بحبوحه انقلاب به روایت مطبوعات
روند سریع رخدادهای انقلاب اسلامی در مطبوعات بهمن ماه 1357 بازتاب ویژه ای داشت. نمونه هایى از گزارش های خبرنگاران روزنامه های اطلاعات و کیهان از روزهای 21 و 22 بهمن ماه را در ادامه می خوانید:
«روز گذشته در میان حیرت مردم اطلاعیه فرماندار نظامى تهران و حومه انتشار یافت و ساعات منع رفت و آمد از ساعت 5/4 بعدازظهر تا پنج صبح اعلام شد. ابتدا کارکنان شرکت هاى خصوصى و بعد گروه هاى مختلف مردم از محل کار خود بیرون ریختند. ابتدا مردم قصد داشتند بر اساس اطلاعیه حضرت آیت اللّه طالقانى از درگیرى جلوگیرى کنند، اما ناگهان در شهر گفته شد که امام خمینى فرماندارى نظامى را غیرقانونى خوانده است و مردم نباید از این مقررات اطاعت کنند. با دریافت این خبر مردم شروع به جمع کردن شن و کیسه کردند و در خیابانها راه بندان ایجاد کردند و سنگربندى کردند.
مردم در اکثر خیابان ها حکومت نظامى را شکستند. بعضى از آنها به سلاح سرد مجهز بودند و گروهى از جوانها با سلاح گرم از آنها حمایت مى کردند. تظاهرات این گروه بسیارى از خیابانها را در ساعات منع عبور و مرور فرا گرفت. در محله سلسبیل ـ ساعت 5 بعدازظهر دیروز در حالیکه مردم حکومت نظامى را شکسته بودند افراد مسلح و عادى که مسلح به سلاح سرد شده بودند از خیابانهاى کارون، قصرالدشت، جیحون، سپه غربى، خوش، رودکى، بهم پیوستند و در خیابان هاشمى تهران به راه افتادند. شعار جمعیت این بود:
ـ پرسنل هوایى تو با مردمى، تو از مردمى
و شعار دیگرى که:
ـ واى اگر خمینى، حکم جهادم دهد» (روزنامه کیهان 22 بهمن 57)
«تهران دیشب صحنه یک جنگ واقعى و همه جانبه بود. از نخستین ساعات غروب تا پگاه، لحظه اى صداى شلیک گلوله و غریو رعدآساى مسلسل و انفجار نارنجک قطع نمى شد. شهر غرق آتش و دود و خون بود بیمارستان ها هر لحظه ده ها زخمى جدید را پذیرا مى شدند و تا صبح چشم کسى حتى براى یک لحظه آسودگى خواب را احساس نکرد. نطفه این رویداد خونین که صدها کشته و زخمى حاصل آن بود، زمانى بسته شد که اعلامیه شماره 40 فرماندارى نظامى تهران که طى آن ساعت آغاز ممنوعیت رفت و آمد شبانه از 12 شب به 4 و 30 دقیقه بعدازظهر جلو کشیده شده بود، انتشار یافت...
مینى بوس هاى وابسته به ستاد امام خمینى به خیابانها آمدند و سرنشینان آن با بلندگو اعلام کردند «به امر امام خمینى اعلامیه شماره 40 فرماندارى نظامى غیرقانونى است... به خانه ها نروید» تردیدها برطرف شد. از این زمان، اهالى محلات مختلف، و بویژه جوانان، با شتاب زدگى سرگرم ایجاد موانع در خیابان ها شدند. آنها با لاستیک کهنه، اتومبیلهاى اسقاط و هر وسیله دیگرى که به چنگ مىآوردند، شروع به ساختن مانع و آتش زدن آنها کردند. در همین حال، بانگ اللّه اکبر فضاى شهر را که از دود تیره شده بود پر کرد. بانگ اللّه اکبر تا بامداد همچنان شعار واحد شهر بود... غرب تهران بعد از ظهر دیروز و دیشب یکپارچه تظاهرات بود. تظاهرات شبانه مردم غرب تهران هنگامى شدت گرفت که از بلندگوهاى مساجد پیام حضرت آیت اللّهالعظمى خمینى در مورد لغو حکومت نظامى پخش گردید. در پى تکرار این پیام صدها هزار نفر از ساکنان غرب تهران «اللّه اکبر» گویان به خیابانها ریختند. در ساعت 15/2 بامداد امروز نیز در نزدیکى پادگان جى (انتهاى دامپزشکى) بمدت 45 دقیقه صداى تیراندازى شدید به گوش مى رسید...
