِ خود، نوحه‌هاي مهيج مي‌خواندند. آرام آرام بعضي نوحه‌ها فراگير شد و بعضي صداها بر فراز صداهاي ديگر قرار گرفت. آهنگران (حاج صادق) با نوحه‌ي «با نواي كاروان...»، غلامرضا كويتي‌پور و حسين فخري با نوحه‌ي «محمد نبودي...»، حاج منصور اصفهاني با نوحه‌ي «فَاَستقم كما اُمِرت...» و بسياري نوحه‌خوان ديگر از سراسر ايران شاخه‌ي ترد و نازك نوحه‌هاي جنگي را به درختي پُربار و تناور تبديل كردند.

مربيان مدارس اشعار پُراحساس شُعراي جوان يا سال‌خورده را با موسيقي تلفيق كردند و سرودهاي بسياري را براي تقويت روح و روان ياران‌شان در جبهه‌ها مي‌ساختند و از طريق آنتن‌هاي صداوسيما به گوش آن‌ها مي‌رساندند. گردان‌ها و گروهان‌هاي بسيجي و سرباز در دسته‌هاي چند ده نفري و چند صد نفري يك‌صدا اين نوحه‌ها و سروده‌ها را مي‌خواندند و با عزمي محكم به سوي پيروزي حركت مي‌كردند.
شعرا و آهنگ‌سازان شاغل و غيرشاغل در سازمان صداوسيما نيز پابه‌پاي تمام مردم آثار قدرتمند و جاودانه‌اي تقديم اين حركت عظيم كردند. بلندگوهاي بزرگ كه روي سقف جيپ‌هاي نظامي و تويوتاهاي لندكروز بسته شده بود، فضاي شهرهاي جنگي و مناطق نظامي را با سرودهايي چون «ايران، اي سراي اميد...»، «اندك اندك جمع مستان مي‌رسند...»، «مي‌گذرد كاروان سوي گل ارغوان» و... عطرآگين مي‌نمود. تارهايي كه در استوديوهاي صدابرداري تهران به صدا درمي‌آمد، انعكاس‌اش در فضاهاي جبهه‌هاي جنگ به گوش مي‌رسيد. كلماتي كه در منازل شعرا به ذهن خطور مي‌كرد، بر زبان عزاداران سرباز و بسيجي و پاسدار جاري مي‌شد.

گروه‌هاي موسيقي نظامي با اجراي مارش‌هاي علي‌رضا دلبري و... به هنگام حمله‌هاي بزرگ و عمليات‌هاي سنگين شور و نشاط خاصي در سراسر كشور ايجاد مي‌كردند و هيجان بسياري در قلب و روح مردم به وجود مي‌آوردند.
مردم به محض شنيدن اين صداها، پيچ صداي راديوها را باز مي‌كردند تا بيش‌تر بشنوند و آماده‌ي هرگونه فداكاري باشند.
هر روز حمله بود و هر روز شهيد و هر روز دُعا و... هر روز خبرهاي خوش از پيشروي به سوي آزادسازي مناطق اشغال شده و سرنگوني صدامِ خون‌ريز و هر روز خبر از موفقيت‌هاي بيش‌تر و بيش‌تر جوانان و رزمندگان ايران...
از سال 1359 تا 1367 جنگي تمام‌عيار كشور ما را به خود مشغول داشت و از اين راه آثار بسياري به دست آمد. توان نظامي و اقتصادي و سياسي ايران بسيار بالا رفت و توليد آثار هنري در تمام زمينه‌ها به رشدي چشم‌گير دست يافت در عرصه‌هاي سينما، ادبيات، موسيقي، نقاشي و... آثار ماندگار فراواني توليد شد كه هنوز كه هنوز است پُرقدرت بر جاي هستند.
در عرصه‌ي موسيقي، حجم عظيمي از نوحه‌ها، سرودها، مارش‌ها و موسيقي‌هاي فيلم به جاي مانده است كه در نقاط مختلف پراكنده‌اند و جاي دارد كه اين آثار در يك نقطه متمركز شوند. بسياري اشخاص بنا بر سليقه و ذوق شخصي تعداد زيادي از اين آثار را كه حتي سازندگان‌شان آن‌ها را در اختيار ندارند، جمع‌آوري كرده‌اند.
وقتي براي اولين بار به معروف‌ترين و پُركارترين نوحه‌خوان جنگ گفتم: «از نوحه‌هاي خودت چند تا داري‌ها با شنيدن كلمه‌ي «هيچ»، متوجه شدم كه چه حجم عظيمي از كار در پيش روي است. هرچه بيش‌تر گشتم، بيش‌تر پي بردم كه بسياري از علاقه‌مندان به نوحه‌هاي زمان جنگ، اين آثار را با گشت و گذار نوارفروشي‌هاي حاشيه‌اي تهيه مي‌كنند و هيچ مركز خاصي كه متولي اين امر باشد، وجود ندارد و هيچ شركتي نيز اين قبيل آثار را با موضوعيت خاص «جنگ» يا «دفاع» يا «حماسي» يا... منظم و مرتب نكرده است تا اين‌كه از دومين امير موسيقي نظامي شنيدم كه اين مهم در برنامه‌ي كار «بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدّس» قرار گرفته است و بدين وسيله دلم گرم شد.

تاكنون آثار بسيار زيادي از نوحه‌ها و سرودها و مارش‌هاي زمان جنگ با شناسنامه و بي‌شناسنامه گردآوري شده‌اند و اميد است كه به‌زودي با نظم و ترتيب درست و صحيحي در اختيار علاقه‌مندان قرار گيرد.

حسين دي‌پير - سايت سوره مهر