در جلسه نقد و بررسي "کتاب دا" عنوان شد؛
به گزارش سايت ساجد به نقل از حيات، در ابتداي اين نشست علي الله سليمي با معرفي مختصري از "کتاب دا" گفت: "کتاب دا" پانصد و شصت و سومين کتاب از محصولات دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري است که در بخش خاطرات جنگ ايران و عراق صد و هشتادمين کتاب به حساب مي آيد. اين کتاب، کتاب قطوري است که در 812 صفحه، پنج بخش و چهل فصل تدوين شده است همچنين در بخش ضمايم اين کتاب چهار گفتگو از عبدالله سعادت، احمد رضا پرويزپور، زهره فريادي و ايران خضراوي آورده شده و سه نقل قول از افسانه قاضي زاده، مريم امجدي و حورسي به اين کتاب ضمينه شده است، نقل قولي نيز از کتاب خرمشهر در جنگ طولاني در اين کتاب آمده است.
وي افزود: 53 عکس منحصر به فرد نيز ضمينه اين کتاب شده که در نوع خود بي نظير است. اين کتاب خاطرات سيده زهرا حسيني به قلم سيد اعظم حسيني است. در پيش گفتار اين کتاب چگونگي نگارش و رغبت راوي به بيان خاطراتش آورده شده است. مصاحبه هاي اين خاطره از رمضان سال 84 با صرف 1200 ساعت زمان تا سال 85 به طول انجاميد و مدت زمان طولاني براي نگارش و تاليف آن سپري شد و کتاب در سال 1387 رونمايي شد. ابتدا اين کتاب در 300 صفحه نگاشته شد و چون ظرفيت و گنجايش افزايش داشت نويسنده و راوي کتاب کار بازخواني خاطرات را از نو شروع کرده و در نهايت اثر در 812 صفحه تدوين شد. بيش از هفتاد درصد از حجم کتاب به اتفاقات نخستين ماه هاي مقاومت در خرمشهر اختصاص داده شده و مابقي کتاب به خاطرات دوران کودکي و پس از جنگ مربوط مي شود.
سميرا اصلانپور از نويسندگان و منتقدان آثار دفاع مقدس در بررسي "کتاب دا" گفت: دا کتابي است که براي نگارش و گردآوري آن بسيار زحمت کشيده شده و گاه راوي به بيان جزيياتي مي پردازد که يادآوري بسياري از آن خاطرات پس از گذشت سال ها از وقوع جنگ مشکل است. زهرا حسيني کار بسيار بزرگي انجام داده و کارهاي وي توانمندي هاي يک زن را به اثبات مي رساند مولف و راوي در اين کتاب هر دو، زن هستند و اين يکي ديگر از ويژگي هاي بارز و مهم اين کتاب است و به راستي هر دو در انجام وظيفه کوتاهي نکرده و اثري با نشر بسيار دقيق به خواننده ارايه مي دهند.
اصلانپور افزود: حال و فضاي اثر بسيار خوب توسط مولف منتقل شده، گاه با خواندن کتاب وجود نويسنده پنهان مي شود و خواننده بدون واسطه با راوي ارتباط برقرار مي کند و نويسنده در صفحات کتاب پنهان مي ماند که اين خود يکي از نقاط قوت اين اثر است.
اين منتقد و نويسنده ادامه داد: اين ثر، اثري کاملا زنانه است که مقاومت و جايگاه زنان در دفاع و توانمندي هاي نويسندگان زن در عرصه ادبيات مقاومت را به خوبي آشکار و به اثبات مي رساند.
اصلانپور نويسنده کتاب "چشم جبهه ها" با اشاره به صحنه پردازي هاي "کتاب دا" گفت: صحنه هاي کتاب نشان مي دهد که اين خاطرات تا چه اندازه به زندگي امروز ما شباهت دارند صحنه هايي که يک زن در پي اثبات توانمندي هاي خويش است. زهرا حسيني نوجوان هفده ساله اي است که در غسالخانه حضور مي يابد و با جنازه هايي روبرو مي شود که تکه پاره و متلاشي شده اند و گاه مرداني که همراه او هستند چنين جسارت و جراتي دربرخورد با اين جنازه ها را ندارند اما اين دختر با هر صحنه يک برخورد جسورانه از خود به نمايش مي گذارد که از اين حيث بسيار قابل توجه است.