مردمى که در کنار افراد مسلح نیروى هوایى به کلانترى ها حمله مى کردند و آنها را به تصرف خود در مى آوردند همگى لباس هاى بلند سفید که نشانۀ کفن بود به تن داشتند و اللّه اکبر گویان و لا اله الا اللّه گویان در بین یاران مسلح خود به سوى کلانترى ها مى دویدند و آنها را به تصرف خود در مى آوردند. در یکى از خیابان هاى فرعى تهران نو «حسینى» یکى از روحانیون در داخل یکى از جبهه ها به خواست و تقاضاى جوانان وصیتنامه هاى آنان را تنظیم مى کرد و به دستشان مى داد تا در جیبشان گذاشته شود. در ابتداى خیابان پدر ثانى در تقاطع تهران نو در بین جوانان مسلح مسلمان، جوانان مسیحى نیز دیده مى شدند، که آنها نیز اللّه اکبر مى گفتند و بعضى هایشان اسلحه در دست گرفته بودند...
گروه هایى از نیروهاى تیپ زرهى قزوین ـ همدان و زاهدان شب گذشته براى کمک به مأمورین گارد و نیروى زمینى بطرف تهران حرکت کردند. جاده گوهردشت (بین تهران کرج) و جاده کرج از بامداد امروز از طرف مردم مسدود گردید تا از ورود مأمورین نظامى به تهران جلوگیرى شود.» (روزنامه اطلاعات 22 بهمن 57)
«مردم مسلح گروه گروه در خیابانها به راه افتاده اند. هر خیابان یک سنگر است. جبهه اصلى معلوم نیست همه جا جبهه است».
«نیروهاى ارتش از شهرها به سوى تهران در حرکتند، افراد نیروى دریایى به کمک نیروى هوایى شتافتند».
«بسیارى از نقاط تهران در تصرف مردم مسلح است»
«امام تهدید کرد که در صورت عدم جلوگیرى از کشتار و وحشیگرى نیروهاى گارد حکم جهاد مى دهد.»
«سنگربندى در دانشگاه تهران»
«فتواى امام خمینى: سوگند وفادارى ارتش به شاه باطل است.»
«در گرماگرم جنگ هاى خونین بین مردم و نیروهاى مسلح، مردم تانکها و هلیکوپترها را از کار انداختند»
«امام خمینى: اخطار مى کنم که تصمیم آخر را مى گیرم»
«اکثر کلانترى ها، چند پاسگاه ژاندارمرى و قرارگاه پلیس و ارتش به تصرف مردم مسلح و نیروى هوایى در آمد»
«امروز لاشه تانکها در خیابانهاى تهران اینجا و آنجا، جلب نظر مى کرد، در حالیکه از روى آنها دود و آتش برمى خاست، جوانها بر روى آنها شعار مى دادند»
«5 ساعت جنگ و گریز در میدان حسن آباد»
زندان اوین، ساواک سلطنت آباد، مجلسین سنا و شورا، رادیو و تلویزیون نخست وزیرى، ژاندارمرى و شهربانى به تصرف مردم در آمد. ساختمان زندان مخوف کمیته شهربانى تسخیر شد. در تصرف زندان جمشیدیه، نصیرى جلاد ساواک و سالار جاف قاتل مردم پاوه به چنگ مردم افتادند. سپهبد رحیمى فرماندار نظامى تهران در سقوط شهربانى به دست مردم اسیر شد. پادگان باغشاه، زندان قصر و پادگان حشمتیه سقوط کردند. سپهبد بدرهاى فرماندۀ نیروى زمینى و آجودان مخصوص شاه به هلاکت رسید سر لشکر بیگلرى جانشین فرماندۀ گارد جاویدان کشته شد. مردم مهره هاى مزدور رژیم را دستگیر کرده به مدرسۀ رفاه تحویل مى دهند.
و خبر نهایى که تیتر درشت روزنامه ها در 22 بهمن بود: «سقوط نظام 2500 ساله استبداد، ارتش انقلاب شهرها را آزاد کرد، فرماندهان ارتش بر کنار شدند. ستاد ارتش تحویل بازرگان شد»
«پنجره ها را باز کنید. این ارواح شعله ور هزاران شهید، این سرود انقلاب این بانگ توفندۀ آزادى است» (مطالب فوق برگرفته از تیتر گزارشات دو روزنامه کیهان 22 و 23 بهمن 57 مىباشند)
امام خمینى در آخرین سخنرانى عمومى خود قبل از پیروزى انقلاب در روز بیستم بهمن 57 خطاب به ملت ایران فرمود: «همه تشریک مساعى کنید در این امور؛ در این نهضت متحد بشوید. اگر در این نهضت شکست بخورید تا آخر شکست خورده اید. همه با هم باشید، همه با هم تشریک مساعى بکنید تا اینکه پیروزى برایمان حاصل بشود.» و دیدیم که چگونه ملت ایران با تمامى توان در اجراى این فرمان کوشیدند. آنجا که ایمان سلاح واقعى است••• «خون بر شمشیر پیروز است».
