اعمال لیالی قدر؛ شب بیست و یکم

به گزارش گروه فرهنگ دفاع‌پرس، طبق آیات و احادیث، شب قدر شب پر فضیلتی است که مقدرات یک ساله آدمی نزد خلیفه خدا بر خلق نازل می‌شود و به دستور خدا ملائکه و روح در آن شب بر گرد ساحت مقدس حجه الله فی الارض طواف می‌کنند و امور یک سال را به ایشان تقدیم می‌دارند. این به معنی آن نیست که خلیفه خدا روی زمین از این علم بی خبر باشد بلکه به معنی تفصیل آن علم و تسهیلى نسبت به آنچه می‌دانستند و دستوری بر اجرای آن امور است.

 

به بیان حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله) ولایت امیرالمومنین (علیه السّلام) در این شب تقدیر شده است. هم از آن جهت که شب تقدیرات است و خداوند در این شب اوصیای نبی را مشخص نموده‌اند و هم از آن جهت که تقدیر خداوندی بر این قرار گرفته است که این شب پس از پیامبر (صلی الله علیه و آله) به امامان معصوم پس از ایشان (علیهم السّلام) تعلق داشته باشد.

اعمال شب‌های قدر بر دو نوع است: اعمالی که در هر سه شب انجام می‌شود و به اعمال مشترک معروف است و اعمالی که مخصوص هر یک از شب‌های مبارک نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم است.

اعمال مشترک شب‌های قدر

۱) غسل کردن 
۲) این شب‌ها را شب زنده داری کند. از امام باقر علیه السلام نقل شده است: هرکس شب قدر را احیا کند، گناهانش آمرزیده مى‌شود، اگرچه به شماره‌ى ستارگان آسمان و هم‌وزن کوه‌ها و به پیمانه‌ى دریا‌ها باشد.  

۳) خواندن دو رکعت نماز که در هر رکعت بعد از حمد، هفت مرتبه سوره‌ی توحید را خوانده و بعد از نماز هفتاد مرتبه گفته شود: اَستَغفُرِاللهَ وَ اَتوبُ اِلَیهِ.  
۴) قرآن مجید را باز کرده و در مقابل خود گرفته و دعای زیر را بخواند:

اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِکِتَابِکَ الْمُنْزَلِ وَ مَا فِیهِ وَ فِیهِ اسْمُکَ الْأَکْبَرُ 
خداى از تو درخواست مىکنم به حق کتاب نازل شدهات، و آنچه در آن است، و در آن است نام بزرگترت.  
وَ أَسْمَاؤُکَ الْحُسْنَى وَ مَا یُخَافُ وَ یُرْجَى أَنْ تَجْعَلَنِی مِنْ عُتَقَائِکَ مِنَ النَّارِ
و نامهاى نیکویت و آنچه بیمانگیز است و امیدبخش، اینکه مرا از آزادشدگان از آتش دوزخ قرار دهى

سپس هر حاجتی دارید از خدا طلب کند
۵) قرآن را بر سر بگذارد و به این عبارات و اسامی، خدا را قسم بدهد:

اللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ وَ بِحَقِّ کُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِیهِ وَ بِحَقِّکَ عَلَیْهِمْ فَلا أَحَدَ أَعْرَفُ بِحَقِّکَ مِنْکَ 
پس ده مرتبه بگوید بِکَ یَا اللَّهُ (به حق خودت اى خداوند)؛ و ده مرتبه بِمُحَمَّدٍ (به حق محمّد)؛ و ده مرتبه بِعَلِیٍّ  (به حق على)، و ده مرتبه بِفَاطِمَةَ (به حق فاطمه)؛ و ده مرتبه بِالْحَسَنِ (به حق حسن) ...، و ده مرتبه بِالْحُسَیْنِ (به حق حسین) ..، و ده مرتبه بِعَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ (به حق على بن الحسین)؛ و ده مرتبه بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ (به حق محمّد بن على) ..، و ده مرتبه بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (به حق جعفر بن محمّد) ...، و ده مرتبه بِمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ (به حق موسى بن جعفر) ..، و ده مرتبه بِعَلِیِّ بْنِ مُوسَى (به حق على بن موسى) ..، و ده مرتبه بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ (به حق محمد بن على) ..، ده مرتبه  بِعَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ (به حق على بن محمّد)؛ و ده مرتبه بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ (به حق حسین بن على) ..، و ده مرتبه بِالْحُجَّةِ (به حق حجّت)
و پس از اینکه خدا را به این شکل قسم داد حاجات خود را طلب کند 

