تاسیس سازمان ضد جاسوسی ساواک اقدام غرب علیه ایران

به گزارش خبرنگار فرهنگ دفاع‌پرس، رژیم پهلوی تنها سلسله دست‌نشانده‌ای بود که توسط بیگانگان روی کار آمد و از حمایت همه‌جانبه آنها برخوردار بود؛ به همین دلیل با سلسله‌های پیش از خود تفاوت‌های اساسی داشت. شناخت این سلسله به نحوی به شناخت ماهیت انقلاب اسلامی کمک می‌کند؛ چرا که این انقلاب نجات‌بخش نه‌فقط با یک رژیم دست‌نشانده که با همه جهان استعمار و استکبار در جنگ بود. یکی از راه‌های شناخت رژیم پهلوی مطالعه کتاب‌هایی است که توسط عمال شاه به نگارش درآمده‌اند و از همین رو نگاهی جانبدارانه به انقلاب اسلامی ندارند.

کتاب «ظهور و سقوط سلطنت پهلوی» که بخش‌هایی از آن را در ادامه می‌خوانید به قلم «حسین فردوست» نوشته شده و پرده از حقایقی برمی‌دارد که می‌تواند تصویری واقعی از حکومت دیکتاتوری رژیم پهلوی بر مردم ایران ارائه دهد.

سازمان ضد جاسوسى ساواک

سازمان ضد جاسوسی ساواک، اداره کل هشتم نام داشت که از آغاز تأسیس ساواک توسط آمریکایی‌ها ایجاد شد و بر اساس چارت خود آنها با دقت سازمان یافت. اداره کل هشتم از اهداف اصلی غرب در ساواک بود و در طول موجودیت ساواک رئیس ۶-MI سفارت انگلستان و رئیس «سیا»‌ی سفارت آمریکا به طور منظم با آن ارتباط داشتند و اطلاعات مفید را دریافت می‌کردند. در زمان من مدیر کل هشتم ساواک، سرتیپ هاشمی بود که در کار خود تسلطی نداشت ولی معاون او قاجار فرد مسلطی بود که رئیس ضد اطلاعات ارتش شد و در درجه سرلشکری خود را بازنشسته کرد و به آمریکا رفت اداره کل هشتم ساواک در مرکز مستقیماً عمل می‌کرد و در درون برخی ساواک‌ها که اهداف ضد جاسوسی وجود داشت یک سازمان ضد جاسوسی ایجاد کرده بود.

ساواک‌هایی که دارای سازمان ضد جاسوسی بود تا حدی که به خاطرم مانده عبارت بود از خراسان برای روس‌ها و افغان‌ها گرگان و گنبد برای روس‌ها و ترکمن‌ها انزلی و بوشهر (برای روس‌ها جلفا برای روس‌ها رضائیه برای آسوری‌ها، آبادان و اهواز و خرمشهر (برای حاکم نشین‌های خلیج و عراق و کنسولگری‌های کشور‌های مختلف)، بوشهر و بندر عباس برای حاکم نشین‌های خلیج سیستان و بلوچستان برای مراقبت روی بلوچ‌ها و افغان‌ها) اصفهان برای ارامنه پس از احداث ذوب آهن فوق‌العاده تقویت شد.

شناسایی پرسنل اطلاعاتی و مأمورین سفارتخانه‌های هدف به گزارش اداره کل هشتم دو سازمان اطلاعاتی شوروی K.G.B که مسئول اطلاعات غیر نظامی است و G.R.U که سازمان اطلاعات نظامی شوروی است در سفارت بیشترین پرسنل اطلاعاتی را داشتند و تعداد پرسنل فعال دو سازمان به حدود ۵۰ نفر می‌رسید و از ورزیده‌ترین عناصر بودند. کنترل ورود و خروج اعضاء سفارتخانه‌های هدف در ایران و تلاش برای اینکه مشخص شود که آیا مدت خدمتش خاتمه یافته و با تعویض شده و یا برای مرخصی و گزارش خارج شده است.

تعیین محل‌هایی برای دیده‌بانی درون سفارتخانه‌های هدف از طریق اجاره کردن محلی در جوار سفارتخانه در مورد سفارت شوروی همیشه گرفتاری پیش می‌آمد، چون بلافاصله آپارتمان فوق را تشخیص می‌دادند و مزاحم می‌شدند. کنترل ورود و خروج اعضاء سفارتخانه‌های هدف و مراجعه کنندگان این کار به وسیله ایجاد دکه‌هایی در مقابل در ورودی سفارتخانه و نصب تلفن و وسایل عکاسی تا حدودی انجام می‌شد و در مواردی نیز از درون و انتهای کاملا بسته از طریق یک شکاف باریک، در ورودی سفارت کنترل می‌شد. روس‌ها هر دو روش را می‌دانستند و لذا فقط مراجعات عادی را از در اصلی سفارت انجام می‌دادند.

