صنایع نظامی ترکیه در مشت خاندان اردوغان

به گزارش خبرنگار بین‌الملل دفاع‌پرس، «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه، در پنجمین نمایشگاه بین‌المللی صنایع دفاعی، هوافضا و فضایی «ساها اکسپو ۲۰۲۶» با طرح این ادعا که ترکیه مثل ستاره در آسمان صنعت نظامی و هوانورد می‌درخشد، اظهار کرد: صادرات دفاعی و هوافضای ترکیه از ۲۴۸ میلیون دلار در سال به بیش از ۱۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است. 

 

 

وی افزود: در چهار ماهه اول سال جاری، صادرات تسلیحات به ۲ میلیارد و ۸۷۱ میلیون دلار رسید که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۸ درصد رشد داشته است. هدف کوتاه‌مدت عبور از سقف ۱۱ میلیارد دلار و ورود به جمع ۱۰ کشور برتر جهان در این زمینه است.

 

در این نمایشگاه که ۱،۷۶۳ شرکت (۱،۵۰۰ شرکت ترک و ۲۶۳ شرکت خارجی) حضور داشتند، ۲۰۳ محصول جدید معرفی و ۱۸۲ توافقنامه منعقد و قرارداد‌های صادراتی به ارزش ۶ میلیارد دلار امضا شد.

 

رئیس‌جمهور ترکیه که اطرافیانش تقریباً به طور کامل بر صنایع دفاعی کشور تسلط دارند، بر امضای ده‌ها توافقنامه همکاری دفاعی دوجانبه با کشور‌های خارجی نظارت داشته است. اردوغان شخصا نقش بازاریاب را برای محصولات داماد خود «سلجوک بایراکتار» -مدیرعامل شرکت «بایکار» - ایفا می‌کند که به لطف صادرات پهپاد‌های نظامی، نامش در فهرست ثروتمندترین افراد ترکیه قرار گرفته است.

 

بسیاری از شرکت‌های دیگر نیز توسط افراد نزدیک به اردوغان اداره می‌شوند و از رانت روابط نزدیک با دولت و نهاد‌های عمومی بهره می‌برند که دسترسی ممتاز شرکت‌های مرتبط با دولت به مقامات خارجی و شبکه‌های تدارکاتی را تضمین می‌کند.

 

در دهه گذشته، صنایع دفاعی ترکیه دگرگونی عمیقی را پشت سر گذاشت. فرآیند تصمیم‌گیری و کلیه اختیارات به طور فزاینده‌ای در آژانس صنایع دفاعی ترکیه متمرکز شده که مستقیماً تحت نظر دفتر اردوغان است.

 

در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۴۰۱ دیدار دوجانبه با نمایندگان ۹۴ کشور، ۱۷ نشست صنایع دفاعی و ۲۲ رویداد جهانی توسط آژانس دفاعی ترکیه برگزار شده است. همچنین، شورای تدارکات دفاعی، رئیس‌جمهور ترکیه را در هفت سفر خارجی همراهی کرده است.

 

منتقدان استدلال می‌کنند که این مدل، به شرکت‌های نزدیک به دولت اجازه می‌دهد تا قرارداد‌های سودآوری امضاء کنند و به طور ناعادلانه‌ای از مشارکت‌های بین‌المللی شکل گرفته از طریق توافقات دولتی بهره‌مند شوند.

 

در همین حال توافق همکاری نظامی بین برزیل و ترکیه که در مارس ۲۰۲۲ امضا و در ژانویه ۲۰۲۶ برای تصویب به پارلمان ترکیه ارسال شد، تصویر روشنی از نحوه استفاده این شبکه خانوادگی از توافقات برای باز کردن بازار‌های جدید ارائه می‌دهد.

 

این توافق شامل همکاری‌های گسترده‌ای از جمله تحقیقات مشترک، توسعه و تولید سیستم‌های نظامی، انتقال فناوری و همکاری صنعتی، خرید و نوسازی تسلیحات، تبادل دانش فنی و داده‌ها، مشارکت در نمایشگاه‌های دفاعی و تبادلات نهادی می‌شود. هدف اعلام‌شده این توافق «ارائه فرصت‌های اقتصادی برای توسط شرکت‌های صنایع دفاعی ترکیه» است.

 

توافق با برزیل یکی از حدود ۹۰ توافق مشابهی است که آنکارا در سال‌های اخیر به عنوان بخشی از یک کمپین فعال برای تبدیل ترکیه به یکی از صادرکنندگان پیشرو تسلیحات جهان امضا کرده است. این توافقات، موانع قرارداد‌های تسلیحاتی را کاهش داده، به انتقال فناوری کمک کرده و وابستگی بلندمدت را از طریق سازوکار‌های تولید مشترک شکل می‌دهند.

 

در سیستم ساخته شده توسط دولت اردوغان، توافقات بین‌المللی به مکانیزمی برای شرکت‌های ترکیه برای دریافت قرارداد‌های سودآور، گسترش حضور در خارج از کشور و افزایش درآمد تبدیل شده است. نمونه دیگر، اندونزی است که توافقات سیاسی و یادداشت‌های تفاهم با آن، راه را برای قرارداد‌های صادراتی و همکاری در پروژه‌های مهمی مانند جنگنده‌های نسل پنجم باز کرده است.

 

ترکیه با استفاده از لابی گسترده، به دنبال تصاحب بازار‌های نظامی «جنوب جهانی» در آمریکای لاتین، آسیا و آفریقاست.

 

انتهای پیام/ ۹۴۴