۶) حضرت سید الشهّدا علیه السّلام را زیارت کند. در روایت آمده: هنگامى که شب قدر مىشود، منادى از آسمان هفتم از پشت عرش ندا سر می‌دهد که خدا هرکه را به زیارت مزار امام حسین علیه السّلام آمده آمرزید.
۷) صد رکعت نماز بجا آورد، که فضلیت بسیار دارد و بهتر آن است که در هر رکعت پس از سوره «حمد»، ده مرتبه «توحید» بخواند.
۸) این دعا را بخواند:

اللَّهُمَّ إِنِّی أَمْسَیْتُ لَکَ عَبْدا دَاخِرا لا أَمْلِکُ لِنَفْسِی نَفْعا وَ لا ضَرّا وَ لا أَصْرِفُ عَنْهَ سُوءا
خدایا شام کردم درحالىکه براى تو تنها بنده کوچک و خوارى هستم، که براى خویش سود و زیانى را به دست ندارم، و نمیتوانم از خود پیش آمد بدى را بازگردانم،  
  أَشْهَدُ بِذَلِکَ عَلَى نَفْسِی وَ أَعْتَرِفُ لَکَ بِضَعْفِ قُوَّتِی وَ قِلَّةِ حِیلَتِی 
به این امر بر خویش گواهى مىدهم، و در پیشگاهت به ناتوانى و کمى چارهام اعتراف مى کنم.  
فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْجِزْ لِی مَا وَعَدْتَنِی وَ جَمِیعَ الْمُؤْمِنِینَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ مِنَ الْمَغْفِرَةِ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ 
خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و آنچه را به من و همه مردان و زنان مؤمن، از آمرزش در این شب وعده دادى وفا کن.  
وَ أَتْمِمْ عَلَیَّ مَا آتَیْتَنِی فَإِنِّی عَبْدُکَ الْمِسْکِینُ الْمُسْتَکِینُ الضَّعِیفُ الْفَقِیرُ الْمَهِینُ 
 و آنچه را به من عنایت فرمودهاى کامل ساز، که من بنده بیچاره، درمانده، ناتوان، تهیدست خوار توام.
اللَّهُمَّ لا تَجْعَلْنِی نَاسِیا لِذِکْرِکَ فِیمَا أَوْلَیْتَنِی وَ لا [غَافِلا]لِإِحْسَانِکَ
خدایا مرا فراموش کننده ذکرت قرار مده، در آنچه سزاوار آنم فرمودى، و نه فراموش کننده احسانت،  
 فِیمَا أَعْطَیْتَنِی وَ لا آیِسا مِنْ إِجَابَتِکَ وَ إِنْ أَبْطَأَتْ عَنِّی فِی سَرَّاءَ [کُنْتُ]أَوْ ضَرَّاءَ 
در آنچه عطایم نمودى، و نه ناامید از اجابتت، گرچه مدّت زمانى طولانى گردد، چه در خوشى یا ناخوشى.  
أَوْ شِدَّةٍ أَوْ رَخَاءٍ أَوْ عَافِیَةٍ أَوْ بَلاءٍ أَوْ بُؤْسٍ أَوْ نَعْمَاءَ إِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعَاءِ
یا سختى، یا آسانى، یا عافیت، یا بلا، یا تنگدستى، یا در نعمت همانا تو شنونده دعایى

۹) در بعضى از روایات وارد شده: دعاى جوشن کبیر را در این سه شب بخواند.
۱۰) صلوات بر محمد و آل محمد علیهم السلام آنچه مقدور شود.

