گفت و گو/ دريابان على شمخانى - هشدار آمريكا به دولت موقت

کد خبر: ۱۲۴۷۳۵
تاریخ انتشار: ۱۴ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۵:۵۵ - 05September 2009
به گزارش سایت ساجد به نقل از ایسنا ،او همچنين ادامه داد: نوشتن چنين نسخه‌اي به اين گيرايي و شيوايي به گونه‌اي كه اثر خواننده را دنبال خود بكشاند، كار شگرفي است. روايت يك حماسه به بزرگي دفاع مقدس، امانت و مسؤوليت بزرگي است. من تأثر مي‌خورم كه در عرصه‌هايي از فرهنگ و هنر، بويژه سينما، عقب‌رفت شديدي داشته‌ايم؛ در حالي‌كه دفاع مقدس سرشار از موضوع است كه در مواقعي با طنز همراه‌اند. اما در عرصه‌ي ادبيات دفاع مقدس خوشبختانه جهش داشته‌ايم و نمونه‌اش «دا» است. ظهور كتابي مثل «دا» يك روح تازه در عرصه‌ي ادبيات و فرهنگ كشور دميد كه كسي باور نمي‌كرد. بيان هزار ساعت خاطره از جنگ با آن لطافت‌هايي كه راوي به عنوان يك زن دارد، بسيار سخت است؛ اما چقدر جذاب بيان شده و نشانه‌ي پيوستگي تفكر دفاع مقدس با اين خاطرات است.

اسماعيلي متذكر شد: «دا» اثري خلاقانه و مولد است كه مي‌تواند در ساير بخش‌هاي ساحت فرهنگ، بقيه را هم به تفكر وادارد و ديديم كه بسياري از فيلم‌سازان براي ساخت چنين اثري اعلام آمادگي كردند و «دا» مثل خود دفاع مقدس موفق شد چهره‌ها را با سليقه‌هاي مختلف به نقطه‌ي اجماع برساند.

او در پايان سخنانش گفت: اين اثر آن‌ها را به تحسين واداشت و مي‌توان گفت يك اثر فرامرزي است كه مي‌تواند ترجمه شود؛ چون پيوند زن و جنگ يا به تعبير ما دفاع مقدس را بيان مي‌كند.

در ادامه، حجت‌الاسلام سيدمحمدرضا ميرتاج‌الديني - عضو هيأت‌رييسه‌ي مجلس شوراي اسلامي - گفت: درباره‌ي اين كتاب پيشنهاداتي را مطرح كردم و در پايان سال گذشته خواستم كتاب را به عنوان يك هديه‌ي فرهنگي - معنوي در تعطيلات نوروز به نمايندگان مجلس بدهند تا آن‌را مطالعه كنند.

او ادامه داد: از ابتلائات مسؤولان ما در نظام جمهوري اسلامي اين است كه كم‌تر كتاب مي‌خوانند و اين به سليقه‌هاي افراد در زمينه‌هاي مختلف برمي‌گردد؛ اما سلوك مطالعه‌يي رهبر انقلاب با همه‌ي مشغله‌هايي كه دارند، مي‌تواند الگو باشد كه همچنان يكي از كارهاي جدي‌شان مطالعه است.

ميرتاج‌الديني همچنين گفت: برنامه‌اي براي مسؤولان اجرايي در همه‌ي قسمت‌ها بايد باشد تا در عرصه‌ي مطالعه بيش‌تر ورود پيدا كنند. كتاب «دا» در ابعاد مختلف، زيبا، مؤثر و ماندگار بود. هم موضوعي كه به آن پرداخته شده بود كه دفاع مقدس و روزهاي اول آن است و در خرمشهر مي‌گذرد و هم روايتي كه روايت واقعي و ملموس است. مخصوصا هرچه مطالعه مي‌كردم، مي‌ديدم كه آيا پرورشي از طرف تدوين‌كننده‌ي اثر بوده است؛ با اين‌كه اصل روايت‌ها و موضوعات مستند هستند؟ اين كتاب با رمان‌هاي ديگر فرق مي‌كند. يك رمان حقيقي است؛ نه تخيل‌پردازي. نقش زنان و خواهران در روزهاي اول دفاع مقدس را خيلي‌ خوب ترسيم كرده است كه ما در فيلم‌ها و سريال‌هاي‌مان كم‌تر اين موضوع را ديده‌ايم. هم بيان خاطرات زيباست و هم خاطراتي كه اتفاق افتاده، تكان‌دهنده هستند و نيز قلم هنرمندانه‌اي آن‌ها را بازنويسي كرده است.

