کتاب «خاطرات نجف» ناگفتههايي خواندني براي شناخت بهتر امام(ره )
«خاطرات نجف» عنوان کتابي است که موضوع خود را ارائه خاطرات کساني قرار داده است که طي اقامت 13 ساله امام در نجف (1344 - 1357) به نوعي در ارتباط با ايشان بوده و در جريان مسائل انقلاب فعال بودهاند. اين دوره، به لحاظ شناخت مرحله اي ويژه از تاريخ انقلاب، بويژه به دليل حضور رهبر انقلاب و محوريت ايشان، نهايت اهميت را دارد. اين افراد از روحانيوني هستند که به امام نزديک بوده و در چهارچوب ياران ايشان يا نزديک به ايشان قرار داشتهاند.
اهميت کتاب از آن روست که کتاب مذکور، کاري است از موسسه نشر آثار امام، موسسه اي که رسالت مستقيم و اصلي براي ارائه تصويري از زندگي امام دارد و پيداست که که بانيان آن تلاش کردهاند تا روي اين بخش تمرکز کرده و اطلاعات و خاطرات موجود را سامان دهي کنند. حرکتي که اميدواريم ادامه يابد.
مجلد اول خاطرات شش تن از روحانيوني است که در ارتباط مستقيم با امام قرار داشتهاند:
آيات و حجج اسلام: محمد حسن اختري؛ اسدالله امامي ميبدي؛ سيد عباس خاتم يزدي؛ محمود قوچاني، محمد باقر مصطفوي و هادي مقدس. هر کدام از اين افراد تلاش کرده اند تا خاطرات خود را از امام و مسائل ديگر مربوط به انقلاب در آن سالها ارائه کنند.
متاسفانه در مقدمه کتاب روشن نيست که آيا اين مصاحبه ها برگرفته از آثاري است که قبلا منتشر شده يا آن موسسه به طور مستقل آنها را سامان داده است. براي مثال خاطرات آيت الله خاتم يزدي پيش از اين توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامي به چاپ رسيده است. پرسش اين است که آيا مطالب تکراري است يا مطالب تازه هم دارد. همين پرسش در باره خاطرات مرحوم فردوسي پور هم مطرح است. تا آنجا که نويسنده اين سطور مطلع است، از برخي از اين افراد تاکنون خاطره اي منتشر نشده و از اين جهت، آنچه در اين کتاب آمده، مغتنم است. اين افراد گرايشهاي مختلفي دارند و طبيعي است که در واگويه کردن برخي از مطالب، گرايش ايشان تأثير گذاشته باشد.
هادي مقدس گفته است که وقتي برخي از صداهاي اعتراضش عليه دکتر شريعتي بلند شد که در کتاب اسلام شناسي يا فاطمه فاطمه است مطالب کفرآميزي گفته، امام مسأله را به حاج شيخ حبيب الله اراکي واگذار کرد. او نيز کتابهاي شريعتي را خواند و اعلام کرد: هرچه اين کتاب ها را خواندم، کفري در آنها نيافتم (ص 230).
مجلد دوم اين خاطرات متعلق است به خاطرات آيات و حجج: سيد محمد بجنوردي؛ سيد رضا برقعي؛ محمد رضا رحمت؛ سيد محمد سجادي؛ اسماعيل فردوسي پور؛ محمد تقي متقي؛ هادي معرفت؛ هادي موسوي، محمدرضا ناصري. خاطرات اين افراد نيز، بيشتر براي اولين بار است که انتشار مييابد و همه آنها به دليل نزديکي به نهضت امام و اين که به هر حال نزديک بودهاند، داراي اهميت زيادي براي شناخت تفکر امام و مسير ايشان در جريان پديد آمدن نهضت روحانيت و انقلاب اسلامي است. اين افراد معمولا ديدهها و يا شنيدههاي خود را گزارش کرده و از اين جهت، ما با منبع دست اولي روبرو هستيم.
نکته مهم اين که در اين کتاب، ميتوان با بسياري از روحيات و اخلاقيات امام آشنا شد. اين که امام پيش ورود به حرم امير المؤمنين، به زيارت مرقد مقدس اردبيلي مي رفته، يا اين که مستشکل درس امام چه کسي بوده و امام چه برخوردي برابر وي مي کرده به ويژه برخورد امام با ماجراي دکتر شريعتي و درگذشت وي، اطلاعات قابل توجهي در اين کتاب ديده ميشود.
از ديگر مواردي که در برخي از خاطرات آمده، برخورد امام با ماجراي سازمان مجاهدين خلق است که آقاي ناصري توضيحاتي در اين باره به دست دادهاند. وي از اصرار آيت الله رباني شيرازي و سعيدي به امام ياد مي کند که اجازه پرداخت سهم امام را به آنان خواستار بودند. وي مي گويد تنها موضوعي که در باره مسائل اختلافي داخل ايران امام صريحا نظر داد، دفاع از مسأله حجاب آقاي مطهري بود (2/207).
به هر حال، اين دو مجلد کتاب که مجموعا پانصد صفحه است، آگاهي هاي تازه اي دارد که برخي از آنها تاکنون در اختيار نبود.
اين کتاب درسال 89 و از سوي گروه تاريخ معاونت پژوهشي موسسه نشر و تنظيم آثار امام(ره) منتشر شده است.اين اثر داراي فهرست آيات و روايات و فهرست اشخاص و اعلام است که در مراجعه مي تواند مورد استفاده محققين و علاقمندان قرارگيرد.