 

۱) زیاد صلوات فرستادن و سعى و کوشش در نفرین بر ظالمان آل محمد عَلیهمُ السلام و لعن بر قاتل امیرالمؤ منین علیه السلام و زیارت کردن امام علی (علیه السلام)
۲) خواندن این دعا: 

 

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ
اى خدا بر محمد و آل محمد درود فرست

 

وَ اقْسِمْ لِی حِلْماً یَسُدُّ عَنِّی بَابَ الْجَهْلِ وَ هُدًى تَمُنُّ بِهِ عَلَیَّ مِنْ کُلِّ ضَلاَلَةٍ وَ غِنًى تَسُدُّ بِهِ عَنِّی بَابَ کُلِّ فَقْرٍ
و مرا حلمى روزى گردان که به آن حلم درگاه جهالت را به روى من ببندى و هدایتى نصیب کن که بمنت و عنایتت هر گونه ضلالت را از من دور گردانى و بینیازى عطا کن که در فقر را از هر سویى بر من مسدود کنى

 

وَ قُوَّةً تَرُدُّ بِهَا عَنِّی کُلَّ ضَعْفٍ وَ عِزّاً تُکْرِمُنِی بِهِ عَنْ کُلِّ ذُلٍ
و نیرویى بخش که هر ضعف و ناتوانى را از من بازگردانى و عزتى مرحمت فرما که هر ذلت و خوارى را مبدل ببزرگوارى فرمایى

 

وَ رِفْعَةً تَرْفَعُنِی بِهَا عَنْ کُلِّ ضَعَةٍ وَ أَمْناً تَرُدُّ بِهِ عَنِّی کُلَّ خَوْفٍ وَ عَافِیَةً تَسْتُرُنِی بِهَا عَنْ کُلِّ بَلاَءٍ
و رفعت مقامى بخش که مرا از هر پستى و حقارت حفظ گرداند و آن ایمنى عطا کن که بآن ایمنى ترس و خوفى را از من دور سازى و عافیتى کرامت کن که هر بلا و مصیبت را از من دور گردانى

 

وَ عِلْماً تَفْتَحُ لِی بِهِ کُلَّ یَقِینٍ وَ یَقِیناً تُذْهِبُ بِهِ عَنِّی کُلَّ شَکٍ
و علمى عطا فرما که درگاه هر یقین را به روى من بگشایى و یقینى ده که هر شک و ریب را به آن از دلم زایل گردانى

 

وَ دُعَاءً تَبْسُطُ لِی بِهِ الْإِجَابَةَ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ وَ فِی هَذِهِ السَّاعَةِ السَّاعَةِ السَّاعَةِ السَّاعَةِ یَا کَرِیمُ
و حال دعایى اجابت کن که به اجابت قرین گردانى در همین شب و در همین ساعت همین ساعت همین ساعت همین ساعت اى خداى با لطف و کرم

 

وَ خَوْفاً تَنْشُرُ (تُیَسِّرُ) لِی بِهِ کُلَّ رَحْمَةٍ وَ عِصْمَةً تَحُولُ بِهَا بَیْنِی وَ بَیْنَ الذُّنُوبِ
خوف خود را در دلم فرا دار که بواسطه آن هر گونه رحمتت را برایم منتشر گردانى و مرا عصمتى از خطا و گناه بخش که به آن میان من و گناهانم حایل سازى

 

حَتَّى أُفْلِحَ بِهَا عِنْدَ الْمَعْصُومِینَ عِنْدَکَ بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ
تا آنکه به آن عصمت نزد معصومان مظفر و سرفراز باشم به حق رحمت بى پایانت اى مهربانترین مهربانان عالم.