نماينده‌ي مجلس شوراي اسلامي در ادامه‌ي‌ سخنانش يادآور شد: كتاب از نظر تأثيرگذاري روحي بسيار مؤثر بود و خيلي جا‌ها با «دا» اشك ريختم. روابط عاطفي راوي با برادرش خوب توصيف شده و اين خود به استقبال حوادث رفتن امري فوق‌العاده است و كم‌تر كتابي هست كه انسان مي‌تواند تا پايان آن‌را مطالعه ‌كند.

ميرتاج‌الديني سپس با اشاره به پيشنهاداتش درباره‌ي كتاب «دا» گفت: من اين پيشنهادات را براي اين‌كه اين اثر و حماسه‌اي كه در آن طرح شده، ماندگارتر شود، مكتوب كردم و به رييس حوزه‌ي هنري دادم. مي‌توانيم يك جايزه‌ي فرهنگي به نام «دا» تعريف كنيم؛ چون خود اين واژه جاذبه دارد و اين جايزه بهتر است و مي‌تواند به حوزه‌ي ادبيات مقاومت و دفاع مقدس مربوط باشد و هرساله برگزار شود. از سوي ديگر پيشنهاد كردم اين كتاب را به مراكز فرهنگي، آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها به عنوان جايزه بفرستند و در اين رابطه با مسؤول نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها گفت‌وگو كرده‌ام. همچنين خواستم كه آن‌را در كتاب‌هاي درسي در آموزش و پرورش بگنجانيم و نامه‌اش را نيز به وزير آموزش و پرورش داده‌ايم. وقتي داستان «دهقان فداكار» در كتاب‌هاي درسي مي‌آيد، چرا نبايد چنين حماسه‌هاي حقيقي در لاي كتاب‌هاي درسي ما برود؟

او افزود: براي ساخت فيلم و سريال هم اثر ساخته‌شده بايد در شأن و جايگاه خود اين كتاب كه در فضاي معنويت، حماسه و عاطفه تدوين شده است، باشد و نقش زنان رزمنده را به خوبي بيان كند. همچنين خواستم تلخيصي از اين كتاب تهيه شود؛ چون شايد همه نتوانند كل آن‌را بخوانند و نيز در رسانه‌ها، صدا و سيما و روزنامه‌ها گزارشي از آن بيايد تا اين اثر بيش‌تر معرفي شود.

سپس مرتضي سرهنگي - مسؤول دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه‌ي هنري - با اشاره به اين‌كه از جنگ دو روايت وجود دارد، توضيح داد: اين دو، روايت واقعه و روايت انساني هستند. روايت واقعه به مسائل نظامي و چگونگي عمليات‌ها برمي‌گردد كه بيش‌تر در دانشكده‌هاي افسري تدريس مي‌شود؛ اما روايت انساني اين است كه بسياري از جنگ‌ها براي مرزها اتفاق مي‌افتد؛ ولي ادبيات جنگ يك ادبيات بي‌مرز است؛ چون انساني است. در جنگ ما دفاع كرديم و «دا» اين مقاومت را نشان مي‌دهد كه در جنگ دفاعي كسي مرد يا زن نيست، پير يا جوان و بچه نيست، همه سرباز مي‌شوند مثل راوي 17ساله‌ي «دا» و خواهر 14ساله‌اش؛ يعني دنياي رنگيني از آمال و آرزوها بايد در برابر آتش خشمگين قرار گيرد و ناگهان سرباز شود و اين ناگهان سرباز شدن مردم ايران در جنگ كار دست مردم دنيا داد كه رويش حساب نكرده بودند.