منبع: کوثر، ج3، ص 335-338
«روز گذشته در میان حیرت مردم اطلاعیه فرماندار نظامى تهران و حومه انتشار یافت و ساعات منع رفت و آمد از ساعت 5/4 بعدازظهر تا پنج صبح اعلام شد. ابتدا کارکنان شرکت هاى خصوصى و بعد گروه هاى مختلف مردم از محل کار خود بیرون ریختند. ابتدا مردم قصد داشتند بر اساس اطلاعیه حضرت آیت اللّه طالقانى از درگیرى جلوگیرى کنند، اما ناگهان در شهر گفته شد که امام خمینى فرماندارى نظامى را غیرقانونى خوانده است و مردم نباید از این مقررات اطاعت کنند. با دریافت این خبر مردم شروع به جمع کردن شن و کیسه کردند و در خیابانها راه بندان ایجاد کردند و سنگربندى کردند.
مردم در اکثر خیابان ها حکومت نظامى را شکستند. بعضى از آنها به سلاح سرد مجهز بودند و گروهى از جوانها با سلاح گرم از آنها حمایت مى کردند. تظاهرات این گروه بسیارى از خیابانها را در ساعات منع عبور و مرور فرا گرفت. در محله سلسبیل ـ ساعت 5 بعدازظهر دیروز در حالیکه مردم حکومت نظامى را شکسته بودند افراد مسلح و عادى که مسلح به سلاح سرد شده بودند از خیابانهاى کارون، قصرالدشت، جیحون، سپه غربى، خوش، رودکى، بهم پیوستند و در خیابان هاشمى تهران به راه افتادند. شعار جمعیت این بود:
ـ پرسنل هوایى تو با مردمى، تو از مردمى
و شعار دیگرى که:
ـ واى اگر خمینى، حکم جهادم دهد» (روزنامه کیهان 22 بهمن 57)
«تهران دیشب صحنه یک جنگ واقعى و همه جانبه بود. از نخستین ساعات غروب تا پگاه، لحظه اى صداى شلیک گلوله و غریو رعدآساى مسلسل و انفجار نارنجک قطع نمى شد. شهر غرق آتش و دود و خون بود بیمارستان ها هر لحظه ده ها زخمى جدید را پذیرا مى شدند و تا صبح چشم کسى حتى براى یک لحظه آسودگى خواب را احساس نکرد. نطفه این رویداد خونین که صدها کشته و زخمى حاصل آن بود، زمانى بسته شد که اعلامیه شماره 40 فرماندارى نظامى تهران که طى آن ساعت آغاز ممنوعیت رفت و آمد شبانه از 12 شب به 4 و 30 دقیقه بعدازظهر جلو کشیده شده بود، انتشار یافت...
مینى بوس هاى وابسته به ستاد امام خمینى به خیابانها آمدند و سرنشینان آن با بلندگو اعلام کردند «به امر امام خمینى اعلامیه شماره 40 فرماندارى نظامى غیرقانونى است... به خانه ها نروید» تردیدها برطرف شد. از این زمان، اهالى محلات مختلف، و بویژه جوانان، با شتاب زدگى سرگرم ایجاد موانع در خیابان ها شدند. آنها با لاستیک کهنه، اتومبیلهاى اسقاط و هر وسیله دیگرى که به چنگ مىآوردند، شروع به ساختن مانع و آتش زدن آنها کردند. در همین حال، بانگ اللّه اکبر فضاى شهر را که از دود تیره شده بود پر کرد. بانگ اللّه اکبر تا بامداد همچنان شعار واحد شهر بود... غرب تهران بعد از ظهر دیروز و دیشب یکپارچه تظاهرات بود. تظاهرات شبانه مردم غرب تهران هنگامى شدت گرفت که از بلندگوهاى مساجد پیام حضرت آیت اللّهالعظمى خمینى در مورد لغو حکومت نظامى پخش گردید. در پى تکرار این پیام صدها هزار نفر از ساکنان غرب تهران «اللّه اکبر» گویان به خیابانها ریختند. در ساعت 15/2 بامداد امروز نیز در نزدیکى پادگان جى (انتهاى دامپزشکى) بمدت 45 دقیقه صداى تیراندازى شدید به گوش مى رسید...