اصلانپور در نقد "کتاب دا" گفت: قالب اين اثر خاطره است و ما يک "راوي" و يک "نويسنده" داريم و چون با دو نفر مواجه هستيم کار نقد مشکل است چرا که براي نقد خاطره يک گونه ادبي وجود ندارد و هر کس با سليقه و نظر شخصي به آن نگاه مي کند در زمينه نقد خاطره بسيار کم کار شده و چون ما با دو نفر مواجه هستيم نمي توانيم نقاط قوت و ضعف اثر را تقسيم کنيم و نمي توانيم بگوييم نويسنده در بخشي ضعيف کار کرده يا اين راوي بوده که در آن بخش کوتاهي کرده است در مجموع روايت و پرداخت در اين اثر به گونه اي است که خواننده را بسيار تحت تاثير قرار مي دهد.
وي افزود: عمده موضوع اين خاطره مربوط به 22 روز نخست جنگ يعني از اول مهر تا بيست و دوم مهر است که صحنه هاي شهادت برادر و پدر، زهرا حسيني را در بر مي گيرد که با دقت و تاثيرگذاري بسيار بالايي بيان شده است.
اصلانپور نويسنده کتاب مجموع نقد هاي "گذر از خارزار" به روايت هاي "کتاب دا" اشاره کرد و گفت: کتاب از دو نوع روايت برخوردار است روايت قسمت نخست و روايت بخش بعدي يعني 22 روزنخست جنگ که بخش اول نسبت به بخش بعدي کلي تر به لحاظ زماني نيز فشرده تر است، ولي قسمت دوم با تفصيل و بسط و نگاه ريز بينانه نگاشته شده است. نويسنده طوري خاطرات را پياده کرده که کتاب از حالت روايت به داستان تبديل شده است و با وجود اينکه اين اثر طرح داستان ندارد اما تمام عناصر داستاني در آن به وضوح ديده مي شود.
معصومه رامهرمزي نويسنده و منتقد دفاع مقدس نيز در ادامه اين نشست با اشاره به عرصه خاطره گويي در دهه هاي بعد از جنگ گفت: عرصه خاطره گويي از جنگ و دوران هشت ساله دفاع مقدس از دهه شصت با نگارش خاطرات رزمندگان در جرايد آغاز شد که بيشتر به صحنه هاي ميدان نبرد و چگونگي عمليات پرداخته مي شد و در اين دهه ما شاهد سکوت زنان هستيم يعني در دهه شصت زنان در ادبيات مقاومت هيچ نقشي نداريم و با بررسي علل به اين نتيجه مي رسيم که زنان خاطرات خود را در مقايسه با خاطرات مردان که در صحنه نبرد بودند کم ارزش مي دانند و به همين دليل سکوت مي کنند و يا کسي به سراغ زنان در عرصه خاطره گويي جنگ نمي رود. متوليان فرهنگي جامعه بايد پيش از اينها به ضرورت اين امر توجه مي کردند تا ما با مشکل فراموشي و نسيان خاطرات مواجه نشويم.
وي افزود: در دهه هفتاد بانوان وارد عرصه ادبيات مقاومت شدند و آثار بسيار خوب و موفقي به چاپ رسيد و زنان امدادگر و رزمنده در دهه هفتاد سکوت خود را شکسته و به بيان خاطراتشان پرداختند (از جمله اين کتاب ها "ديدار زخم ها" و "پوتين هاي مريم" را مي توان نام برد) و اين آثار با فاصله زماني بسيار از وقوع جنگ و دوران دفاع مقدس وارد بازار کتاب شد که از قضا پرخواننده نيز شد چرا که نثري که به بيان خاطرات يک زن مي پردازد و يا يک زن آن را مي نگارد بسيار عاطفي و تاثير گذار است و به همين دليل با تاثير شگرف اين آثار کتاب زنان نويسنده مورد اقبال عمومي واقع مي شود.