اين نويسنده همچنين با توجه به اقتباس سينما از آثار ادبي ادامه داد: سينمايي به اقتباس رو مي‌آورد كه بالغ است و مي‌تواند پيوند كلمه و تصوير را حفظ كند. بيش از 90درصد آثار سينمايي اسكاري اقتباسي بوده‌اند. همچنين 93درصد سريال‌ها همين‌طور و سينماي ما ان‌شاء‌الله به اين بلوغ مي‌رسد و نظام رسانه‌يي ما نيز كه درك كند تفاوت بين تعقل و تبليغ وجود دارد. دستور زبان جنگ تبليغي است؛ اما بعد از آن تعقلي مي‌شود. آن‌چه در «دا» هست، تبليغ نيست؛ در زمره‌ي خاطرات و ادبيات جنگ است، زير گونه‌ي خاطرات خانواده. «دا» يك نقطه‌ي آغاز است براي باز شدن چتر ادبيات جنگ با همين زبان شيرين و زيبا؛ با وجود اين‌كه بسيار دير به اين زبان رسيديم.

سرهنگي يادآور شد: در «دا» كسي سرش را خم نمي‌كند. راوي قدرتمند است و سينما هم چه بخواهد و چه نخواهد، بخشي از تاريخ‌نگاري جنگ را برعهده دارد و براي نشان‌ دادن چهره‌ي حقيقي جنگ راهي جز اقتباس ندارد.

به گزارش ايسنا، در ادامه، ابراهيم خدايار - استاد دانشگاه - با خواندن مقاله‌اي عنوان كرد: در كتاب «دا» اين يادآوري راوي را در مقدمه‌ي كتاب كه نقل خاطراتش بيش از هزار ساعت زمان گرفته است، به خاطر آوريم و از يك‌ طرف به اهميت بازسازي خاطرات و يادآوري جزييات آن‌ در 40 فصل و در حدود بيش از 700 صفحه كه به دقيق بودن كتاب پي مي‌بريم. بي‌شك هم‌حسي حساس‌ترين مخاطب با راوي در تمام لحظات كتاب اگر امر محالي نباشد، كار بسيار دشواري است و با همه‌ي اين اصول، به نظرم راوي توانسته است در اغلب موارد آن حس غريب، حقيقي و زلال خود را از طريق كلمات به صفحه‌ي كاغذ منتقل كند.

خدايار گفت: من اين كتاب را حادثه‌اي درخور ستايش در حوزه‌ي ادبيات داستاني بعد از انقلاب و انتقال آن حس غريب و حقيقي در قالب هنر به مخاطبان - صرف‌نظر از برخي كاستي‌هاي جزيي در زبان و روايت - مي‌دانم. يكي از شگردهايي كه راوي در «دا» به كار برده، استفاده از لفظ «دا» به جاي كلمه‌ي «مادرم» كه به نظر صميمي‌تر و نزديك‌تر است. مي‌دانم كه در سراسر كتاب بيش از هزار بار تكرار شده است. راوي پس از معرفي كوتاه خود و خانواده‌اش، آهسته آهسته مخاطب را به داستان زندگي خود وارد كرده است. كليد اصلي رازگشايي از اين كتاب، درك استفاده از لفظ «دا» به جاي «مادرم» است.

سيده زهرا حسيني - راوي كتاب «دا» - نيز درباره‌ي روند شكل‌گيري اين اثر گفت: من تنها براي رضاي خدا كار كردم و از او خواستم آن‌چه را كه رضاي خودش است بر زبان من جاري كند؛ مخصوصا براي نسل جوان كه در برهه‌هايي مي‌خواستند آن‌ها را از اين مقطع جدا كنند و جريان را آن‌گونه كه اتفاق افتاده بود، نشان ندهند و فكر كنند يك عده از جوانان و مردم از جان‌شان سير شده بودند و خود را جلو توپ و تانك انداختند. از سوي ديگر، حق زنان ما در دفاع مقدس يا كم‌رنگ و يا ناديده گرفته شده بود؛ در حالي‌كه بار اصلي جنگ بر دوش آن‌ها بود. در ادبيات دنيا مي‌بينيم كه زن‌ها مثل زنان ايراني نبودند و در خيلي موارد شرم به بار آوردند؛ اما در كشور ما چنين نبود و مي‌خواستم اين را به جوانان امروز بگويم و ديدم اگر سكوت كنم، به همه‌ي آن‌چه كه در آن روزها گذشته است، خيانت مي‌كنم. البته تدوين‌گر اثر در طول اين هفت‌ سال مرا بسيار تحمل كردند.

در ادامه، سيده اعظم حسيني - تدوين‌كننده‌ي كتاب «دا» - در سخناني گفت: شكل‌گيري كتاب «دا» شايد به اندازه‌ي صفحاتش مسائل حاشيه‌يي هم داشته است.