مردمى که در کنار افراد مسلح نیروى هوایى به کلانترى ها حمله مى کردند و آنها را به تصرف خود در مى آوردند همگى لباس هاى بلند سفید که نشانۀ کفن بود به تن داشتند و اللّه اکبر گویان و لا اله الا اللّه گویان در بین یاران مسلح خود به سوى کلانترى ها مى دویدند و آنها را به تصرف خود در مى آوردند. در یکى از خیابان هاى فرعى تهران نو «حسینى» یکى از روحانیون در داخل یکى از جبهه ها به خواست و تقاضاى جوانان وصیتنامه هاى آنان را تنظیم مى کرد و به دستشان مى داد تا در جیبشان گذاشته شود. در ابتداى خیابان پدر ثانى در تقاطع تهران نو در بین جوانان مسلح مسلمان، جوانان مسیحى نیز دیده مى شدند، که آنها نیز اللّه اکبر مى گفتند و بعضى هایشان اسلحه در دست گرفته بودند...
گروه هایى از نیروهاى تیپ زرهى قزوین ـ همدان و زاهدان شب گذشته براى کمک به مأمورین گارد و نیروى زمینى بطرف تهران حرکت کردند. جاده گوهردشت (بین تهران کرج) و جاده کرج از بامداد امروز از طرف مردم مسدود گردید تا از ورود مأمورین نظامى به تهران جلوگیرى شود.» (روزنامه اطلاعات 22 بهمن 57)
«مردم مسلح گروه گروه در خیابانها به راه افتاده اند. هر خیابان یک سنگر است. جبهه اصلى معلوم نیست همه جا جبهه است».
«نیروهاى ارتش از شهرها به سوى تهران در حرکتند، افراد نیروى دریایى به کمک نیروى هوایى شتافتند».
«بسیارى از نقاط تهران در تصرف مردم مسلح است»
«امام تهدید کرد که در صورت عدم جلوگیرى از کشتار و وحشیگرى نیروهاى گارد حکم جهاد مى دهد.»
«سنگربندى در دانشگاه تهران»
«فتواى امام خمینى: سوگند وفادارى ارتش به شاه باطل است.»
«در گرماگرم جنگ هاى خونین بین مردم و نیروهاى مسلح، مردم تانکها و هلیکوپترها را از کار انداختند»
«امام خمینى: اخطار مى کنم که تصمیم آخر را مى گیرم»
«اکثر کلانترى ها، چند پاسگاه ژاندارمرى و قرارگاه پلیس و ارتش به تصرف مردم مسلح و نیروى هوایى در آمد»
«امروز لاشه تانکها در خیابانهاى تهران اینجا و آنجا، جلب نظر مى کرد، در حالیکه از روى آنها دود و آتش برمى خاست، جوانها بر روى آنها شعار مى دادند»
«5 ساعت جنگ و گریز در میدان حسن آباد»
زندان اوین، ساواک سلطنت آباد، مجلسین سنا و شورا، رادیو و تلویزیون نخست وزیرى، ژاندارمرى و شهربانى به تصرف مردم در آمد. ساختمان زندان مخوف کمیته شهربانى تسخیر شد. در تصرف زندان جمشیدیه، نصیرى جلاد ساواک و سالار جاف قاتل مردم پاوه به چنگ مردم افتادند. سپهبد رحیمى فرماندار نظامى تهران در سقوط شهربانى به دست مردم اسیر شد. پادگان باغشاه، زندان قصر و پادگان حشمتیه سقوط کردند. سپهبد بدرهاى فرماندۀ نیروى زمینى و آجودان مخصوص شاه به هلاکت رسید سر لشکر بیگلرى جانشین فرماندۀ گارد جاویدان کشته شد. مردم مهره هاى مزدور رژیم را دستگیر کرده به مدرسۀ رفاه تحویل مى دهند.
و خبر نهایى که تیتر درشت روزنامه ها در 22 بهمن بود: «سقوط نظام 2500 ساله استبداد، ارتش انقلاب شهرها را آزاد کرد، فرماندهان ارتش بر کنار شدند. ستاد ارتش تحویل بازرگان شد»
«پنجره ها را باز کنید. این ارواح شعله ور هزاران شهید، این سرود انقلاب این بانگ توفندۀ آزادى است» (مطالب فوق برگرفته از تیتر گزارشات دو روزنامه کیهان 22 و 23 بهمن 57 مىباشند)
امام خمینى در آخرین سخنرانى عمومى خود قبل از پیروزى انقلاب در روز بیستم بهمن 57 خطاب به ملت ایران فرمود: «همه تشریک مساعى کنید در این امور؛ در این نهضت متحد بشوید. اگر در این نهضت شکست بخورید تا آخر شکست خورده اید. همه با هم باشید، همه با هم تشریک مساعى بکنید تا اینکه پیروزى برایمان حاصل بشود.» و دیدیم که چگونه ملت ایران با تمامى توان در اجراى این فرمان کوشیدند. آنجا که ایمان سلاح واقعى است••• «خون بر شمشیر پیروز است».
منبع: کوثر، ج3، ص 335-338
لینک کپی شد
نظر شما