رامهرمزي "کتاب دا" را بيان جز به جز وقايع روزهاي نخست جنگ از زبان يک زن دانست و گفت: کتاب دا با جزيي نگري به مساله جنگ و دفاع مقدس از جمله آثار موفق در عرصه ادبيات مقاومت زنان به شمار مي رود و اين اثر در نوع خود نسبت به ديگر آثار موفقيت بسيار بزرگي را به دست آورده است.
رامهرمزي در مورد نقد کتاب هاي خاطره گفت: کتاب هاي خاطره را مي توانيم در سه محورسوژه، استناد و نشر نقد کنيم که "کتاب دا" سوژه بسيار نابي دارد و سوژه دختر هفده ساله اي است که به خاطر حس مسووليت در جايي کار مي کند که مردان جرات انجام آن کار را ندارند و از اين حيث سوژه بسيار ناب است، در محور دوم يعني استناد نيز "کتاب دا" ويژگي و مولفه هاي اين محور را داراست که مي توان به امانت داري در بيان خاطرات و آوردن پي نوشت ها و عدم بيان مطالب متناقض اشاره کرد. در محور سوم نيز اين کتاب بسيار خوب درخشيده است نثر کتاب نثري دقيق و روان است که با مقتضيات حال و زمان و مکان راوي بسيار مرتبط است صراحت لهجه و آداب و رسوم و فرهنگ حاکم در ميان مردمان جنوب کشور به وضوح در نثر اين کتاب ديده مي شود. نثر کتاب با زبان حال راوي بسيار متناسب و موازي است و اين يکي از نقاط و نکات مثبت اين اثر به شمار مي رود.
رامهرمزي نويسنده کتاب "يکشنبه آخر" بر پر رنگ بودن نقش هاي مردمي در "کتاب دا" اشاره کرد و گفت: "کتاب دا" براي نخستين بار به بيان دفاع مردمي به طور جزيي مي پردازد که اين ويژگي در بسياري از کتاب هاي دفاع مقدس ديده مي شود و "دا" نقطه به نقطه اش به دفاع مردمي اشاره مي کند به طوري که وقتي خواننده کتاب را مي خواند حس مي کند خود در جريان وقوع حوادث قرار داشته و به همين دليل حس "هم ذات پنداري" در "دا" بسيار قوي است استناد خاطرات به اندازي قوي و دقيق است که خواننده ناخودآگاه خود را در جريان حوادث قرار مي دهد.
رامهرمزي خاطرات اين کتاب را بسيار تلخ دانست و گفت: خاطرات زهرا حسيني از دوران جنگ بسيار تلخ و گزنده است ولي با اين وجود وي در بيان خاطراتش به تمامي، حق مطلب را ادا کرده و هيچ دخل و تصرفي در روايت راوي صورت نگرفته است روايت ها آن گونه که بيان شده به مخاطب منتقل مي شوند و وجود اين مولفه ها باور پذيري داستان را بالا برده است. تصاوير و صحنه ها به گونه اي پرداخته شده اند که گاه ازالفاظ پيشي مي گيرند و صحنه بر لفظ غلبه مي کند و اين وجه تمايز اين اثر نسبت به آثار ديگر است.
وي افزود: شخصيت پردازي، صحنه پردازي، جزيي نگري، امانت داري در بيان مطالب در اين کتاب بسيار خوب پرداخته شده است و حادثه ها دقيق بيان شده و هيچ نکته اي از نگاه نويسنده دور نمانده است.
اين منتقد به نکات روان شناسي و تربيتي اين کتاب اشاره نمود و گفت: اين اثر، به لحاظ تربيتي و روان شناسي بسيار قابل توجه است به خصوص بخش اول اين کتاب و برخوردهاي افراد خانواده با يکديگر قابل تامل و بررسي است و روابط انساني با وجود فقر مالي در تمام بخش هاي اين کتاب حاکم است و نکات ريز تربيتي بسياري در سطر سطر اين کتاب نهفته است که مي تواند يک کتاب آموزشي براي نوجوانان و جوانان همسن و سال راوي خاطره باشد.