او سپس به نحوه‌ي كارش با دفتر ادبيات مقاومت حوزه‌ي هنري اشاره كرد و توضيح داد: براي اين ‌كار تجربه‌ي خواندن كتاب‌هاي قبلي دفتر به سراغم آمد و اركان و پايه‌هاي كتاب هم آن‌قدر محكم بود كه توانستم در اين كار بمانم. اين كار خط‌ به ‌خطش واقعيت است و از زبان راوي جاري شده و با داستان فرق دارد. تمام محورهاي زماني‌اش منطقي و بر اساس زندگي او چيده شده است. جاي‌ دادن دوسوم مطالب كتاب در بخش‌هاي اوليه با توجه به اين‌كه 20 روز اول جنگ روايت مي‌شود، بسيار سخت بود؛ اما پروراندن مطلب از جانب من كاملا منتفي است.

همچنين سيده زهرا حسيني در پاسخ به اين‌كه مايل‌ايد كدام‌ يك از فيلم‌سازان ايراني از اين كتاب فيلم بسازند، گفت: مهم هدفي است كه فيلم‌ساز دارد و اين‌كه با چه نيتي بسازد. ممكن است كسي باشد كه به لحاظ اعتقادي و ظاهري مورد پسند من نباشد؛ اما همواره گفته‌ام هرچه خدا بخواهد، بايد همان شود و اين شرط را براي حوزه گذاشتم كه كارگردان را خودم انتخاب كنم و البته اين خودم هم من نيستم. متأسفانه در حوزه‌ي دفاع مقدس در فيلم‌هايي كه ساخته شده، هميشه موضوع را لوث نشان داده‌اند؛ يعني هميشه يك زن و مرد در آن گيرودار جنگ عاشق هم شده‌اند و ازدواج كرده يا نكرده‌اند؛ مثل «شب‌ به خير فرمانده». شايد در جنگ چنين موضوعاتي هم وجود داشته است؛ نمونه‌اش همسر خودم؛ اما در آن شرايط هيچ‌كس به دنبال دل خودش نبود.

در ادامه، محمد حمزه‌زاده - رييس انتشارات سوره‌ي مهر - در سخناني گفت: «دا» و نوع كتاب‌هايي از اين دست افتخار و عظمت ملت ايران است و موجب فخر جامعه‌ي انتشاراتي و ادبياتي كشور. «دا» روايت مقاومت نامنظم مردم ايران بدون آمادگي قبلي است. انتشار اين نوع از اطلاعات و خاطرات در مقابل تهاجم فرهنگي دشمن در اين شرايط خود نوعي جنگ و جهاد و مقاومت است.

او افزود: ما براي 20 تا 30 چاپ از اين اثر تقاضا داريم؛ اما شبكه‌ي توزيع نداريم. آيا اصلا كتاب‌فروشي‌اي وجود دارد كه در آن كتاب «دا» باشد؟ اين كار يك يا دو ناشر نيست. كتاب‌فروشي به معني حرفه‌يي نداريم. طبق گزارش وزارت ارشاد، 53هزار عنوان كتاب در سال گذشته چاپ شده است؛ اما ويتريني براي معرفي آن‌ها نداريم. از سوي ديگر، جامعه‌ي دانشگاهي بايد از بي‌توجهي‌اش به ادبيات دفاع مقدس و انقلاب دست بردارد. بسياري از اساتيد با اين ادبيات ناآشنا هستند و بدانند كه بنا به خواست مردم و فطرت پاك و جوهر مقدسي كه اين ادبيات دارد، راه خودش را باز مي‌كند؛ پس بيايند ثوابش را ببرند.

حمزه‌زاده همچنين از مراحل اوليه‌ي ترجمه اين كتاب به چند زبان خبر داد و گفت: البته همه‌ي اين كتاب ترجمه نمي‌شود؛ بلكه گزيده‌اي از آن ترجمه مي‌شود. همچنين مي‌خواهيم تغيير شكلي در آن بدهيم و قطعش را عوض يا دوجلدي كنيم، تا براي مطالعه راحت‌تر شود.

در پايان با حضور ميرتاج‌الديني، اسماعيلي و خدايار از پديدآوردندگان كتاب «دا» تقدير شد
نظر شما
captcha
پربیننده ها
آخرین اخبار
پربحث ترین عناوین