تعقیب و مراقبت اعضاء مورد نظر سفارت یا مراجعه کننده در اکثر موارد این افراد کادر اطلاعاتی سفارت بودند که برای ملاقات با مأمور می‌رفتند. در مورد اکثر سفارتخانه‌ها عملیات تعقیب و مراقبت آسان بود ولی در مورد روس‌ها همیشه با مشکل برخورد می‌شد و عملیات ضد تعقیب انجام می‌دادند و یا زمانی که احساس می‌کردند مورد تعقیب هستند، بدون ملاقات مراجعت می‌کردند. به هر حال در برخی موارد ملاقات‌هایی کشف و مورد استفاده قرار می‌گرفت.

تماس با افراد ملاقات شده و شناسایی و اجرای عملیات ویژه روی آنها که معمولاً مأمور دو جانبه می‌شدند و اداره کل هشتم آنها را رها می‌کرد که هم استفاده بدهند و هم استفاده برسانند. این روش به سود هر دو طرف بود.

اداره کل هشتم ترجیح می‌داد از پرسنل ایرانی که سابقه کار در سفارتخانه هدف داشتند و بطور طبیعی جا افتاده بودند. استفاده کند. در این مورد کارمندان ایرانی سفارت شوروی و انجمن‌های جنبی آن مانند «انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی و ... با اداره کل هشتم رابطه داشتند. روس‌ها نیز می‌دانستند و حفظ آنها به عنوان مأمور دوجانبه را برای خود مفید تشخیص می‌دادند. در مورد سفارتخانه‌های اروپای شرقی نیز چنین بود. یک مورد جالب به یادم مانده که می‌نویسم.

سفارت عراق یک نظافتکار ایرانی داشت که پس از خروج کارمندان سفارت نظافت می‌کرد و کاملاً مورد اعتماد سفارت بود و چون کم سواد بود هیچگاه به او مشکوک نمی‌شدند. او به استخدام اداره کل هشتم درآمد و طبق توجیه یکایک پرونده‌ها را تحویل می‌داد. در ساعت مقرر پرونده‌ها در اتومبیلی در نزدیکی سفارت تحویل گرفته می‌شد و همان شب پس از تصویر برداری پس داده می‌شد و او با دقت سرجایش می‌گذاشت پس از مدتی نوبت به صندوق آهنی با قفل رمز رسید مستخدم فوق توجیه شد و کشوی میز کارمند مربوطه را جست‌و‌جو کرد و کلیه شماره‌هایی که یافت به کارمند ساواک که همیشه در همان نزدیکی مستقر بود داد.

یکی از شماره‌ها به نحوی بود که تصور می‌رفت رمز همان باشد به او یاد داده شد که چگونه این شماره را به دستگاه بدهد. او در سفارت امتحان کرد و تصادفاً درست بود و توانست یکایک مدارک درون صندوق را بیاورد و سپس با دقت سرجایش بگذارد مورد دیگر در سفارت کویت بود که دربان ایرانی سفارت مأمور اداره کل هشتم شد. در مورد این قبیل کشور‌ها کار ساده‌ای بود ولی در مورد سفارت‌های مسلط مانند سفارت شوروی هیچگاه کارمندان ایرانی به اماکن حساس سفارت دسترسی نداشتند تا چه رسد به اسناد.

ارتباط با کارمندان اطلاعاتی سفارتخانه‌های دوست در مورد سفارتخانه‌های آمریکا و انگلیس و اسرائیل این ارتباط در سطح بالا بود و اداره کل هشتم اطلاعات مفید خود را در اختیار آنها قرار می‌داد و در مورد «سیا» و ۶ - MI طبق رهنمود‌های آنها عمل می‌کرد. در مورد سفارتخانه‌های کشور‌های عربی دوست و حاکم نشین‌های خلیج، چون رؤسای نمایندگی‌های ساواک همیشه در ارتباط با مقام امنیتی آن کشور‌ها بودند در ایران نیز معمول بود که اداره کل هشتم با نماینده اطلاعاتی سفارتخانه‌های این کشور‌ها مرتبط باشد ولی اطلاعات مفیدی داده نمی‌شد و اداره کل هشتم بیشتر تلاش می‌کرد که اطلاعات بگیرد. بعلاوه دستبرد به این سفارتخانه‌ها نیز معمول بود و کلیه اطلاعات مفید در اختیار نیمرودی قرار می‌گرفت.