رامهرمزي در پايان سخنانش به ذهن قوي و پوياي راوي داستان و تکنيک هاي نويسنده اشاره کرد و گفت: راوي داستان با توجه به نحوه تربيت خانوادگي در بيان خاطرات، ذهني قوي و پويا دارد و خاطرات را جز به جز با رعايت امانتداري و مستندات بيان مي کند و نويسنده کتاب نيز با به کارگيري تکنيک هاي نويسندگي سهم به سزايي در موفقيت اين اثر داشته است.
وي افزود: 53 عکس منحصر به فرد نيز ضمينه اين کتاب شده که در نوع خود بي نظير است. اين کتاب خاطرات سيده زهرا حسيني به قلم سيد اعظم حسيني است. در پيش گفتار اين کتاب چگونگي نگارش و رغبت راوي به بيان خاطراتش آورده شده است. مصاحبه هاي اين خاطره از رمضان سال 84 با صرف 1200 ساعت زمان تا سال 85 به طول انجاميد و مدت زمان طولاني براي نگارش و تاليف آن سپري شد و کتاب در سال 1387 رونمايي شد. ابتدا اين کتاب در 300 صفحه نگاشته شد و چون ظرفيت و گنجايش افزايش داشت نويسنده و راوي کتاب کار بازخواني خاطرات را از نو شروع کرده و در نهايت اثر در 812 صفحه تدوين شد. بيش از هفتاد درصد از حجم کتاب به اتفاقات نخستين ماه هاي مقاومت در خرمشهر اختصاص داده شده و مابقي کتاب به خاطرات دوران کودکي و پس از جنگ مربوط مي شود.
سميرا اصلانپور از نويسندگان و منتقدان آثار دفاع مقدس در بررسي "کتاب دا" گفت: دا کتابي است که براي نگارش و گردآوري آن بسيار زحمت کشيده شده و گاه راوي به بيان جزيياتي مي پردازد که يادآوري بسياري از آن خاطرات پس از گذشت سال ها از وقوع جنگ مشکل است. زهرا حسيني کار بسيار بزرگي انجام داده و کارهاي وي توانمندي هاي يک زن را به اثبات مي رساند مولف و راوي در اين کتاب هر دو، زن هستند و اين يکي ديگر از ويژگي هاي بارز و مهم اين کتاب است و به راستي هر دو در انجام وظيفه کوتاهي نکرده و اثري با نشر بسيار دقيق به خواننده ارايه مي دهند.
اصلانپور افزود: حال و فضاي اثر بسيار خوب توسط مولف منتقل شده، گاه با خواندن کتاب وجود نويسنده پنهان مي شود و خواننده بدون واسطه با راوي ارتباط برقرار مي کند و نويسنده در صفحات کتاب پنهان مي ماند که اين خود يکي از نقاط قوت اين اثر است.
اين منتقد و نويسنده ادامه داد: اين ثر، اثري کاملا زنانه است که مقاومت و جايگاه زنان در دفاع و توانمندي هاي نويسندگان زن در عرصه ادبيات مقاومت را به خوبي آشکار و به اثبات مي رساند.
اصلانپور نويسنده کتاب "چشم جبهه ها" با اشاره به صحنه پردازي هاي "کتاب دا" گفت: صحنه هاي کتاب نشان مي دهد که اين خاطرات تا چه اندازه به زندگي امروز ما شباهت دارند صحنه هايي که يک زن در پي اثبات توانمندي هاي خويش است. زهرا حسيني نوجوان هفده ساله اي است که در غسالخانه حضور مي يابد و با جنازه هايي روبرو مي شود که تکه پاره و متلاشي شده اند و گاه مرداني که همراه او هستند چنين جسارت و جراتي دربرخورد با اين جنازه ها را ندارند اما اين دختر با هر صحنه يک برخورد جسورانه از خود به نمايش مي گذارد که از اين حيث بسيار قابل توجه است.
