دانشگاه؛ سنگر آگاهی در میدان جنگ روایتها
گروه فرهنگ دفاعپرس- فرشته حاجی زاده؛ در روزگاری که تحولات سیاسی، اجتماعی و امنیتی با شتابی کمسابقه رخ میدهد و میدان رسانه به عرصهای برای رقابت روایتها تبدیل شده است، دانشگاه بیش از هر زمان دیگری نقش تاریخی خود را بازمییابد؛ نقشی فراتر از آموزشهای تخصصی و صدور مدرک، و در قامت یک پایگاه روشنگری، تحلیل و هدایت افکار عمومی. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هرگاه کشور با بحران یا موجی از عملیات روانی مواجه شده، نگاهها به سمت دانشگاه و نخبگان علمی معطوف شده است؛ جایی که عقلانیت، پژوهش و گفتوگو میتواند جایگزین هیجان و شایعه شود.
در شرایطی که شبکههای رسانهای معاند با بهرهگیری از تکنیکهای اقناع و بزرگنمایی، تلاش میکنند فضای جامعه را ملتهب جلوه دهند، این دانشگاه است که میتواند با تکیه بر دادههای دقیق، تحلیلهای کارشناسی و تبیین علمی، تصویر واقعیتری از رخدادها ارائه دهد. استادان دانشگاه بهعنوان مرجع فکری دانشجویان و بخشی از جامعه، در چنین بزنگاههایی مسئولیتی مضاعف دارند؛ آنان با برگزاری نشستهای تخصصی، کرسیهای آزاداندیشی، انتشار یادداشتهای تحلیلی و حضور در رسانهها، زمینه را برای فهم عمیقتر مسائل فراهم میکنند و مرز میان نقد سازنده و تخریب مغرضانه را روشن میسازند.
از سوی دیگر، دانشجویان بهعنوان نسل جوان، پرسشگر و تأثیرگذار، در خط مقدم جنگ روایتها قرار دارند. دانشگاه زمانی میتواند پایگاه روشنگری باشد که فضای گفتوگوی منطقی و تضارب آرا در آن تقویت شود و دانشجو بیاموزد در مواجهه با اخبار و تحلیلها، به جای واکنش احساسی، مسیر تحقیق و بررسی را در پیش گیرد. فعالیت تشکلهای دانشجویی، انجمنهای علمی و کانونهای فرهنگی در تولید محتوای دقیق و پاسخ به شبهات، نمونهای از همین نقشآفرینی مسئولانه است که میتواند به آرامشبخشی فضای عمومی کمک کند.
تجربه تاریخی کشور نیز گواه آن است که پیوند دانشگاه با مسائل ملی، همواره منشأ پیشرفت و اقتدار بوده است. در دوران دفاع مقدس، حضور دانشگاهیان در جبهههای علمی و عملی، پشتوانهای برای تقویت توان دفاعی کشور شد و امروز نیز در عرصه جنگ شناختی و رسانهای، همان روحیه میتواند در قالب جهاد تبیین استمرار یابد. امنیت پایدار تنها محصول توان نظامی نیست، بلکه حاصل ترکیب قدرت سخت و نرم، آگاهی عمومی و سرمایه اجتماعی است؛ و دانشگاه در شکلگیری این سرمایه اجتماعی نقشی اساسی ایفا میکند.
در بحرانها، جامعه بیش از هر چیز به آرامش، تحلیل دقیق و امید نیاز دارد. دانشگاه میتواند با تولید دانش راهبردی، ارائه راهکارهای کارشناسی به مسئولان و ایجاد بستر گفتوگوی منطقی میان اقشار مختلف، به کاهش شکافهای اجتماعی و افزایش همبستگی ملی کمک کند. اگر ارتباط میان دانشگاه و جامعه تقویت شود و نتایج پژوهشهای علمی در تصمیمسازیهای کلان مورد توجه قرار گیرد، این نهاد علمی میتواند همچون چراغی روشنگر، مسیر عبور از گردنههای سخت را هموار سازد.
بر این اساس، دانشگاه نه میدان التهاب، بلکه قرارگاه تبیین است؛ نهادی که با اتکا به عقلانیت، اخلاق علمی و مسئولیت اجتماعی، میتواند در میانه طوفان بحرانها ایستادگی کند و با روشنگری مستمر، جامعه را از دام شایعه، ناامیدی و خطای محاسباتی مصون بدارد.
انتهای پیام/ 801