یافتن افراد ایرانی که با یکی از اعضاء سفارتخانه‌های هدف دوستی دارند و استفاده از وجود آنها به عنوان مأمور دوجانبه روس‌ها با وجودی که می‌دانستند یا احساس می‌کردند که طرف مأمور ساواک است رغبت زیاد به ملاقات‌ها نشان می‌دادند و حداکثر استفاده را می‌کردند. آنها اکثراً با رفقای ایرانی خود آماده بحث در همه زمینه‌ها بودند، اطلاعاتی می‌گرفتند و برای حفظ رابطه تعمداً اطلاعاتی می‌دادند این رویه از قدیم در روابط سفارتخانه‌های انگلیس و روسیه مرسوم بود.

هژیر از این دست مأمورین انگلیسی‌ها بود که از اول منشی سفارت روسیه بود. ساعد مراغه‌ای هم تصور می‌کنم از همین مأمورین دوجانبه بود. سپهبد امان‌الله جهانبانی که این اواخر رئیس انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی بود نیز احتمالاً همین نقش را داشت اداره کل هشتم همین رویه را پیش گرفت و عده‌ای مأمور داشت که با برخی اعضاء سفارت شوروی گاه با توجیه مسائل علمی و فرهنگی دوستی داشتند. بهترین آنها سعیدی بود. وی در آغاز کارمند راه آهن بود و به خاطر خدماتش نماینده مجلس شد. مسلماً شوروی‌ها می‌دانستند که او مأمور ساواک است، ولی استفاده خود را می‌کردند و هفته‌ای یکبار برای ملاقات با او به منزلش می‌آمدند و خیلی برای او احترام قائل بودند سال‌ها این تماس مفید ادامه داشت.

فعالیت دیگر اداره کل هشتم مراقبت از اقلیت‌های مذهبی و کنترل تماس‌های آنها بخصوص با سفارت شوروی بود که ارامنه زیاد مراجعه می‌کردند البته نه به خود سفارت بلکه به ساختمانی واقع در جلوی سفارت هدف ارامنه دریافت ویزای مسافرت به ارمنستان بود. ارامنه متوسط و فقیر، که در میان آنها تمایل به ارمنستان شوروی وجود داشت و در آنجا خویشاوند داشتند طبعاً از اهداف K.G.B و G.R.U بودند و متقابلاً از اهداف اصلی اداره کل هشتم محسوب می‌شدند.

در اینجا باید درباره دو عنوان «ضد اطلاعات» و «ضد جاسوسی» توضیح بدهم در ارتش تلاش در حفظ اسرار نظامی است و جنبه تدافعی دارد برای مثال یک لشکر در کل از ساختمان گرفته تا پرسنل و اسناد هدف حریف است و باید کل آن را حفظ نمود و بهترین راه دفاع اطلاعاتی و اجازه ندادن به حریف برای تهاجم اطلاعاتی است؛ لذا به فعالیت ارتش در حفظ اسرار نظامی از دستبرد دشمن عنوان ضد اطلاعات داده می‌شود. ولی جامعه سازمان معینی برای حفظ ندارد و لذا محدوده کار اداره کل هشتم تمام کشور بود منهای ارتش و نیرو‌های انتظامی طبعاً همه مردم را نمی‌شد تحت مراقبت قرار داد و لذا باید به دنبال کشف جاسوس بود و برای مقابله با جاسوس عمل ضد جاسوسی انجام داد؛ لذا عنوان «ضد جاسوسی» به سازمان‌هایی نظیر اداره کل هشتم اطلاق می‌شود.

آموزش اداره کل هشتم مقداری توسط انگلیسی‌ها و بیشتر توسط مستشاران آمریکایی صورت گرفت. یکبار هم استاد مربوطه از اسرائیل دعوت شد و چند بار نیز تعدادی پرسنل به آمریکا اعزام گردید. ولی کاملترین آموزش همان بود که توسط هیئت آمریکایی، به کمک سرتیپ تاج بخش داده شد و مجموعه این آموزش‌ها اداره کل هشتم را به سطح خوبی رسانید. از نظر آموزش میان ضد اطلاعات ارتش و اداره کل هشتم مبادله دائم وجود داشت، چون آموزش ضد اطلاعات و ضد جاسوسی یکی است و تفاوت تنها در عناوین است. هرگاه ضد اطلاعات ارتش کلاس تشکیل میداد از اداره کل هشتم تعدادی معرفی می‌شدند. پرسنل ضد اطلاعات شهربانی و ژاندارمری دوره‌های خود را در ضد اطلاعات ارتش طی می‌کردند و گواهینامه دریافت میداشتند.

انتهای پیام/ 161