اصلانپور در نقد "کتاب دا" گفت: قالب اين اثر خاطره است و ما يک "راوي" و يک "نويسنده" داريم و چون با دو نفر مواجه هستيم کار نقد مشکل است چرا که براي نقد خاطره يک گونه ادبي وجود ندارد و هر کس با سليقه و نظر شخصي به آن نگاه مي کند در زمينه نقد خاطره بسيار کم کار شده و چون ما با دو نفر مواجه هستيم نمي توانيم نقاط قوت و ضعف اثر را تقسيم کنيم و نمي توانيم بگوييم نويسنده در بخشي ضعيف کار کرده يا اين راوي بوده که در آن بخش کوتاهي کرده است در مجموع روايت و پرداخت در اين اثر به گونه اي است که خواننده را بسيار تحت تاثير قرار مي دهد.
وي افزود: عمده موضوع اين خاطره مربوط به 22 روز نخست جنگ يعني از اول مهر تا بيست و دوم مهر است که صحنه هاي شهادت برادر و پدر، زهرا حسيني را در بر مي گيرد که با دقت و تاثيرگذاري بسيار بالايي بيان شده است.
اصلانپور نويسنده کتاب مجموع نقد هاي "گذر از خارزار" به روايت هاي "کتاب دا" اشاره کرد و گفت: کتاب از دو نوع روايت برخوردار است روايت قسمت نخست و روايت بخش بعدي يعني 22 روزنخست جنگ که بخش اول نسبت به بخش بعدي کلي تر به لحاظ زماني نيز فشرده تر است، ولي قسمت دوم با تفصيل و بسط و نگاه ريز بينانه نگاشته شده است. نويسنده طوري خاطرات را پياده کرده که کتاب از حالت روايت به داستان تبديل شده است و با وجود اينکه اين اثر طرح داستان ندارد اما تمام عناصر داستاني در آن به وضوح ديده مي شود.
معصومه رامهرمزي نويسنده و منتقد دفاع مقدس نيز در ادامه اين نشست با اشاره به عرصه خاطره گويي در دهه هاي بعد از جنگ گفت: عرصه خاطره گويي از جنگ و دوران هشت ساله دفاع مقدس از دهه شصت با نگارش خاطرات رزمندگان در جرايد آغاز شد که بيشتر به صحنه هاي ميدان نبرد و چگونگي عمليات پرداخته مي شد و در اين دهه ما شاهد سکوت زنان هستيم يعني در دهه شصت زنان در ادبيات مقاومت هيچ نقشي نداريم و با بررسي علل به اين نتيجه مي رسيم که زنان خاطرات خود را در مقايسه با خاطرات مردان که در صحنه نبرد بودند کم ارزش مي دانند و به همين دليل سکوت مي کنند و يا کسي به سراغ زنان در عرصه خاطره گويي جنگ نمي رود. متوليان فرهنگي جامعه بايد پيش از اينها به ضرورت اين امر توجه مي کردند تا ما با مشکل فراموشي و نسيان خاطرات مواجه نشويم.
وي افزود: در دهه هفتاد بانوان وارد عرصه ادبيات مقاومت شدند و آثار بسيار خوب و موفقي به چاپ رسيد و زنان امدادگر و رزمنده در دهه هفتاد سکوت خود را شکسته و به بيان خاطراتشان پرداختند (از جمله اين کتاب ها "ديدار زخم ها" و "پوتين هاي مريم" را مي توان نام برد) و اين آثار با فاصله زماني بسيار از وقوع جنگ و دوران دفاع مقدس وارد بازار کتاب شد که از قضا پرخواننده نيز شد چرا که نثري که به بيان خاطرات يک زن مي پردازد و يا يک زن آن را مي نگارد بسيار عاطفي و تاثير گذار است و به همين دليل با تاثير شگرف اين آثار کتاب زنان نويسنده مورد اقبال عمومي واقع مي شود.
رامهرمزي "کتاب دا" را بيان جز به جز وقايع روزهاي نخست جنگ از زبان يک زن دانست و گفت: کتاب دا با جزيي نگري به مساله جنگ و دفاع مقدس از جمله آثار موفق در عرصه ادبيات مقاومت زنان به شمار مي رود و اين اثر در نوع خود نسبت به ديگر آثار موفقيت بسيار بزرگي را به دست آورده است.
رامهرمزي در مورد نقد کتاب هاي خاطره گفت: کتاب هاي خاطره را مي توانيم در سه محورسوژه، استناد و نشر نقد کنيم که "کتاب دا" سوژه بسيار نابي دارد و سوژه دختر هفده ساله اي است که به خاطر حس مسووليت در جايي کار مي کند که مردان جرات انجام آن کار را ندارند و از اين حيث سوژه بسيار ناب است، در محور دوم يعني استناد نيز "کتاب دا" ويژگي و مولفه هاي اين محور را داراست که مي توان به امانت داري در بيان خاطرات و آوردن پي نوشت ها و عدم بيان مطالب متناقض اشاره کرد. در محور سوم نيز اين کتاب بسيار خوب درخشيده است نثر کتاب نثري دقيق و روان است که با مقتضيات حال و زمان و مکان راوي بسيار مرتبط است صراحت لهجه و آداب و رسوم و فرهنگ حاکم در ميان مردمان جنوب کشور به وضوح در نثر اين کتاب ديده مي شود. نثر کتاب با زبان حال راوي بسيار متناسب و موازي است و اين يکي از نقاط و نکات مثبت اين اثر به شمار مي رود.
رامهرمزي نويسنده کتاب "يکشنبه آخر" بر پر رنگ بودن نقش هاي مردمي در "کتاب دا" اشاره کرد و گفت: "کتاب دا" براي نخستين بار به بيان دفاع مردمي به طور جزيي مي پردازد که اين ويژگي در بسياري از کتاب هاي دفاع مقدس ديده مي شود و "دا" نقطه به نقطه اش به دفاع مردمي اشاره مي کند به طوري که وقتي خواننده کتاب را مي خواند حس مي کند خود در جريان وقوع حوادث قرار داشته و به همين دليل حس "هم ذات پنداري" در "دا" بسيار قوي است استناد خاطرات به اندازي قوي و دقيق است که خواننده ناخودآگاه خود را در جريان حوادث قرار مي دهد.
رامهرمزي خاطرات اين کتاب را بسيار تلخ دانست و گفت: خاطرات زهرا حسيني از دوران جنگ بسيار تلخ و گزنده است ولي با اين وجود وي در بيان خاطراتش به تمامي، حق مطلب را ادا کرده و هيچ دخل و تصرفي در روايت راوي صورت نگرفته است روايت ها آن گونه که بيان شده به مخاطب منتقل مي شوند و وجود اين مولفه ها باور پذيري داستان را بالا برده است. تصاوير و صحنه ها به گونه اي پرداخته شده اند که گاه ازالفاظ پيشي مي گيرند و صحنه بر لفظ غلبه مي کند و اين وجه تمايز اين اثر نسبت به آثار ديگر است.
وي افزود: شخصيت پردازي، صحنه پردازي، جزيي نگري، امانت داري در بيان مطالب در اين کتاب بسيار خوب پرداخته شده است و حادثه ها دقيق بيان شده و هيچ نکته اي از نگاه نويسنده دور نمانده است.
اين منتقد به نکات روان شناسي و تربيتي اين کتاب اشاره نمود و گفت: اين اثر، به لحاظ تربيتي و روان شناسي بسيار قابل توجه است به خصوص بخش اول اين کتاب و برخوردهاي افراد خانواده با يکديگر قابل تامل و بررسي است و روابط انساني با وجود فقر مالي در تمام بخش هاي اين کتاب حاکم است و نکات ريز تربيتي بسياري در سطر سطر اين کتاب نهفته است که مي تواند يک کتاب آموزشي براي نوجوانان و جوانان همسن و سال راوي خاطره باشد.
رامهرمزي در پايان سخنانش به ذهن قوي و پوياي راوي داستان و تکنيک هاي نويسنده اشاره کرد و گفت: راوي داستان با توجه به نحوه تربيت خانوادگي در بيان خاطرات، ذهني قوي و پويا دارد و خاطرات را جز به جز با رعايت امانتداري و مستندات بيان مي کند و نويسنده کتاب نيز با به کارگيري تکنيک هاي نويسندگي سهم به سزايي در موفقيت اين اثر داشته است.
لینک کپی شد
نظر شما
